gen BCR-ABL
Gen BCR-ABL powstaje w wyniku translokacji chromosomowej t(9;22)(q34;q11), znanej również jako chromosom Philadelphia. Prowadzi ona do fuzji genu BCR (Breakpoint Cluster Region) z chromosomu 22 z genem ABL1 (Abelson tyrosine kinase) z chromosomu 9. Efektem tej fuzji jest powstanie chimerycznego białka o konstytutywnej aktywności kinazy tyrozynowej.
Białko fuzyjne BCR-ABL odgrywa kluczową rolę w patogenezie przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz niektórych przypadków ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL). Jego konstytutywna aktywność kinazy tyrozynowej prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek, zahamowania apoptozy i zaburzenia procesów naprawy DNA, co skutkuje transformacją nowotworową komórek hematopoetycznych.
Wykrycie genu BCR-ABL ma istotne znaczenie diagnostyczne i prognostyczne. Stosowane są metody molekularne jak RT-PCR, FISH czy sekwencjonowanie nowej generacji. Monitorowanie ilościowe transkryptu BCR-ABL służy do oceny minimalnej choroby resztkowej i odpowiedzi na leczenie inhibitorami kinaz tyrozynowych (TKI) jak imatynib, nilotynib czy dasatynib.
Pojawienie się mutacji w domenie kinazowej ABL może prowadzić do oporności na leczenie inhibitorami kinaz tyrozynowych. Najczęstszą mutacją powodującą oporność na imatynib jest T315I, która wymaga zastosowania inhibitorów trzeciej generacji (np. ponatynib) lub rozważenia allogenicznego przeszczepienia komórek macierzystych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bosutinib Stada 400 mg
Bosutinib Stada to lek przeciwnowotworowy z grupy inhibitorów kinazy białkowej (ATC: L01EA04), dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 100 mg, 400 mg i 500 mg. Jego mechanizm działania opiera się na hamowaniu aktywności patologicznej kinazy BCR-Abl, kluczowej w patogenezie przewlekłej białaczki szpikowej (CML). Bosutynib wykazuje również inhibicję kinaz Src, Lyn, Hck oraz innych kinaz tyrozynowych i serynowo-treoninowych, co potwierdzono w badaniach in vitro i in vivo. Lek jest skuteczny wobec 16 z 18 mutacji BCR-Abl opornych na imatynib, co podkreśla jego znaczenie w terapii opornych postaci CML. W badaniach klinicznych dawka 500 mg bosutynibu nie powodowała istotnego wydłużenia odstępu QTc u zdrowych osób, nawet przy ponadterapeutycznych stężeniach, jednak u pacjentów z niewydolnością wątroby i w niektórych badaniach klinicznych obserwowano wydłużenie QTc > 450 ms lub > 60 ms u niewielkiego odsetka chorych.
bosutynib, chromosom Philadelphia, działanie proarytmiczne, faza przewlekła CML, gen BCR-ABL, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza BCR-ABL, kinaza serynowo-treoninowa, kinaza SRC, metoda podwójnie ślepej próby, niereceptorowa kinaza tyrozynowa, niewydolność wątroby, odstęp QTc, oporność na imatynib, płytkopochodny czynnik wzrostu, prymitywne komórki CML, przewlekła białaczka szpikowa, receptorowa kinaza tyrozynowa, większa odpowiedź molekularna, wydłużenie odstępu QTc - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Leczenie
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to nowotwór hematologiczny charakteryzujący się obecnością chromosomu Philadelphia i genem fuzyjnym BCR-ABL, kodującym konstytutywnie aktywną kinazę tyrozynową. Leczenie opiera się na inhibitorach kinazy tyrozynowej (TKI), takich jak imatynib, dasatynib, nilotynib, bosutynib, ponatynib oraz asciminib, które blokują aktywność BCR-ABL i prowadzą do eliminacji komórek białaczkowych. Standardem jest terapia doustna, monitorowana poprzez ocenę odpowiedzi hematologicznej (do 3 miesięcy), cytogenetycznej (3-6 miesięcy) oraz molekularnej (co 3 miesiące). W fazie przewlekłej CML większość pacjentów osiąga głęboką odpowiedź molekularną, a u wybranych możliwe jest przerwanie terapii (remisja wolna od leczenia). Wybór TKI zależy od fazy choroby, ryzyka (skale Sokal, Hasford), działań niepożądanych i chorób współistniejących.
