niedowaga
Niedowaga to stan, w którym masa ciała pacjenta jest niższa niż wartość uznawana za prawidłową dla jego wieku, płci i wzrostu. W praktyce klinicznej najczęściej definiuje się ją jako wskaźnik masy ciała (BMI) poniżej 18,5 kg/m², choć u dzieci i młodzieży stosuje się siatki centylowe odpowiednie dla wieku i płci.
Niedowaga może wynikać z różnych przyczyn, w tym zaburzeń odżywiania (anoreksja, bulimia), chorób przewodu pokarmowego (zespół złego wchłaniania, choroba Leśniowskiego-Crohna), chorób endokrynologicznych (nadczynność tarczycy), chorób nowotworowych, przewlekłych infekcji, czy też niedoborów pokarmowych. Niekiedy ma podłoże genetyczne lub jest związana z intensywną aktywnością fizyczną.
Konsekwencje zdrowotne niedowagi obejmują osłabienie układu odpornościowego, zaburzenia hormonalne, osteoporozę, anemię, zaburzenia płodności, oraz zwiększone ryzyko powikłań podczas zabiegów chirurgicznych. U kobiet niedowaga może prowadzić do zaburzeń miesiączkowania i problemów z zajściem w ciążę, a u ciężarnych zwiększa ryzyko powikłań ciąży i niskiej masy urodzeniowej dziecka.
Leczenie niedowagi powinno być ukierunkowane na przyczynę podstawową. Może obejmować modyfikację diety z odpowiednim zwiększeniem kaloryczności posiłków, suplementację składników odżywczych, leczenie chorób podstawowych oraz wsparcie psychologiczne, szczególnie w przypadku zaburzeń odżywiania. W ciężkich przypadkach może być konieczne żywienie dojelitowe lub pozajelitowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – CitraFleet (0,01 g + 3,5 g + 10,97 g)/sasz.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego CitraFleet, zawierającego sodu pikosiarczan (0,01 g), magnezu tlenek lekki (3,50 g) oraz kwas cytrynowy (10,97 g), wykazały brak działania teratogennego pikosiarczanu sodu przy dawkach do 100 mg/kg mc./dobę u szczurów i królików. Jednakże stwierdzono działanie embriotoksyczne w tych samych dawkach, co wskazuje na potencjalne ryzyko dla rozwoju prenatalnego. Dodatkowo, podawanie pikosiarczanu sodu w dawce do 10 mg/kg mc./dobę w okresie późnej ciąży i laktacji u szczurów skutkowało zmniejszeniem masy ciała potomstwa oraz spadkiem jego przeżywalności, co podkreśla konieczność ostrożności przy stosowaniu leku u kobiet w ciąży.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Symleptic 300 mg
Gabapentyna (Symleptic) jest lekiem podawanym doustnie, stosowanym głównie w leczeniu padaczki oraz obwodowego bólu neuropatycznego. Zalecane dawkowanie u dorosłych i młodzieży (≥12 lat) rozpoczyna się od 300 mg raz dziennie, stopniowo zwiększając dawkę do 900-3600 mg/dobę, podzielonej na trzy dawki, z maksymalnym odstępem między dawkami nieprzekraczającym 12 godzin. W przypadku dzieci ≥6 lat dawka początkowa wynosi 10-15 mg/kg mc./dobę, a dawka skuteczna to 25-35 mg/kg mc./dobę, z możliwością zwiększenia do 50 mg/kg mc./dobę. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, z uwzględnieniem tolerancji i skuteczności, a zmiany dawki należy wprowadzać stopniowo, co najmniej przez tydzień. Monitorowanie stężenia gabapentyny w osoczu nie jest konieczne, a lek może być stosowany w skojarzeniu z innymi lekami przeciwpadaczkowymi bez wpływu na ich stężenia.
