Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas askorbinowy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania kwasu askorbinowego

Kwas askorbinowy (witamina C) jest powszechnie stosowaną substancją czynną w wielu produktach leczniczych, zarówno jako składnik monoterapii, jak i preparatów złożonych. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji są ograniczone, jednak dostępne informacje pozwalają na ocenę jej profilu bezpieczeństwa w oparciu o badania na zwierzętach oraz doświadczenia kliniczne.¹

Badania toksyczności ostrej i przewlekłej

W dostępnych danych literaturowych brakuje pełnych badań toksyczności ostrej kwasu askorbinowego przeprowadzonych zgodnie z aktualnymi standardami. Dla kwasu askorbinowego nie przeprowadzono kompleksowych badań toksykologicznych na zwierzętach, jednak dostępne dane wskazują na niski potencjał toksyczny tej substancji.²

W przypadku preparatów złożonych zawierających kwas askorbinowy, takich jak Apap przeziębienie czy Gripex Hot, w dokumentacji przedklinicznej wskazano na brak danych literaturowych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tych preparatów złożonych.^{3 4}

Badania farmakologiczne bezpieczeństwa

Konwencjonalne badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania kwasu askorbinowego nie wykazały żadnych istotnych zagrożeń dla człowieka. W badaniach produktu Moviprep, który zawiera kwas askorbinowy i askorbinian sodu, wykazano, że substancje te nie mają znaczącego toksycznego wpływu na organizm człowieka.⁵

Badania genotoksyczności i potencjału rakotwórczego

Dla kwasu askorbinowego jako składnika preparatu Moviprep przeprowadzono badania genotoksyczności i potencjalnego działania rakotwórczego, które nie wykazały niepokojących wyników w tym zakresie.⁶ Niemniej jednak, dla samego produktu Moviprep nie przeprowadzono specyficznych badań genotoksyczności czy potencjalnego działania rakotwórczego.⁷

W przypadku produktu Cyclo 3 Fort, który zawiera kwas askorbinowy w połączeniu z wyciągiem z ruszczyka kolczastego i hesperydyną metylochalkonu, dane niekliniczne z konwencjonalnych badań nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka.⁸

Badania toksyczności reprodukcyjnej

Badania toksyczności reprodukcyjnej dla preparatów zawierających kwas askorbinowy są ograniczone. W przypadku preparatów złożonych, takich jak Apap przeziębienie i Gripex Hot, producenci wskazują na brak konwencjonalnych badań dotyczących oceny toksycznego wpływu składników (w tym paracetamolu) na rozród i rozwój potomstwa zgodnych z aktualnymi standardami.^{9 10}

Dla produktu Cyclo 3 Fort, dane niekliniczne z badań toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie ujawniły szczególnego zagrożenia dla człowieka.¹¹

Badania toksykologiczne składów złożonych zawierających kwas askorbinowy

W przypadku preparatu Troxescorbin, zawierającego kwas askorbinowy w połączeniu z O-β-hydroksyetylorutozydem, przeprowadzono badania toksyczności ostrej na O-β-hydroksyetylorutozyd, które nie wykazały toksycznego działania dla dawki 5000 mg/kg m.c. Dane literaturowe dotyczące kwasu askorbinowego wskazują natomiast, że jego stosowanie w zalecanych dawkach u ludzi jest całkowicie bezpieczne.¹²

Dla produktu Coldrex Junior C, który zawiera kwas askorbinowy w połączeniu z paracetamolem i chlorowodorkiem fenylefryny, dostępne niekliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania substancji czynnych nie zawierają wyników, które miałyby istotne znaczenie dla zalecanego dawkowania i stosowania leku, a które nie zostałyby już uwzględnione w innych punktach Charakterystyki Produktu Leczniczego.¹³

Szczegółowe badania reprodukcyjne askorbinianu w preparacie Moviprep

W przypadku produktu Moviprep, który zawiera kwas askorbinowy i askorbinian sodu wraz z innymi substancjami czynnymi, przeprowadzono szczegółowe badania toksycznego wpływu na reprodukcję. W badaniach tych nie zaobserwowano bezpośredniego działania embriotoksycznego lub teratogennego u szczurów, nawet po podaniu dawek toksycznych dla matki, które odpowiadały 14-krotności dawki produktu Moviprep zalecanej u człowieka.¹⁴

U królików, którym podawano dawki toksyczne dla matki odpowiadające 0,7-krotności maksymalnej dawki produktu Moviprep zalecanej u człowieka, obserwowano pośredni wpływ na rozwój zarodka i płodu. Obejmował on zmniejszoną masę płodu i łożyska, zmniejszoną przeżywalność płodów, zwiększoną hiperfleksję kończyn oraz poronienia. Należy jednak podkreślić, że królik jest gatunkiem szczególnie wrażliwym na substancje działające w obrębie układu pokarmowego, a badania przeprowadzono w zaostrzonych warunkach, stosując duże dawki, które są nieistotne z klinicznego punktu widzenia.¹⁵

Obserwowane zjawiska mogły być konsekwencją pośredniego wpływu składników produktu związanego ze złym stanem matki wskutek zaostrzonej reakcji farmakodynamicznej u królików. Co istotne, nie stwierdzono działania teratogennego.¹⁶

Podsumowanie bezpieczeństwa przedklinicznego

Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania kwasu askorbinowego wskazują na niski potencjał toksyczny tej substancji, co potwierdza jej długoletnie bezpieczne stosowanie w praktyce klinicznej. Badania przeprowadzone na preparatach złożonych zawierających kwas askorbinowy nie wykazały szczególnych zagrożeń dla człowieka przy stosowaniu w zalecanych dawkach.^{17 18}

Należy jednak zauważyć, że dla niektórych preparatów złożonych brakuje kompleksowych badań przedklinicznych, a ich bezpieczeństwo opiera się przede wszystkim na danych historycznych i doświadczeniu klinicznym.^{19 20}