poszerzenie źrenic
Poszerzenie źrenic, określane jako mydriaza, to stan zwiększenia średnicy źrenicy oka powyżej wartości fizjologicznych. Jest to istotny objaw kliniczny, który może występować fizjologicznie (np. w warunkach słabego oświetlenia lub w reakcji na silne emocje) lub patologicznie jako objaw różnych schorzeń.
W warunkach patologicznych poszerzenie źrenic może być spowodowane uszkodzeniem nerwu okoruchowego (III), stosowaniem leków (np. atropina, leki przeciwhistaminowe, niektóre leki psychotropowe), zatruciem substancjami toksycznymi, czy w przebiegu urazu głowy. Szczególnie istotne jest jednostronne poszerzenie źrenicy, które może wskazywać na poważne stany neurologiczne, takie jak krwawienie wewnątrzczaszkowe czy wgłobienie mózgu.
Diagnostyka poszerzonej źrenicy obejmuje ocenę jej reaktywności na światło, symetryczność oraz towarzyszące objawy neurologiczne. W praktyce klinicznej poszerzenie źrenic stosuje się także celowo podczas badań okulistycznych poprzez aplikację kropli rozszerzających źrenice (midriaza farmakologiczna), co umożliwia dokładniejszą ocenę dna oka.
Leczenie poszerzonej źrenicy zależy od przyczyny. W przypadkach farmakologicznych efekt jest zazwyczaj przejściowy. Stany nagłe, jak poszerzenie źrenicy w przebiegu urazu głowy, wymagają natychmiastowej interwencji neurochirurgicznej. Monitorowanie zmian wielkości źrenic stanowi istotny element oceny stanu neurologicznego pacjenta, szczególnie w stanach krytycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Bimatoprost + Timolol Genetic 0,3 mg/ml + 5 mg/ml
Produkt leczniczy Bimatoprost + Timolol Pharmabide (0,3 mg/ml + 5 mg/ml), stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu, może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co wiąże się z ryzykiem interakcji farmakologicznych, głównie ze względu na obecność tymololu – beta-adrenolityku. Istotne interakcje obserwuje się z doustnymi blokerami kanału wapniowego (np. werapamil, diltiazem), lekami antyarytmicznymi (szczególnie amiodaronem), ogólnoustrojowymi beta-adrenolitykami, glikozydami naparstnicy oraz inhibitorami CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna). Mechanizmy tych interakcji obejmują synergistyczne lub addytywne działanie na układ sercowo-naczyniowy, prowadzące do niedociśnienia, bradykardii, zaburzeń przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, a także ryzyko depresji i nasilenia ogólnoustrojowej blokady receptorów beta. Dodatkowo, współstosowanie z adrenaliną może wywołać poszerzenie źrenic, co jest klinicznie istotne u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania.
adrenalina, amiodaron, beta-adrenolityk, bimatoprost, blok przedsionkowo-komorowy, bloker kanału wapniowego, bradykardia, chinidyna, ciśnienie śródgałkowe, diltiazem, działanie chronotropowe, efekt hipotensyjny, epinefryna, fluoksetyna, glikozyd naparstnicy, guanetydyna, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, jaskra z wąskim kątem, lek antyarytmiczny, lek sympatykolityczny, mydriaza, niedociśnienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, parasympatykolityk, paroksetyna, poszerzenie źrenic, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, receptor beta-adrenergiczny, tymolol, werapamil, zaburzenie przewodnictwa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elvanse 40 mg
Lisdeksamfetamina dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla psychostymulantów, z bardzo częstymi objawami takimi jak zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz redukcja masy ciała. W badaniach klinicznych u dzieci (6-12 lat) i młodzieży (13-17 lat) odnotowano dawkozależne zmniejszenie masy ciała: w 4-tygodniowym okresie odpowiednio do 1,1 kg i 2,3 kg, a w długoterminowych obserwacjach (12-24 miesiące) istotne spowolnienie rozwoju fizycznego wyrażone spadkiem wartości centylowych masy ciała nawet o 16,9 punktu. Ponadto, często obserwuje się zaburzenia snu o różnym charakterze (bezsenność ogólna, początkowa, śródsenna, późna), co wymaga dostosowania pory podawania leku. Profil bezpieczeństwa obejmuje także często występujące objawy ze strony układu nerwowego (bóle głowy, zawroty głowy, pobudzenie, niepokój) oraz układu sercowo-naczyniowego (częstoskurcz, kołatania serca), co wskazuje na konieczność regularnego monitorowania tych parametrów.
