ototoksyczność neomycyny
Ototoksyczność neomycyny to poważne działanie niepożądane tego antybiotyku aminoglikozydowego, charakteryzujące się uszkodzeniem struktur ucha wewnętrznego. Neomycyna może powodować zarówno uszkodzenie narządu słuchu (uszkodzenie ślimaka), jak i narządu równowagi (uszkodzenie przedsionka), prowadząc do nieodwracalnej utraty słuchu i zaburzeń równowagi.
Mechanizm ototoksyczności neomycyny polega na selektywnym gromadzeniu się leku w płynach ucha wewnętrznego i bezpośrednim uszkadzaniu komórek rzęsatych ślimaka. Proces ten obejmuje tworzenie wolnych rodników, zaburzenie funkcji mitochondriów i indukcję apoptozy. Uszkodzenia dotyczą przede wszystkim komórek rzęsatych zewnętrznych w części podstawnej ślimaka, co objawia się początkowo utratą słuchu w zakresie wysokich częstotliwości.
Ryzyko ototoksyczności neomycyny wzrasta przy wydłużonym czasie stosowania, wysokich dawkach, jednoczesnym stosowaniu innych leków ototoksycznych, upośledzonej funkcji nerek, zaawansowanym wieku pacjenta oraz predyspozycjach genetycznych. Ze względu na wysokie ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia słuchu, stosowanie neomycyny ogranicza się głównie do preparatów miejscowych, a jej podawanie ogólnoustrojowe zostało znacząco ograniczone na rzecz bezpieczniejszych antybiotyków.
Monitorowanie pacjentów przyjmujących neomycynę powinno obejmować regularne badania audiometryczne, ocenę funkcji przedsionka oraz kontrolę parametrów nerkowych. Przy pierwszych objawach ototoksyczności, takich jak szumy uszne, zawroty głowy czy pogorszenie słuchu, należy rozważyć modyfikację lub przerwanie terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dicortineff (2 500 j.m. + 25 j.m. + 1 mg)/ml
Lek Dicortineff w postaci zawiesiny do oczu i uszu zawiera neomycyny siarczan (2 500 j.m./ml), gramicydynę (25 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml). Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki aktywne, zwłaszcza neomycynę i inne aminoglikozydy, oraz na substancje pomocnicze, w tym chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml). Lek jest przeciwwskazany w infekcjach wirusowych, gruźliczych i grzybiczych oczu i uszu ze względu na ryzyko nasilenia infekcji i maskowania objawów przez kortykosteroid. W okulistyce nie należy stosować Dicortineff przy ubytkach nabłonka rogówki oraz jaskrze, gdyż może to prowadzić do pogłębienia uszkodzeń i wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. W otologii przeciwwskazaniem jest perforacja błony bębenkowej z uwagi na ryzyko ototoksyczności neomycyny i powikłań.
antybiotyk aminoglikozydowy, badanie otoskopowe, chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie immunosupresyjne, fludrokortyzon, gramicydyna, jaskra, kortykosteroid, nadwrażliwość na składniki aktywne, neomycyna, ototoksyczność neomycyny, perforacja błony bębenkowej, reakcja alergiczna, ubytek nabłonka rogówki, wywiad alergiczny, zakażenie gruźlicze, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pimafucort (10 mg + 10 mg + 3500 I.U.)/g
Preparat Pimafucort w kremie zawiera natamycynę (10 mg/g), hydrokortyzon (10 mg/g) oraz neomycynę w postaci siarczanu (3500 I.U./g). U kobiet w okresie płodności, ciąży i laktacji stosowanie wymaga szczególnej ostrożności. Neomycyna niesie teoretyczne ryzyko ototoksyczności dla płodu, dlatego terapia powinna być krótkotrwała, ograniczona do zmian chorobowych i bez stosowania opatrunków okluzyjnych, które zwiększają wchłanianie substancji czynnych. W okresie laktacji należy unikać aplikacji na okolice piersi, aby zapobiec ekspozycji dziecka na lek. Brak jest danych dotyczących wpływu na płodność, jednak długotrwałe stosowanie hydrokortyzonu na dużych powierzchniach skóry może teoretycznie zaburzać układ hormonalny.