nabłonek wielowarstwowy
Nabłonek wielowarstwowy to jeden z podstawowych typów tkanki nabłonkowej, charakteryzujący się obecnością wielu warstw komórek ułożonych jedna na drugiej. W przeciwieństwie do nabłonka jednowarstwowego, tylko najgłębsza warstwa komórek przylega do błony podstawnej, podczas gdy pozostałe warstwy układają się piętrowo.
Wyróżniamy kilka rodzajów nabłonka wielowarstwowego: płaski (występujący w naskórku, przełyku, pochwie), sześcienny (w gruczołach potowych, przewodach wyprowadzających niektórych gruczołów) oraz walcowaty (w części dróg moczowych). Szczególną odmianą jest nabłonek przejściowy (urotelium) wyściełający drogi moczowe, który zmienia swój kształt w zależności od stopnia rozciągnięcia narządu.
Główną funkcją nabłonka wielowarstwowego jest ochrona mechaniczna głębiej położonych tkanek. Najlepiej tę rolę spełnia nabłonek wielowarstwowy płaski rogowaciejący występujący w naskórku, gdzie zewnętrzne warstwy komórek ulegają keratynizacji, tworząc warstwę rogową stanowiącą barierę przed czynnikami zewnętrznymi, urazami mechanicznymi i utratą wody.
Zaburzenia w strukturze i funkcji nabłonka wielowarstwowego mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych, w tym metaplazji (zmiany jednego rodzaju dojrzałego nabłonka w inny), dysplazji (nieprawidłowego rozwoju komórek) czy transformacji nowotworowej. Diagnostyka zmian w nabłonku wielowarstwowym stanowi podstawę wczesnego wykrywania wielu chorób, w tym nowotworów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Dekspantenol – Właściwości farmakokinetyczne
Dekspantenol, prowitamina kwasu pantotenowego (witamina B5), wykazuje efektywną penetrację przez różne bariery biologiczne, w tym skórę, błony śluzowe dróg oddechowych oraz przewód pokarmowy, co potwierdzają badania z użyciem znakowanego pantenolu. Po aplikacji miejscowej na skórę, substancja jest szybko absorbowana i enzymatycznie przekształcana w kwas pantotenowy, który wiąże się z białkami osocza (β-globuliny, albuminy) i dystrybuuje do tkanek, ze szczególnym powinowactwem do wątroby. Stężenia kwasu pantotenowego w pełnej krwi wynoszą około 500-1000 μg/l, a w surowicy około 100 μg/l. Metabolizm obejmuje utlenianie enzymatyczne oraz włączenie do koenzymu A, kluczowego w wielu procesach biochemicznych, a wydalanie odbywa się głównie z moczem (60-70%) i kałem (30-40%), z dobową eliminacją u dorosłych na poziomie 2-7 mg.
białka osocza, błona śluzowa, błona śluzowa nosa, dekspantenol, erytrocyty, hiperwitaminoza, koenzym A, krew pełna, nabłonek wielowarstwowy, pantenol znakowany trytem, podanie donosowe, podanie miejscowe, podanie okulistyczne, prowitamina kwasu pantotenowego, przewód łzowy, surowica krwi, utlenianie enzymatyczne, witamina B5, worek spojówkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Patofizjologia i mechanizm
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) to bezotoczkowy wirus DNA z rodziny Papillomaviridae, infekujący komórki nabłonkowe, z ponad 200 typami, z których około 40 wykazuje tropizm do nabłonka dróg płciowych. Typy wysokiego ryzyka (HR-HPV), zwłaszcza HPV 16 i 18, odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy, natomiast typy niskiego ryzyka (LR-HPV), takie jak HPV 6 i 11, wywołują zmiany łagodne, np. brodawki płciowe. Cykl życiowy HPV jest ściśle związany z różnicowaniem nabłonka, a onkoproteiny E6 i E7 typów HR-HPV zakłócają funkcje supresorów nowotworowych p53 i pRb, prowadząc do niekontrolowanej proliferacji i transformacji nowotworowej. Integracja genomu HPV do DNA gospodarza, szczególnie utrata funkcji genu E2, zwiększa ekspresję onkoprotein E6 i E7, co sprzyja progresji od dysplazji (CIN 1-3) do inwazyjnego raka. Przetrwałe zakażenie HPV, które dotyczy około 10% przypadków, jest kluczowym czynnikiem ryzyka rozwoju raka szyjki macicy, z ryzykiem rozwoju CIN 3 sięgającym 40% w ciągu 3-5 lat po zakażeniu HPV 16. Ponadto HPV jest związany z nowotworami odbytu, sromu, pochwy, prącia oraz jamy ustnej i gardła, gdzie HPV 16 dominuje w rakach płaskonabłonkowych.
badanie cytologiczne, białko p53, białko retinoblastoma, brodawki płciowe, cytotoksyczne limfocyty T, cząstki wirusopodobne, czynnik transkrypcyjny E2F, episom, geny stymulowane interferonem, gruczolakorak, HPV niskiego ryzyka, HPV wysokiego ryzyka, integracja genomu HPV, interferon typu I, kinazy zależne od cyklin, komórki Langerhansa, komórki NK, MHC I, mutacja genetyczna, nabłonek wielowarstwowy, onkoproteiny E6 i E7, oś CXCL12/CXCR4, rak płaskonabłonkowy, rak szyjki macicy, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szlak JAK-STAT, szlak PI3K/AKT/mTOR, transformacja nowotworowa, wirus brodawczaka ludzkiego