Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas askorbinowy

Wpływ kwasu askorbinowego na płodność, ciążę i laktację

Kwas askorbowy (witamina C) jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych w różnych jednostkach chorobowych. Informacje dotyczące jego wpływu na płodność, ciążę i laktację różnią się w zależności od produktu leczniczego, w którym występuje, oraz od towarzyszących mu substancji czynnych. Z uwagi na bezpieczeństwo pacjentek w szczególnych stanach fizjologicznych, lekarze powinni dokładnie znać ograniczenia w stosowaniu leków zawierających kwas askorbowy.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie produktów leczniczych zawierających kwas askorbowy w okresie ciąży wymaga szczególnej ostrożności. Większość preparatów złożonych zawierających kwas askorbowy jest przeciwwskazana w okresie ciąży. Dotyczy to m.in. takich leków jak Apap przeziębienie, Gripex Hot oraz Troxescorbin, dla których jednoznacznie stwierdza się, że nie należy ich stosować w tym okresie.^{2 3 4}

W przypadku produktu Coldrex Junior C, ograniczenie jest równie kategoryczne – leku nie należy stosować podczas ciąży. Chociaż badania epidemiologiczne nie wykazały szkodliwego działania paracetamolu przyjmowanego w zalecanych dawkach u kobiet w ciąży, to jednak występujący w składzie chlorowodorek fenylefryny stanowi przeciwwskazanie. Badania obserwacyjne wykazały, że chlorowodorek fenylefryny może powodować wrodzone wady rozwojowe oraz niedotlenienie płodu, jeśli jest podawany w trakcie ciąży.⁵

W przypadku leku Cyclo 3 Fort, zawierającego 100 mg kwasu askorbowego, istnieją tylko ograniczone dane dotyczące jego stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję, jednak w celu zachowania ostrożności należy unikać stosowania tego produktu w okresie ciąży.⁶

Wyjątek stanowi lek Moviprep, który może być stosowany w okresie ciąży, ale wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna to za konieczne. Brak jest jednak szczegółowych danych dotyczących stosowania tego preparatu u kobiet w ciąży.⁷

Wpływ na laktację

Stosowanie produktów zawierających kwas askorbowy podczas karmienia piersią również podlega określonym ograniczeniom. Dla preparatów Apap przeziębienie oraz Gripex Hot brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią, dlatego nie zaleca się ich stosowania w tym okresie.^{8 9}

W przypadku Troxescorbinu, który zawiera 200 mg kwasu askorbowego, również nie należy stosować go podczas karmienia piersią ze względu na nieustalone bezpieczeństwo.¹⁰

Lek Coldrex Junior C nie powinien być stosowany podczas karmienia piersią bez zalecenia lekarza. Chociaż badania nie wykazały szkodliwego działania paracetamolu na przebieg karmienia piersią ani na niemowlę karmione piersią, to należy pamiętać, że paracetamol przenika barierę łożyskową i jest wydzielany z mlekiem matki. Fenylefryna, która również wchodzi w skład tego leku, może przenikać do mleka matki. Dodatkowo, w kontekście przyjmowania kwasu askorbowego, który jest składnikiem preparatu, należy wiedzieć, że najwyższa tolerowana ilość kwasu askorbowego podczas karmienia piersią to 2000 mg/dobę. Jest to maksymalny poziom dziennego spożycia witaminy C, który nie stwarza ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.¹¹

Dla preparatu Cyclo 3 Fort nie wiadomo, czy jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć zagrożenia dla karmionych piersią noworodków/dzieci, dlatego w celu zachowania ostrożności należy unikać stosowania tego produktu podczas karmienia piersią.¹²

Preparat Moviprep powinien być przyjmowany w czasie laktacji wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna to za konieczne. Brak jest szczegółowych danych dotyczących przyjmowania tego leku w czasie karmienia piersią.¹³

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu kwasu askorbowego i preparatów go zawierających na płodność są ograniczone. Dla większości analizowanych leków brak jest szczegółowych informacji w tym zakresie.

W przypadku produktu Coldrex Junior C, w dokumentacji podkreślono brak danych dotyczących wpływu tego leku na płodność.¹⁴

Podobnie dla produktu Cyclo 3 Fort oraz dla preparatu Moviprep brak jest danych dotyczących wpływu tych leków na płodność.^{15 16}

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz, przepisując lub zalecając pacjentce w ciąży lub karmiącej piersią produkty zawierające kwas askorbowy, powinien zwrócić szczególną uwagę na następujące kwestie:

• Większość preparatów złożonych z kwasem askorbowym (Apap przeziębienie, Gripex Hot, Coldrex Junior C, Troxescorbin) jest przeciwwskazana w okresie ciąży.^{17 18 19 20}
• Preparaty zawierające chlorowodorek fenylefryny (np. Coldrex Junior C) mogą powodować wrodzone wady rozwojowe i niedotlenienie płodu, jeśli są podawane w trakcie ciąży.²¹
• Dla leku Cyclo 3 Fort, zawierającego kwas askorbowy, należy zachować ostrożność w okresie ciąży i unikać jego stosowania, mimo że badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na reprodukcję.²²
• Lek Moviprep może być stosowany w okresie ciąży i karmienia piersią wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna to za konieczne.²³
• Podczas karmienia piersią najwyższa tolerowana ilość kwasu askorbowego to 2000 mg/dobę, co oznacza maksymalny poziom dziennego spożycia witaminy C, który nie stwarza ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.²⁴
• Należy pamiętać, że niektóre substancje (np. paracetamol, fenylefryna) mogą przenikać do mleka matki.²⁵

W każdym przypadku decyzja o zastosowaniu preparatu zawierającego kwas askorbowy u kobiety w ciąży lub karmiącej piersią powinna być poprzedzona dokładną analizą korzyści i ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem towarzyszących mu substancji czynnych, które mogą mieć negatywny wpływ na płód lub dziecko karmione piersią.