zaburzenie ruchowe związane ze snem
Zaburzenia ruchowe związane ze snem (sleep-related movement disorders) stanowią grupę schorzeń charakteryzujących się prostymi, często stereotypowymi ruchami, które zakłócają normalny przebieg snu. Do najczęstszych jednostek w tej grupie należą: zespół niespokojnych nóg (RLS), okresowe ruchy kończyn podczas snu (PLMS), bruksizm oraz rytmiczne zaburzenia ruchowe związane ze snem.
Zespół niespokojnych nóg objawia się przymusem poruszania kończynami dolnymi z powodu nieprzyjemnych doznań czuciowych, nasilających się wieczorem i w nocy. Zaburzenie to dotyka 5-15% populacji ogólnej, ze zwiększoną częstością występowania u pacjentów z niedokrwistością, niewydolnością nerek, chorobą Parkinsona oraz u kobiet w ciąży. Leczenie obejmuje suplementację żelaza przy niedoborach oraz farmakoterapię agonistami dopaminy, ligandami α2δ lub opioidami.
Okresowe ruchy kończyn podczas snu charakteryzują się rytmicznymi, stereotypowymi ruchami, najczęściej kończyn dolnych, pojawiającymi się co 20-40 sekund, głównie w fazie N1 i N2 snu NREM. Ruchy te mogą powodować fragmentację snu i prowadzić do nadmiernej senności w ciągu dnia. Diagnostyka opiera się na badaniu polisomnograficznym, które pozwala na ocenę wskaźnika PLMI (Periodic Limb Movement Index).
Bruksizm senny objawia się zgrzytaniem zębami i/lub zaciskaniem szczęk podczas snu, co może prowadzić do uszkodzeń zębów, bólu stawów skroniowo-żuchwowych oraz bólów głowy. W terapii stosuje się szyny nazębne, techniki relaksacyjne oraz w niektórych przypadkach leki miorelaksacyjne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Bruksizm – Patofizjologia i mechanizm
Bruksizm to mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni żwaczy, prowadzące do zgrzytania zębami lub zaciskania szczęk, występujące zarówno w stanie czuwania, jak i podczas snu (bruksizm nocny). Patofizjologia bruksizmu wiąże się z dysregulacją ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza jąder podstawy i pnia mózgu, oraz zaburzeniami równowagi neuroprzekaźników, takich jak dopamina, serotonina, glutaminian i GABA. Bruksizm nocny jest klasyfikowany jako zaburzenie ruchowe związane ze snem, powiązane z aktywnością autonomiczną i mózgową, obejmującą sekwencję zdarzeń fizjologicznych poprzedzających epizody zgrzytania, w tym aktywację autonomicznego układu sercowego na około 4 minuty przed epizodem oraz wzrost napięcia mięśni otwierających szczękę i przyspieszenie tętna tuż przed zgrzytaniem. Częstość mikrowybudzeń i związanych z nimi rytmicznych ruchów mięśni żuchwy wynosi 8-14 na godzinę snu, a bruksizm może pełnić funkcję ochronną w zaburzeniach oddychania podczas snu, takich jak obturacyjny bezdech senny (OSA), występując u około 50% pacjentów z OSA.
ADHD, bruksizm dzienny, bruksizm nocny, choroba Alzheimera, choroba Huntingtona, choroba Parkinsona, dystonia ustno-żuchwowa, jądra podstawy, katecholaminy, L-DOPA, MDMA, miejsce sinawe, mięśnie żucia, mózgowe porażenie dziecięce, nerw trójdzielny, obturacyjny bezdech senny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, prekursor dopaminy, receptory dopaminowe, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, staw skroniowo-żuchwowy, twór siatkowaty, układ dopaminergiczny, zaburzenia lękowe, zaburzenie ruchowe związane ze snem, zanik wieloukładowy, zespół Downa, zespół Retta - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia ruchowe – Epidemiologia
Zaburzenia ruchowe stanowią zróżnicowaną grupę schorzeń neurologicznych charakteryzujących się mimowolnymi ruchami, które znacząco obniżają jakość życia pacjentów. Choroba Parkinsona, najczęstsze zaburzenie ruchowe, dotyka około 1% populacji powyżej 60 roku życia, a jej częstość wzrasta do 4-5% u osób powyżej 85 lat. Na świecie żyje ponad 10 milionów chorych, z prognozowanym wzrostem liczby przypadków, szczególnie w krajach rozwijających się. Drżenie samoistne występuje u około 10% osób powyżej 60 lat, a dystonia ogniskowa ma częstość 16,4/100 000. Choroba Huntingtona i mózgowe porażenie dziecięce mają częstość odpowiednio 5-10/100 000 i 2,1/1000 żywych urodzeń. Zaburzenia ruchowe wykazują zróżnicowanie epidemiologiczne w zależności od regionu geograficznego, wieku i płci, z mężczyznami bardziej narażonymi na chorobę Parkinsona (M:K=1,5:1) oraz wyższą częstością czynnościowych zaburzeń ruchowych u kobiet (K:M=2-3:1). Wzrost zachorowań na FMD odnotowano podczas pandemii COVID-19, a zaburzenia ruchowe związane ze snem, takie jak zespół niespokojnych nóg (1-20% populacji) i okresowe ruchy kończyn podczas snu (4-11% dorosłych), są powszechne i często współwystępują.
bruksizm, choroba Alzheimera, choroba Huntingtona, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, choroba Wilsona, czynnościowe zaburzenie ruchowe, drżenie czynnościowe, drżenie móżdżkowe, drżenie samoistne, dystonia, dystonia czynnościowa, dystonia ogniskowa, dystonia szyjna, dystonia uogólniona, głęboka stymulacja mózgu, hiperkinetyczne zaburzenie ruchowe, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kręcz szyi, mioklonia, mózgowe porażenie dziecięce, neuromodulacja, okresowe ruchy kończyn podczas snu, parkinsonizm, pląsawica, płyn mózgowo-rdzeniowy, późna dyskineza, schorzenie neurologiczne, udar mózgu, zaburzenie chodu, zaburzenie ruchowe, zaburzenie ruchowe związane ze snem, zaburzenie tikowe, zaburzenie zachowania w fazie snu REM, zespół niespokojnych nóg, zespół Tourette’a