bezmocz, ból neuropatyczny obwodowy, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, gabapentyna, hemodializa, klirens kreatyniny, leczenie skojarzone, lek przeciwpadaczkowy, napad przełomowy, nerwoból półpaścowy, neuropatia cukrzycowa, niedowaga, niewydolność nerek, obrzęk obwodowy, padaczka, podanie doustne, stężenie leku w osoczu, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atazanavir Accord 300 mg
Badania przedkliniczne atazanawiru wykazały, że głównym narządem docelowym działania toksycznego leku jest wątroba, gdzie obserwowano minimalne do umiarkowanego zwiększenie stężenia bilirubiny, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych, wakuolizację oraz hipertrofię hepatocytów. U samic myszy stwierdzono dodatkowo obumieranie pojedynczych komórek wątroby przy ekspozycji 12-krotnie wyższej niż u ludzi przy dawce terapeutycznej 400 mg raz na dobę. U szczurów odnotowano także nieznaczne do umiarkowanego zwiększenie stężenia cholesterolu i glukozy. W zakresie kardiotoksyczności, atazanawir hamował kanał potasowy hERG o 15% przy stężeniu 30 μM (30-krotność Cmax wolnego leku u ludzi) oraz wydłużał czas trwania potencjału czynnościowego (APD90) o 13% w badaniu włókien Purkinjego u królików. W krótkoterminowych badaniach toksyczności u psów zaobserwowano bradykardię zatokową oraz wydłużenie odstępów PR, QT i zespołu QRS, jednak długotrwałe badania nie potwierdziły tych zmian. Potencjalne ryzyko kardiologiczne u ludzi nie jest jednoznaczne, lecz należy uwzględnić możliwość wydłużenia odstępu PR w przypadku przedawkowania.
aberracja chromosomalna, bilirubina, bradykardia zatokowa, cholesterol, cykl płodności, dwunastnica, działanie drażniące, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, glukoza, gruczolak wątroby, hipertrofia, kanał potasowy hERG, mikrojądro, naprawa DNA, niedowaga, odstęp PR, odstęp QT, potencjał czynnościowy, test Amesa, wakuolizacja, wątroba, zespół QRS - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Etiologia i przyczyny
Niedożywienie definiuje się jako brak równowagi między zapotrzebowaniem organizmu na składniki odżywcze a ich podażą, obejmując zarówno niedobory, jak i nadmiar składników odżywczych. Wyróżnia się niedożywienie właściwe (niedobór makro- i mikroskładników) oraz nadmierne odżywienie, które wiąże się z nadwagą, otyłością i chorobami niezakaźnymi. Szczególnie istotne są niedobory białka, witamin (np. A, B12, D) i minerałów (np. żelazo, jod, cynk), które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, takich jak kwashiorkor, marasmus, anemia czy zaburzenia odporności. Etiologia niedożywienia jest wieloczynnikowa i obejmuje nieodpowiednie spożycie pokarmów, choroby przewlekłe (np. mukowiscydoza, przewlekła niewydolność nerek), zaburzenia wchłaniania (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia), a także czynniki socjoekonomiczne, takie jak ubóstwo, brak bezpieczeństwa żywnościowego i izolacja społeczna. Warto podkreślić, że niedożywienie może współistnieć z nadwagą, co wymaga kompleksowej oceny stanu odżywienia pacjenta.
aflatoksyna, alergia pokarmowa, anemia, anoreksja, celiakia, choroba Alzheimera, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nerwowo-mięśniowa, choroba niezakaźna, choroba przewlekła, demencja, dysfagia, krzywica, kwashiorkor, marasmus, mukowiscydoza, niedobór białka, niedobór witamin, niedowaga, niedożywienie białkowo-energetyczne, nowotwór dziecięcy, odleżyna, osteomalacja, otyłość, przewlekła choroba wątroby, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, sarkopenia, ślepota zmierzchowa, wrodzona wada serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyniszczenie, zaburzenie odżywiania, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Bolesne miesiączkowanie – Epidemiologia
Bolesne miesiączkowanie (dysmenorrhoea) jest najczęstszym objawem ginekologicznym u kobiet w wieku reprodukcyjnym, z częstością występowania wahającą się od 16% do 91%, a silny ból zgłaszany jest przez 2-29% pacjentek. Epidemiologia wskazuje na najwyższe nasilenie objawów w okresie późnego nastoletniego wieku i wczesnej dorosłości, z czynnikami ryzyka takimi jak młodszy wiek, mniejsza liczba porodów, wcześniejszy wiek menarche, palenie tytoniu, wysoki poziom stresu oraz historia rodzinna (iloraz szans 3,8-20,7). Dysmenorrhoea znacząco obniża jakość życia, powodując ograniczenia w codziennych aktywnościach, zaburzenia snu, trudności w koncentracji oraz absencję w szkole i pracy, sięgającą do 50% pacjentek. Endometrioza, dotykająca około 10% kobiet w wieku reprodukcyjnym, jest najczęstszą przyczyną wtórnego bolesnego miesiączkowania, a jej rozpoznanie często opóźnia się o kilka lat, co dodatkowo komplikuje leczenie i pogarsza rokowanie.
absencja, ból menstruacyjny, ból miednicy, bolesne miesiączkowanie, cykl bezowulacyjny, cykl menstruacyjny, cykl owulacyjny, depresja, dysmenorrhoea, endometrioza, jaskra, krwawienie miesiączkowe, laparoskopia diagnostyczna, lęk, miesiączkowanie, nadwaga, niedowaga, niepłodność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nudności, owulacja, przewlekły ból miednicy, skurcz, terapia hormonalna, wtórne bolesne miesiączkowanie, wzdęcie brzucha - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Leczenie
Niedożywienie definiuje się jako zaburzenia równowagi w przyjmowaniu energii i składników odżywczych, obejmujące niedowagę, zahamowanie wzrostu oraz niedobory mikroelementów. Szczególną uwagę zwraca się na niedożywienie energetyczno-białkowe (PEU), będące deficytem makroskładników, zwłaszcza białka. Leczenie zależy od etiologii, stopnia nasilenia i stanu pacjenta, obejmując interwencje ambulatoryjne (konsultacje dietetyczne, suplementacja witamin i minerałów, monitorowanie BMI) oraz hospitalizację w ciężkich przypadkach. W terapii stosuje się specjalistyczne preparaty, takie jak mleka terapeutyczne F-75 (75 kcal/100 ml, 0,9 g białka/100 ml), F-100 oraz wysokoenergetyczne RUTF (500 kcal/saszetka), które wspomagają przyrost masy ciała i redukcję śmiertelności u dzieci z ciężkim niedożywieniem. Żywienie dojelitowe jest preferowane u pacjentów z niewystarczającym przyjmowaniem pokarmu doustnego, natomiast żywienie pozajelitowe stosuje się jako ostateczność, gdy inne metody są niemożliwe.
ciężkie niedożywienie, dietetyk, gastroenterolog, hipofosfatemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipotermia, niedobór mikroelementów, niedowaga, niedożywienie białkowo-energetyczne, odwodnienie, przezskórna endoskopowa gastrostomia, sonda nosowo-żołądkowa, terapeutyczna żywność gotowa do użycia, terapia żywieniowa, wskaźnik masy ciała, wsparcie żywieniowe, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie wzrostu, zespół ponownego odżywiania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Primene 10% –
Primene 10% to roztwór aminokwasowy do infuzji, przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów pediatrycznych, w tym noworodków (zarówno urodzonych o czasie, jak i wcześniaków), niemowląt oraz dzieci w wieku od 28 dni do 12 lat. Preparat zawiera 100 g/l aminokwasów o całkowitej zawartości azotu 15 g/l, z podwyższonym stężeniem lizyny (1,100 g/100 ml), leucyny (1,000 g/100 ml) i argininy (0,840 g/100 ml), a także tauryny (0,060 g/100 ml) i cysteiny (0,189 g/100 ml), które są kluczowe dla rozwoju OUN i metabolizmu wcześniaków. Osmolarność roztworu wynosi 780 mOsm/l, co determinuje konieczność doboru odpowiedniej drogi podania (żyła centralna lub obwodowa). Wskazania do stosowania obejmują niemożliwość lub niewystarczalność odżywiania doustnego/dojelitowego oraz przeciwwskazania do tych dróg, np. w przypadku wad wrodzonych przewodu pokarmowego, zespołu krótkiego jelita, czy ciężkich stanów zapalnych jelit.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas rozgałęziony, arginina, bilans azotowy, całkowite żywienie pozajelitowe, cykl mocznikowy, cysteina, leucyna, lizyna, martwicze zapalenie jelit, niedowaga, niedrożność mechaniczna, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jelit, niska masa urodzeniowa, odżywianie pozajelitowe, synteza hemoglobiny, tauryna, wada wrodzona przewodu pokarmowego, zaburzenie wchłaniania, zapalenie jelit, zespół krótkiego jelita - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Devikap 50 000 IU
Devikap, preparat witaminy D, powinien być dawkowany indywidualnie, uwzględniając stan kliniczny pacjenta oraz grupy podwyższonego ryzyka niedoboru witaminy D, takie jak osoby hospitalizowane, o ciemnej karnacji, z ograniczoną ekspozycją na słońce, otyłe (BMI ≥30 kg/m²), z zaburzeniami wchłaniania czy stosujące leki przeciwdrgawkowe i glikokortykosteroidy. Leczenie niedoboru witaminy D obejmuje fazę intensywną trwającą 1-3 miesiące z dawkami 20 000 IU dwa razy w tygodniu, 40 000 IU raz w tygodniu lub 50 000 IU raz w tygodniu, z celem osiągnięcia stężenia 25(OH)D w surowicy na poziomie 30-50 ng/ml. Po tym okresie zaleca się terapię podtrzymującą dawką 2 000 IU dziennie lub 10 000 IU tygodniowo, z kontrolą stężenia 25(OH)D po 3-4 miesiącach lub wcześniej. U pacjentów otyłych wskazane jest stosowanie podwójnej dawki, natomiast u osób z niedowagą dawka powinna być indywidualnie zmniejszona. Nie jest konieczna modyfikacja dawkowania u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, natomiast Devikap jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek ze względu na ryzyko hiperkalcemii i nefrokalcynozy.
