obniżenie stężenia kortyzolu
Obniżenie stężenia kortyzolu (hipokortyzolemia) to stan, w którym poziom kortyzolu we krwi spada poniżej wartości referencyjnych. Kortyzol, nazywany „hormonem stresu”, jest wydzielany przez korę nadnerczy pod wpływem adrenokortykotropiny (ACTH) z przysadki mózgowej i odgrywa kluczową rolę w metabolizmie, regulacji ciśnienia krwi oraz odpowiedzi immunologicznej organizmu.
Najczęstszą przyczyną obniżenia stężenia kortyzolu jest choroba Addisona (pierwotna niedoczynność kory nadnerczy), spowodowana najczęściej procesem autoimmunologicznym. Inne przyczyny obejmują: wtórną niedoczynność nadnerczy (związaną z dysfunkcją przysadki), nagłe odstawienie długotrwałej steroidoterapii, wrodzony przerost nadnerczy, a także stosowanie niektórych leków (np. mitotan, ketokonazol, etomidat).
Objawy hipokortyzolizmu mogą obejmować przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśniowe, utratę masy ciała, hipotensję ortostatyczną, hipoglikemię, hiperpigmentację skóry (w chorobie Addisona), nudności, wymioty i bóle brzucha. W skrajnych przypadkach może rozwinąć się przełom nadnerczowy – stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.
Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia kortyzolu w surowicy (rano i wieczorem), test stymulacji ACTH (test synactenowy), oznaczenie ACTH, aldosteronu oraz badania obrazowe nadnerczy (TK, MRI). Leczenie zależy od przyczyny i polega głównie na substytucji glikokortykosteroidami (hydrokortyzon, prednizon) oraz mineralokortykosteroidami (fludrokortyzon) w przypadku choroby Addisona.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Allerduo (137 mcg + 50 mcg)/dozę
Przedawkowanie leku Allerduo, zawierającego azelastyny chlorowodorek oraz flutykazonu propionian w formie aerozolu donosowego, wiąże się z różnymi ryzykami klinicznymi. Donosowe stosowanie flutykazonu propionianu nawet w dawce 2 mg dwa razy na dobę przez 7 dni (10-krotność zalecanej dawki dobowej) nie wykazuje istotnego wpływu na oś podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy (PPN). Jednak przewlekłe stosowanie dawek przekraczających zalecane może prowadzić do czasowego zahamowania czynności kory nadnerczy, co wymaga monitorowania stężenia kortyzolu w osoczu i dostosowania dawkowania bez nagłego odstawienia leku. W przypadku azelastyny chlorowodorku, przedawkowanie doustne może wywołać objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak senność, splątanie, śpiączka, a także tachykardię i niedociśnienie, co wymaga leczenia objawowego i ewentualnego płukania żołądka, gdyż brak jest specyficznej odtrutki.
aerozol do nosa, azelastyny chlorowodorek, ciśnienie tętnicze krwi, flutykazonu propionian, niedociśnienie, obniżenie stężenia kortyzolu, oś podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy, płukanie żołądka, senność, śpiączka, splątanie, stężenie kortyzolu w osoczu, tachykardia, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, zahamowanie czynności kory nadnerczy