kwasica ketonowa w cukrzycy

Kwasica ketonowa (DKA) to ostra, zagrażająca życiu komplikacja cukrzycy, głównie typu 1, choć może wystąpić również w cukrzycy typu 2. Stan ten charakteryzuje się triadą objawów: hiperglikemią (zwykle >250 mg/dl), kwasicą metaboliczną (pH <7,3, HCO3 <15 mmol/l) oraz ketonemią i ketonurią.

Patofizjologicznie DKA jest wynikiem deficytu insuliny przy jednoczesnym wzroście stężenia hormonów kontrregulacyjnych (glukagonu, katecholamin, kortyzolu i hormonu wzrostu). Prowadzi to do nasilonej lipolizy, ketogenezy wątrobowej oraz hiperglikemii wskutek zwiększonej glukoneogenezy i glikogenolizy przy upośledzonym wykorzystaniu glukozy przez tkanki.

Objawy kliniczne obejmują poliurię, polidypsję, odwodnienie, osłabienie, nudności, wymioty, bóle brzucha oraz oddech Kussmaula (głęboki, przyspieszony oddech). W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń świadomości, śpiączki, a nawet zgonu. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu glikemii, parametrów równowagi kwasowo-zasadowej, elektrolitów oraz ciał ketonowych w surowicy i moczu.

Leczenie kwasicy ketonowej wymaga kompleksowego podejścia obejmującego dożylną insulinoterapię, intensywną płynoterapię oraz korekcję zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hipokaliemii. Kluczowe jest również zidentyfikowanie i leczenie czynnika wywołującego, którym najczęściej są infekcje, przerwanie insulinoterapii lub stres metaboliczny.

Powikłaniami DKA mogą być obrzęk mózgu (szczególnie u dzieci), ostra niewydolność nerek, zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) oraz powikłania zakrzepowo-zatorowe. Śmiertelność w kwasicy ketonowej, mimo postępów w leczeniu, wciąż utrzymuje się na poziomie 1-5%, zwłaszcza wśród osób starszych i z chorobami współistniejącymi.