biodostępność witaminy D, celiakia, dawka podtrzymująca, ekspozycja na światło słoneczne, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, lek przeciwdrgawkowy, nefrokalcynoza, niedobór witaminy D, niedowaga, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, osteoporoza, otyłość, rozpuszczalność w tłuszczach, stężenie 25(OH)D, stężenie witaminy D, synteza skórna witaminy D, wchłanianie witaminy D, zaburzenie nerek, zaburzenie wątroby, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Diagnostyka i diagnoza
Niedożywienie definiuje się jako stan niedoboru, nadmiaru lub nierównowagi spożycia energii i/lub składników odżywczych, prowadzący do istotnych zmian w składzie ciała, funkcjonowaniu i wynikach klinicznych. Diagnostyka opiera się na dwuetapowym podejściu: przesiewowej ocenie ryzyka (np. narzędzia MUST, NRS, SGA, PG-SGA, MNA, MST) oraz szczegółowej ocenie diagnostycznej. Konsensus GLIM wymaga obecności co najmniej jednego kryterium fenotypowego (utrata masy ciała, BMI <18,5 kg/m², zmniejszona masa mięśniowa) oraz jednego etiologicznego (zmniejszone spożycie lub stan zapalny). Alternatywne kryteria to ASPEN/Academy (min. 2 z 6 kryteriów, m.in. utrata masy ciała, obniżona siła uścisku) oraz ESPEN (BMI <18,5 kg/m² lub utrata masy ciała z niskim BMI lub FFMI). Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (albumina, prealbumina, morfologia, OB, elektrolity) oraz badania obrazowe i antropometryczne, a także badanie przedmiotowe ukierunkowane na stan odżywienia (NFPE). Szczególne grupy ryzyka to dzieci (z kryteriami stunting, wasting, underweight), pacjenci onkologiczni (20-70% częstości niedożywienia) oraz po udarze (do 52% w fazie podostrej).
badanie przedmiotowe, badanie serologiczne, BMI, celiakia, dietetyk kliniczny, kacheksja, kacheksja nowotworowa, kreatynina, kwashiorkor, morfologia krwi, narzędzie przesiewowe, niedowaga, niedożywienie, niedożywienie związane z chorobą, OB, powikłanie, prealbumina, sarkopenia, siła uścisku dłoni, skład ciała, stan zapalny, transferyna, utrata masy ciała, wynik kliniczny, wyniszczenie, zespół kruchości - Leksykon chorób i schorzeń
Niedożywienie – Epidemiologia
Niedożywienie pozostaje jednym z kluczowych globalnych problemów zdrowotnych, szczególnie dotykającym dzieci poniżej 5 roku życia, z 22,3% przypadków zahamowania wzrostu i 45 milionami dzieci cierpiących na wyniszczenie, w tym 13,7 miliona w stanie ciężkiego wyniszczenia (dane z 2022 roku). W regionach takich jak Azja Południowa i Afryka Subsaharyjska wskaźniki niedożywienia są szczególnie wysokie, co przekłada się na znaczną śmiertelność dzieci (300 000 zgonów rocznie) oraz długoterminowe konsekwencje rozwojowe i ekonomiczne. Nadzór żywieniowy, obejmujący systematyczne zbieranie i analizę danych antropometrycznych (np. wskaźniki waga-dla-wzrostu, wzrost-dla-wieku, MUAC) oraz wskaźników klinicznych i biochemicznych, jest niezbędny do monitorowania stanu odżywienia populacji, planowania interwencji oraz wczesnego ostrzegania przed kryzysami żywieniowymi. Zalecana wielkość próby w badaniach sondażowych to około 500 dzieci, co zapewnia 95% reprezentatywność, a częstotliwość badań powinna wynosić początkowo co 2 miesiące, a następnie co 3-6 miesięcy.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Devikap 20 000 IU
Produkt leczniczy Devikap dostępny jest w formie miękkich kapsułek zawierających 20 000 IU lub 50 000 IU cholekalcyferolu (witamina D3). Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem grup wysokiego ryzyka niedoboru witaminy D, takich jak osoby hospitalizowane, o ciemnej karnacji, z ograniczoną ekspozycją na słońce, otyłe (BMI ≥30 kg/m²), z zaburzeniami wchłaniania czy stosujące leki wpływające na metabolizm witaminy D. Leczenie niedoboru witaminy D trwa zwykle 1-3 miesiące, z dawkami 20 000 IU dwa razy w tygodniu, 40 000 IU raz w tygodniu lub 50 000 IU raz w tygodniu, a następnie kontynuowane jest leczenie podtrzymujące dawką 2 000 IU/dobę lub 10 000 IU/tydzień. Celem terapii jest osiągnięcie i utrzymanie stężenia 25(OH)D w surowicy w zakresie 30-50 ng/ml, z kontrolą poziomu 25(OH)D po 3-4 miesiącach od rozpoczęcia leczenia.
