Przedawkowanie
Olejek tymiankowy
Olejek tymiankowy (Thymus vulgaris L., Thymus zygis Loefl. ex L.; aetheroleum) jest aktywnym składnikiem preparatu Salviasept w stężeniu 0,3 g/100 g, przeznaczonym wyłącznie do stosowania zewnętrznego jako koncentrat do sporządzania roztworu do płukania gardła. Produkt zawiera również inne olejki eteryczne (goździkowy, miętowy, majerankowy, szałwiowy) oraz etanol w stężeniu 58% V/V ± 10%, co zwiększa ryzyko toksyczności przy przedawkowaniu. Spożycie doustne preparatu jest przeciwwskazane i może prowadzić do poważnych objawów ogólnoustrojowych, takich jak depresja ośrodkowego układu nerwowego (obniżenie świadomości, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia oddychania), zaburzenia układu moczowego (oliguria, anuria, ostra niewydolność nerek), kwasica z luką anionową, pogorszenie funkcji wątroby (hepatotoksyczność), śpiączka, drgawki oraz hipoglikemia. Szczególnie wrażliwą grupą są dzieci poniżej 2 lat, u których dawka 5-10 ml olejku goździkowego może wywołać stany zagrażające życiu, co wskazuje na wysoką toksyczność olejków eterycznych w tej populacji.
Przedawkowanie olejku tymiankowego
Olejek tymiankowy (Thymus vulgaris L., Thymus zygis Loefl. ex L.; aetheroleum) jest składnikiem aktywnym preparatu Salviasept w stężeniu 0,3 g na 100 g produktu. Choć dokumentacja dotycząca przedawkowania stricte olejku tymiankowego jest ograniczona, istnieją istotne dane kliniczne na temat zagrożeń związanych z przedawkowaniem podobnych olejków eterycznych zawartych w tym preparacie.1
Ogólne zagrożenia przy przedawkowaniu
Preparat Salviasept zawierający olejek tymiankowy jest przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego jako koncentrat do sporządzania roztworu do płukania gardła. Produkt nie jest przeznaczony do stosowania doustnego, a jego spożycie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.2
Należy zaznaczyć, że produkt Salviasept zawiera, oprócz olejku tymiankowego, również inne olejki eteryczne (goździkowy, miętowy, majerankowy, szałwiowy) oraz znaczącą zawartość etanolu (58% V/V ± 10%), co dodatkowo zwiększa ryzyko wystąpienia poważnych objawów przy przedawkowaniu.3
Objawy przedawkowania
Bazując na danych klinicznych dotyczących podobnych olejków eterycznych zawartych w preparacie Salviasept, można wskazać szereg potencjalnie niebezpiecznych objawów przedawkowania. Szczególnie istotne są obserwacje dotyczące olejku goździkowego, który może wywoływać stany zagrażające życiu u dzieci poniżej 2 lat już przy dawce 5-10 ml.4
Przedawkowanie olejków eterycznych, w tym olejku tymiankowego, może prowadzić do szeregu poważnych zaburzeń ogólnoustrojowych, w tym:5
- Depresji ośrodkowego układu nerwowego – manifestującej się obniżeniem świadomości, spowolnieniem psychoruchowym, zaburzeniami oddychania
- Zaburzeń układu moczowego – mogących prowadzić do ostrej niewydolności nerek
- Kwasicy z luką anionową – poważnego zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej
- Pogorszenia funkcji wątroby – mogącego prowadzić do hepatotoksyczności
- Śpiączki – najcięższej postaci zaburzeń świadomości
- Drgawek – będących wyrazem podrażnienia OUN
- Zmniejszenia poziomu glukozy we krwi – hipoglikemii, stanowiącej dodatkowe zagrożenie dla funkcji mózgu
6
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W przypadku przedawkowania olejku tymiankowego i innych składników preparatu Salviasept, zaleca się wdrożenie leczenia objawowego i wspomagającego. W dostępnej literaturze odnotowano skuteczność stosowania N-acetylocysteiny jako odtrutki w przypadkach zatrucia olejkami eterycznymi.7
Tabela objawów przedawkowania
| Objawy przedawkowania | Opis kliniczny | Dawka wywołująca objawy |
|---|---|---|
| Depresja ośrodkowego układu nerwowego | Obniżenie świadomości, spowolnienie psychoruchowe, zaburzenia oddychania, potencjalne ryzyko niewydolności oddechowej | Nie określono precyzyjnie dla olejku tymiankowego. Dla porównania: 5-10 ml olejku goździkowego u dzieci <2 lat wywołuje objawy zagrażające życiu. |
| Zaburzenia układu moczowego | Oliguria, anuria, zaburzenia gospodarki elektrolitowej, potencjalne ryzyko ostrej niewydolności nerek | Nie określono precyzyjnie |
| Kwasica z luką anionową | Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, oddech Kussmaula, zwiększona luka anionowa | Nie określono precyzyjnie |
| Pogorszenie funkcji wątroby | Podwyższone enzymy wątrobowe, żółtaczka, zaburzenia syntezy czynników krzepnięcia | Nie określono precyzyjnie |
| Śpiączka | Głęboka utrata świadomości, brak reakcji na bodźce, zagrożenie życia | Nie określono precyzyjnie |
| Drgawki | Uogólnione lub częściowe napady drgawkowe, wynik podrażnienia OUN | Nie określono precyzyjnie |
| Hipoglikemia | Obniżenie stężenia glukozy we krwi, potencjalnie prowadzące do zaburzeń świadomości, drgawek | Nie określono precyzyjnie |
8 9
Szczególne grupy ryzyka
Na podstawie dostępnych danych klinicznych, można stwierdzić, że szczególnie narażoną grupą na poważne konsekwencje przedawkowania olejków eterycznych, w tym olejku tymiankowego, są dzieci poniżej 2 roku życia. W tej grupie wiekowej odnotowano stany zagrażające życiu już po doustnym podaniu stosunkowo niewielkich ilości olejku goździkowego (5-10 ml), co sugeruje wysoką wrażliwość pediatrycznych pacjentów na toksyczne działanie olejków eterycznych.10
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania