wydzielanie z mlekiem matki

Wydzielanie z mlekiem matki, znane również jako laktacja, to proces, w którym substancje egzogenne (leki, związki chemiczne) lub endogenne (hormony, metabolity) są transferowane z organizmu matki do mleka, a następnie dostarczane do dziecka podczas karmienia piersią. Jest to istotny mechanizm z punktu widzenia farmakologii klinicznej i bezpieczeństwa stosowania leków u kobiet karmiących.

Przechodzenie substancji do mleka matki zależy od kilku czynników: masy cząsteczkowej związku, jego lipofilności, stopnia jonizacji, wiązania z białkami osocza oraz pH mleka (które jest niższe niż pH osocza). Substancje o niskiej masie cząsteczkowej, wysokiej lipofilności i słabym wiązaniu z białkami mają większą tendencję do kumulacji w mleku matki.

Klinicznie oceniając bezpieczeństwo leku podczas laktacji, lekarze posługują się parametrem względnej dawki dla dziecka (RID – Relative Infant Dose), który określa, jaki procent dawki stosowanej przez matkę (w przeliczeniu na kg masy ciała) otrzymuje dziecko. Za bezpieczne uważa się leki, dla których RID nie przekracza 10%.

Większość stosowanych powszechnie leków przenika do mleka matki w ilościach nieistotnych klinicznie, jednak niektóre substancje (np. lit, leki przeciwnowotworowe, radioizotopy, niektóre leki przeciwpadaczkowe) są przeciwwskazane w okresie laktacji ze względu na potencjalne ryzyko dla dziecka. W praktyce klinicznej zaleca się indywidualną ocenę korzyści i ryzyka terapii u matki karmiącej.