25-hydroksywitamina D, celiakia, cholekalcyferol, ekspozycja słoneczna, filtr przeciwsłoneczny, glikokortykosteroid, lek przeciwdrgawkowy, miękka kapsułka, niedobór witaminy D, niedowaga, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, osteoporoza, otyłość, stężenie witaminy D, wskaźnik masy ciała, zaburzenie wątroby, zaburzenie wchłaniania - Leksykon chorób i schorzeń
Enteritis promieniowa – Etiologia i przyczyny
Enteritis promieniowa to zapalenie jelit będące powikłaniem radioterapii stosowanej w leczeniu nowotworów jamy brzusznej i miednicy, charakteryzujące się uszkodzeniem błony śluzowej jelita cienkiego i/lub grubego. Patogeneza obejmuje bezpośrednie i pośrednie uszkodzenia DNA komórek nabłonka jelitowego, uszkodzenie śródbłonka naczyń prowadzące do endarteritis obliterans oraz zaburzenia funkcji pompy Na+/K+, co skutkuje atrofią błony śluzowej, stanem zapalnym i zaburzeniami motoryki jelit. Ostra postać rozwija się w trakcie radioterapii i ustępuje po kilku tygodniach, natomiast przewlekła może pojawić się miesiące lub lata po leczeniu, prowadząc do włóknienia, zwężeń jelit, owrzodzeń i przetok. Epidemiologicznie, około 90% pacjentów po radioterapii miednicy doświadcza trwałych zmian w rytmie wypróżnień, a przewlekła enteritis dotyczy 5-55% chorych. Ryzyko wzrasta przy dawkach promieniowania 4500-5500 cGy, jednoczesnej chemioterapii (OR=3,59), wcześniejszych laparotomiach, chorobach naczyniowych, niedożywieniu oraz innych czynnikach ryzyka, takich jak wiek i choroby współistniejące.
atrofia błony śluzowej, choroba tkanki łącznej, choroba zapalna miednicy, czynnik zapalny, enteritis promieniowa, laparotomia, mikrobiota jelitowa, niedokrwienie tkanek, niedowaga, nietolerancja laktozy, ostra enteritis promieniowa, pęknięcie nici DNA, probiotyki, promieniowanie jonizujące, przerost bakteryjny, przetoka jelitowa, przewlekła enteritis promieniowa, radioterapia miednicy, włóknienie podśluzówkowe, xeroderma pigmentosum, zapalenie jelit, zespół Cockayne’a - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba serca wrodzona – Objawy
Wrodzona choroba serca (CHD) to defekt strukturalny serca obecny od urodzenia, rozwijający się w pierwszych 8 tygodniach ciąży. Objawy mogą manifestować się od okresu noworodkowego do dorosłości i obejmują sinicę, duszność, omdlenia, szmery serca, obrzęki oraz opóźniony wzrost. Wady dzielą się na sinicze i niesinicze, z różnym wpływem na saturację i hemodynamikę. Powikłania to m.in. arytmie, zapalenie wsierdzia, nadciśnienie płucne, niewydolność serca oraz ryzyko udaru. Diagnostyka i leczenie chirurgiczne poprawiają rokowanie, jednak konieczne jest dożywotnie monitorowanie kardiologiczne, zwłaszcza ze względu na możliwość nawrotów objawów i powikłań, w tym u kobiet w ciąży.
ADHD, arytmia, ból w klatce piersiowej, ciśnienie płucne, drgawki, duszność, hipoksja, kołatanie serca, nadciśnienie płucne, nadmierne pocenie, nagła śmierć sercowa, niedowaga, niewydolność serca, obrzęk, omdlenie, sinica, sinicza choroba serca, szmer serca, trudności z karmieniem, trudności z oddychaniem, udar mózgu, układ sercowo-naczyniowy, wrodzona choroba serca, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wsierdzia, zawroty głowy