zaburzenia wydzielania hormonu antydiuretycznego
Zaburzenia wydzielania hormonu antydiuretycznego (ADH, wazopresyny) są istotnym problemem klinicznym wpływającym na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Hormon ten, produkowany w podwzgórzu i uwalniany z tylnego płata przysadki mózgowej, odgrywa kluczową rolę w regulacji objętości i osmolalności płynów ustrojowych.
Niedobór ADH prowadzi do moczówki prostej, charakteryzującej się zwiększonym wydalaniem moczu (poliuria), zwiększonym pragnieniem (polidypsja) oraz niską osmolalnością moczu. Może być spowodowany uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego (moczówka centralna) lub niewrażliwością receptorów nerkowych na wazopresynę (moczówka nerkowa).
Nadmierne wydzielanie ADH skutkuje zespołem nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Stan ten prowadzi do zatrzymywania wody w organizmie, rozcieńczenia osocza i hiponatremii. SIADH może towarzyszyć chorobom nowotworowym (zwłaszcza drobnokomórkowemu rakowi płuca), urazom i chorobom OUN, zapaleniu płuc oraz być skutkiem działania niektórych leków.
Diagnostyka zaburzeń wydzielania ADH obejmuje badania biochemiczne krwi i moczu, testy czynnościowe (test zagęszczania i rozcieńczania moczu, test z desmopresyną), badania obrazowe OUN oraz wykluczenie innych przyczyn zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Leczenie zależy od typu zaburzenia i jego przyczyny – od substytucji hormonalnej w moczówce prostej centralnej po restrykcję płynów i korektę hiponatremii w SIADH.