niezgodność w układzie ABO
Niezgodność w układzie ABO to stan, w którym krew dawcy zawiera antygeny grupowe A lub B, które są niezgodne z przeciwciałami anty-A lub anty-B obecnymi w osoczu biorcy. Ta niezgodność może prowadzić do poważnych reakcji hemolitycznych, gdy przeciwciała biorcy atakują krwinki czerwone dawcy, powodując ich rozpad i uwolnienie hemoglobiny.
Niezgodność w układzie ABO jest najczęstszą przyczyną ostrych reakcji poprzetoczeniowych. Objawy mogą obejmować gorączkę, dreszcze, ból w miejscu infuzji, ból pleców, duszność, niedociśnienie, niewydolność nerek, a w ciężkich przypadkach wstrząs i śmierć. Dlatego przed każdym przetoczeniem krwi wykonuje się próbę krzyżową, aby wykluczyć niezgodność.
W kontekście ciąży, niezgodność w układzie ABO między matką a płodem może prowadzić do choroby hemolitycznej noworodków, choć zazwyczaj ma ona łagodniejszy przebieg niż niezgodność w układzie Rh. Przeciwciała anty-A i anty-B matki mogą przechodzić przez łożysko i powodować hemolizę krwinek płodu, co skutkuje żółtaczką i anemią u noworodka.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Epidemiologia
Żółtaczka noworodkowa jest powszechnym problemem klinicznym, występującym u około 60% noworodków donoszonych i 80% wcześniaków w pierwszym tygodniu życia. Fizjologiczna żółtaczka stanowi około 50% przypadków, a u 15% niemowląt karmionych piersią utrzymuje się do 3 tygodni. Ciężka hiperbilirubinemia definiowana jako stężenie bilirubiny całkowitej (TSB) ≥25 mg/dl (428 μmol/l) dotyczy około 1 na 2500 żywych urodzeń, z wyższą zapadalnością w krajach o niskim i średnim dochodzie. Ostra encefalopatia bilirubinowa występuje z częstością około 1 na 10 000 żywych urodzeń, a przewlekła encefalopatia bilirubinowa (kernicterus) z częstością 1 na 50 000–100 000. Czynniki ryzyka obejmują wcześniactwo, niską masę urodzeniową, płeć męską, karmienie piersią, niezgodność grup krwi, niedobór G6PD, wywiad rodzinny oraz wiek matki powyżej 35 lat. Diagnostyka opiera się na ocenie wzrokowej, pomiarze przezskórnym bilirubiny (TcB) oraz oznaczeniu stężenia bilirubiny w surowicy (TSB), które jest złotym standardem. Wczesne wykrywanie i monitorowanie, w tym badania przesiewowe między 18. a 72. godziną życia, są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom.
bilirubinometr przezskórny, ciężka hiperbilirubinemia, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, fizjologiczna żółtaczka, fototerapia domowa, hiperbilirubinemia niesprzężona, kernicterus, metoda Kramera, niedobór G6PD, niezgodność grup krwi, niezgodność w układzie ABO, nomogram predykcyjny, okres noworodkowy, ostra encefalopatia bilirubinowa, stężenie bilirubiny w surowicy, transfuzja wymienna, wcześniak, zespół Gilberta, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka noworodkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Epidemiologia
Żółtaczka noworodkowa dotyka 60-90% noworodków donoszonych i około 80% wcześniaków w pierwszym tygodniu życia, z fizjologiczną żółtaczką stanowiącą około 50% przypadków. Ciężka hiperbilirubinemia, definiowana jako całkowity poziom bilirubiny (TSB) ≥25 mg/dl, występuje u około 1 na 2500 żywych urodzeń i wiąże się z ryzykiem encefalopatii bilirubinowej oraz kernicterus, szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach, gdzie częstość ta może być nawet 100-krotnie wyższa. Czynniki ryzyka obejmują płeć męską, wcześniactwo, karmienie piersią, niezgodność grup krwi (ABO), niedobór G6PD, historię rodzinną, wiek matki >35 lat oraz zamieszkanie na terenach miejskich. Różnice etniczne i geograficzne wpływają na częstość występowania, z wyższymi poziomami bilirubiny u noworodków azjatyckich, wschodnioazjatyckich i Indian amerykańskich. Diagnostyka opiera się na ocenie wizualnej, metodzie Kramera, przezskórnym pomiarze bilirubiny (TcB) oraz pomiarze TSB jako złotym standardzie.