badanie PCR, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, chromosom Philadelphia, efekt przeszczep-przeciwko-białaczce, gen BCR-ABL, głęboka odpowiedź molekularna, indukcja remisji, infuzja limfocytów dawcy, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, komórka białaczkowa, komórka blastyczna, kryzys blastyczny, leczenie cytoredukujące, leukocytoza, morfologia krwi, mutacja T315I, napromienianie całego ciała, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła białaczka szpikowa, remisja wolna od leczenia, splenektomia, transkrypt BCR-ABL1, wysięk opłucnowy - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Epidemiologia
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) stanowi około 15% białaczek u dorosłych i charakteryzuje się obecnością chromosomu Philadelphia oraz genu fuzyjnego BCR-ABL1. Roczna zachorowalność globalnie wynosi 0,7-1,3/100 000, z wyższymi wskaźnikami w USA (1,4-2,2/100 000) i regionach takich jak Pernambuco w Brazylii (3,4/100 000). Mediana wieku diagnozy w Europie to 57-60 lat, a w USA 64-66 lat, z wyraźnym wzrostem zachorowalności wraz z wiekiem i przewagą mężczyzn (stosunek 1,2-1,7:1). Chorobowość szacowana jest na 10-15/100 000, a dzięki inhibitorom kinazy tyrozynowej (TKI) pięcioletnie przeżycie wzrosło z 30-40% do 70-90%. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu mutacji BCR-ABL1, a monitoring molekularny (RQ-PCR) jest standardem w ocenie odpowiedzi na leczenie i wykrywaniu nawrotów. Większość pacjentów diagnozowana jest w fazie przewlekłej, z łagodnym przebiegiem, natomiast fazy akceleracji i blastyczna charakteryzują się agresywnym przebiegiem i gorszym rokowaniem.
badania kliniczne, bazofile i eozynofile, biomarker prognostyczny, chromosom Philadelphia, faza akceleracji, faza blastyczna, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gen BCR-ABL, gen fuzyjny BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, leukocytoza, nieprawidłowość cytogenetyczna, nowotwór krwi, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, remisja molekularna, splenomegalia, szpik kostny, transkrypt BCR-ABL1, zachorowalność - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Etiologia i przyczyny
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem hematologicznym charakteryzującym się niekontrolowaną proliferacją komórek linii granulocytarnej, spowodowaną obecnością chromosomu Philadelphia (Ph) w ponad 90-95% przypadków. Translokacja t(9;22)(q34;q11.2) prowadzi do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1, kodującego konstytutywnie aktywną kinazę tyrozynową, która zaburza szlaki sygnałowe komórkowe, zwiększając proliferację, zmniejszając apoptozę i powodując niestabilność genomową. Postęp choroby wiąże się z dodatkowymi aberracjami genetycznymi, takimi jak trisomia 8, izochromosom 17 czy duplikacja chromosomu Philadelphia, które mogą indukować oporność na inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI). CML najczęściej diagnozuje się u osób w wieku 40-60 lat, z przewagą mężczyzn, a głównym udokumentowanym czynnikiem ryzyka jest ekspozycja na wysokie dawki promieniowania jonizującego. Inne potencjalne czynniki ryzyka to długotrwała ekspozycja na benzen i chemikalia przemysłowe, podczas gdy dziedziczność, palenie tytoniu, dieta i infekcje nie wykazują istotnego wpływu na rozwój choroby.
apoptoza, benzen, chromosom Philadelphia, cykl komórkowy, czynnik ryzyka, deregulacja cyklu komórkowego, duplikacja chromosomu, ekspansja klonalna, faza akceleracji, gen BCR-ABL, gen fuzyjny BCR-ABL1, hematopoeza, inhibitor kinazy tyrozynowej, izochromosom 17, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, komórka białaczkowa, mutacja punktowa, niestabilność genomowa, oporność na leczenie, proliferacja komórkowa, promieniowanie jonizujące, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, radioterapia, szpik kostny, translokacja chromosomowa, trisomia 8 - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to klonalna mieloproliferacyjna choroba hematologiczna charakteryzująca się obecnością chromosomu Philadelphia [t(9;22)] i genu fuzyjnego BCR-ABL, kodującego patologicznie aktywną kinazę tyrozynową p210. CML przebiega w trzech fazach: przewlekłej, akceleracji i blastycznej, z których większość pacjentów diagnozowana jest w fazie przewlekłej, często bezobjawowo lub z niespecyficznymi symptomami takimi jak anemia, poty nocne, powiększenie śledziony czy skłonność do krwawień. Diagnostyka opiera się na morfologii krwi, badaniu szpiku, cytogenetyce i molekularnym wykrywaniu BCR-ABL. Monitorowanie terapii obejmuje regularne badania molekularne co 3-6 miesięcy w celu oceny odpowiedzi na leczenie i wykrycia ewentualnej oporności. Standardem leczenia są inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI) takie jak imatynib, dazatynib, nilotynib, bosutynib, ponatynib i asciminib, które znacząco poprawiły rokowanie, umożliwiając długotrwałą remisję u ponad 90% pacjentów. Przeszczep allogeniczny komórek macierzystych pozostaje jedyną potencjalnie leczącą metodą, stosowaną w przypadku oporności na TKI lub w fazie zaawansowanej choroby, jednak wiąże się z wysokim ryzykiem powikłań i śmiertelności (15-20%).
anemia, asciminib, chemioterapia, chromosom Philadelphia, cytometria przepływowa, dazatynib, faza akceleracji CML, faza blastyczna CML, faza przewlekła CML, gen BCR-ABL, granulocyty, imatynib, immunoterapia, inhibitory kinazy tyrozynowej, kariotypowanie, kinaza tyrozynowa, leukopenia, małopłytkowość, morfologia krwi, neutropenia, nilotynib, ostra białaczka, ponatynib, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła białaczka limfocytowa, przewlekła białaczka szpikowa, remisja choroby, splenektomia, supresja szpiku kostnego, terapia celowana, translokacja chromosomowa, wybroczyny