Przeciwwskazania stosowania
Olejek majerankowy

Przeciwwskazania stosowania olejku majerankowego

Olejek majerankowy (Origanum majorana L., aetheroleum) jest substancją czynną stosowaną w preparatach leczniczych do płukania gardła, takich jak Salviasept. Pomimo jego właściwości leczniczych, istnieją określone przeciwwskazania do jego stosowania, które muszą być uwzględnione przez personel medyczny przy zalecaniu terapii pacjentom.¹

Nadwrażliwość i alergie

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania olejku majerankowego jest nadwrażliwość na tę substancję. Należy pamiętać, że majeranek należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae, dawniej określanych jako wargowe – Labiatae), dlatego pacjentom z nadwrażliwością na rośliny z tej rodziny nie należy zalecać preparatów zawierających olejek majerankowy, jak Salviasept.²

Ponadto, ze względu na częste występowanie preparatów złożonych zawierających olejek majerankowy wraz z innymi substancjami roślinnymi, należy zwrócić uwagę na możliwość reakcji krzyżowych. Przeciwwskazaniem do stosowania produktów z olejkiem majerankowym jest również nadwrażliwość na inne składniki preparatu, takie jak:³

• Rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej złożonych Compositae)
• Rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae, dawniej baldaszkowatych Umbelliferae), takie jak anyż, kminek, seler, kolendra czy koper
• Anetol
• Balsam peruwiański
• Olejek mięty pieprzowej lub mentol

⁴

Schorzenia układu oddechowego

Szczególnym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających olejek majerankowy, jak Salviasept, jest astma oskrzelowa. Olejki eteryczne, w tym olejek majerankowy, mogą wywoływać skurcz tchawicy i oskrzeli o różnej intensywności, co stanowi potencjalne zagrożenie dla pacjentów z astmą. Z tego powodu należy bezwzględnie odradzić stosowanie takich preparatów u osób z rozpoznaną astmą oskrzelową.⁵

Skład preparatów z olejkiem majerankowym

Przy rozważaniu przeciwwskazań do stosowania olejku majerankowego należy brać pod uwagę, że w preparatach leczniczych występuje on zazwyczaj jako składnik złożonych mieszanek. Na przykład w leku Salviasept, olejek majerankowy (0,3 g na 100 g produktu) jest jednym z kilku olejków eterycznych, obok olejku goździkowego, miętowego, tymiankowego i szałwiowego, a także wyciągów roślinnych z rumianku, szałwii, krwawnika, mięty pieprzowej, tymianku i kopru.⁶

Ważnym aspektem jest również zawartość etanolu w takich preparatach. Salviasept zawiera etanol w stężeniu 58% (V/V) ± 10%, co może stanowić dodatkowe przeciwwskazanie u niektórych grup pacjentów, np. z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu czy przyjmujących leki wchodzące w interakcje z etanolem.⁷

Kiedy odradzić stosowanie olejku majerankowego?

Bazując na przeciwwskazaniach związanych z olejkiem majerankowym i innymi składnikami preparatów go zawierających, należy odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji w następujących przypadkach:

• Rozpoznana astma oskrzelowa – ze względu na ryzyko wywoływania skurczu dróg oddechowych
• Stwierdzona alergia lub nadwrażliwość na:
  • Olejek majerankowy
  • Inne rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae)
  • Rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae)
  • Rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae)
  • Mentol lub olejek mięty pieprzowej
  • Anetol lub balsam peruwiański
• Reakcje alergiczne w wywiadzie po zastosowaniu produktów zawierających anyż, kminek, seler, kolendrę lub koper

⁸

Warunki wymagające szczególnej uwagi

Przy rozważaniu stosowania preparatów zawierających olejek majerankowy należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z następującymi schorzeniami lub w określonych sytuacjach:

1. Przewlekłe choroby układu oddechowego inne niż astma oskrzelowa, ale przebiegające z nadreaktywnością oskrzeli
2. Skłonność do reakcji alergicznych, nawet jeśli nie stwierdzono bezpośredniej nadwrażliwości na składniki preparatu
3. Atopowe zapalenie skóry i inne choroby atopowe, ze względu na zwiększone ryzyko reakcji krzyżowych
4. Okres ciąży i karmienia piersią – brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa

W przypadku pacjentów przyjmujących leki mogące wchodzić w interakcje z etanolem zawartym w preparatach z olejkiem majerankowym (jak Salviasept), należy rozważyć potencjalne ryzyko interakcji, szczególnie jeśli preparat jest stosowany regularnie lub w dużych ilościach.⁹

Inne czynniki ryzyka

Przy rozważaniu stosowania produktów z olejkiem majerankowym należy uwzględnić także następujące czynniki:

• Wiek pacjenta – szczególną ostrożność należy zachować u dzieci i osób starszych
• Zaburzenia funkcji wątroby – ze względu na zawartość alkoholu w preparatach
• Wcześniejsze reakcje niepożądane po zastosowaniu preparatów ziołowych
• Stosowanie innych preparatów zawierających olejki eteryczne

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających olejek majerankowy, zaleca się odradzenie pacjentowi ich użycia i rozważenie alternatywnych metod terapeutycznych.¹⁰