atrezja dróg żółciowych, bilirubina całkowita, bilirubina w surowicy, bilirubinometr przezskórny, cholestaza, ciężka hiperbilirubinemia, encefalopatia bilirubinowa, fototerapia, fototerapia domowa, hiperbilirubinemia niesprzężona, hiperbilirubinemia noworodkowa, hiperbilirubinemia sprzężona, kernicterus, metoda Kramera, mózgowe porażenie dziecięce, neurotoksyczność bilirubiny, niedobór G6PD, niezgodność grup krwi, niezgodność w układzie ABO, poziom bilirubiny w surowicy, przezskórny pomiar bilirubiny, transfuzja wymienna, wcześniactwo, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka noworodkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Etiologia i przyczyny
Żółtaczka noworodkowa, występująca u około 60% noworodków donoszonych i 80% wcześniaków, jest wynikiem podwyższonego stężenia bilirubiny we krwi, manifestującego się żółtym zabarwieniem skóry i białkówek. Etiologia obejmuje zarówno przyczyny fizjologiczne, jak i patologiczne. Fizjologiczna żółtaczka, stanowiąca około 75% przypadków, pojawia się między 2. a 4. dniem życia, osiąga szczyt około 7. dnia i ustępuje w ciągu 10-14 dni. Mechanizmy obejmują zwiększoną produkcję bilirubiny z powodu przyspieszonego rozpadu erytrocytów, niedojrzałość enzymu UDP-glukuronylotransferazy (UDPGT), zmniejszone stężenie ligandyny oraz zwiększony obieg jelitowo-wątrobowy bilirubiny. Karmienie piersią może nasilać żółtaczkę poprzez mechanizmy niedostatecznego karmienia (odwodnienie i zmniejszone wydalanie bilirubiny) oraz obecność substancji hamujących metabolizm bilirubiny w mleku matki (żółtaczka z mleka matki). Patologiczne przyczyny obejmują hemolizę (konflikty serologiczne ABO i Rh, defekty erytrocytów jak niedobór G6PD, sferocytoza), zaburzenia metabolizmu bilirubiny (zespoły Gilberta, Criglera-Najjara, Dubina-Johnsona, Rotora), infekcje (sepsa, TORCH, wirusowe zapalenie wątroby), cholestazę (atrezja dróg żółciowych, torbiel przewodu żółciowego, zespół Alagille’a), zaburzenia endokrynologiczne (wrodzona niedoczynność tarczycy, hipopituitaryzm), urazy porodowe (krwiaki, siniaki, krwawienia) oraz czynniki genetyczne i rasowe (wyższe ryzyko u noworodków azjatyckich i śródziemnomorskich). Kluczowe czynniki ryzyka ciężkiej hiperbilirubinemii to wcześniactwo, karmienie piersią z trudnościami, konflikt serologiczny, urazy porodowe, cukrzyca matki, płeć męska oraz hipoksja.
atrezja dróg żółciowych, bilirubina, cholestaza, encefalopatia bilirubinowa, fizjologiczna żółtaczka, galaktozemia, hemoliza, hiperbilirubinemia niesprzężona, hiperbilirubinemia noworodkowa, hiperbilirubinemia sprzężona, karmienie piersią, kernicterus, konflikt serologiczny, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiak podokostnowy, mukowiscydoza, niedobór alfa-1-antytrypsyny, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedoczynność przysadki, niedoczynność tarczycy, niezgodność w układzie ABO, policytemia, posocznica, sepsa noworodkowa, sferocytoza wrodzona, torbiel przewodu żółciowego, UDP-glukuronylotransferaza, wcześniactwo, wirusowe zapalenie wątroby, zakażenie układu moczowego, zakażenie wewnątrzmaciczne, zespół Alagille’a, zespół Criglera-Najjara, zespół Dubina-Johnsona, zespół Gilberta, żółtaczka noworodkowa, żółtaczka z mleka matki, zwężenie odźwiernika