agresja, aktywność psychoruchowa, bezsenność, bezsenność początkowa, bezsenność późna, biegunka, ból głowy, ból nadbrzusza, bruksizm, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz, dermatillomania, drgawka, drżenie, duszność, dysforia, dyskineza, działanie niepożądane, eozynofilowe zapalenie wątroby, epizod psychotyczny, euforia, kardiomiopatia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lek psychostymulujący, lisdeksamfetamina dimezylan, mania, nadmierna senność, nadmierne pocenie, nadwrażliwość, niepokój ruchowy, niewyraźne widzenie, nudność, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omam, omdlenie, pobudzenie, poszerzenie źrenic, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, słowotok, suchość jamy ustnej, tik nerwowy, wydłużenie odstępu QTc, wymioty, zaburzenie smaku, zaparcie, zawrót głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie łaknienia, zmniejszenie masy ciała, zmniejszenie popędu płciowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Kalms 45 mg + 33,75 mg + 22,5 mg
Lek Kalms, zawierający 45 mg Lupuli flos pulvis, 33,75 mg Valerianae extractum hydroalcoholicum siccum oraz 22,50 mg Gentianae extractum siccum, może wywoływać objawy przedawkowania głównie związane z korzeniem kozłka lekarskiego (Valeriana). Przedawkowanie korzenia kozłka w dawce około 20 g prowadzi do objawów takich jak zmęczenie, nadmierna senność, apatia, skurcze mięśni gładkich przewodu pokarmowego, uczucie ucisku w klatce piersiowej, zawroty głowy, drżenie rąk oraz rozszerzenie źrenic (mydriasis). Objawy te mają charakter łagodny do umiarkowanego i zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin od przedawkowania, co wskazuje na niski potencjał toksyczności preparatu.
drżenie rąk, ekstrakt goryczki, ekstrakt kozłka lekarskiego, korzeń kozłka lekarskiego, leczenie objawowe, mydriasis, objawy gastroenterologiczne, objawy neurologiczne, poszerzenie źrenic, poziom świadomości, przedawkowanie kozłka lekarskiego, rozszerzenie źrenic, senność, skurcz jamy brzusznej, szyszka chmielu, tabletka drażowana, ucisk w klatce piersiowej, układ autonomiczny, zawrót głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elvanse 70 mg
Lisdeksamfetamina dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, wykazuje charakterystyczny dla psychostymulantów profil działań niepożądanych, z bardzo częstymi objawami takimi jak zmniejszenie łaknienia, bezsenność, suchość w jamie ustnej, bóle głowy, ból w nadbrzuszu oraz redukcja masy ciała. Szczególnie istotne jest monitorowanie masy ciała u dzieci i młodzieży, gdzie w badaniach klinicznych wykazano zależność dawka-efekt: u dzieci 6-12 lat po 4 tygodniach terapii dawkami 30 mg, 50 mg i 70 mg odnotowano spadek masy ciała odpowiednio o 0,4 kg, 0,9 kg i 1,1 kg, podczas gdy w grupie placebo masa ciała wzrosła o 0,5 kg. Długotrwałe stosowanie (12 miesięcy) wiązało się z obniżeniem średniej wartości centylowej masy ciała o -13,4 u dzieci oraz -6,5 u młodzieży 13-17 lat, a po 24 miesiącach obserwowano spadek centyla o -16,9. U dzieci 4-5 lat po 12 miesiącach terapii dawkami 5-30 mg również stwierdzono istotne obniżenie centyla masy ciała o -17,92.
aktywność psychoruchowa, anoreksja, bezsenność, bezsenność śródsenna, biegunka, chwiejność emocjonalna, częstoskurcz, drgawki, drżenie, duszność, dysforia, dyskineza, eozynofilowe zapalenie wątroby, euforia, kardiomiopatia, kołatanie serca, krwawienie z nosa, lisdeksamfetamina dimezylan, nadmierna senność, nadwrażliwość, niepokój ruchowy, niewyraźne widzenie, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, pobudzenie psychoruchowe, poszerzenie źrenic, psychostymulant, reakcja anafilaktyczna, słowotok, suchość jamy ustnej, tiki nerwowe, utrata masy ciała, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia smaku, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Interakcje leku – Fixapost 50 mikrogramów/ml + 5 mg/ml
Fixapost, zawierający latanoprost 50 μg/ml oraz tymolol maleinian 5 mg/ml, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Stosowanie produktu z innymi analogami prostaglandyn jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko paradoksalnego wzrostu ciśnienia śródgałkowego. Tymolol, jako beta-adrenolityk, może nasilać działanie hipotensyjne i bradykardię przy jednoczesnym stosowaniu z doustnymi beta-adrenolitykami, antagonistami wapnia, lekami przeciwarytmicznymi (w tym amiodaronem), glikozydami naparstnicy, parasympatykomimetykami oraz guanetydyną. Ponadto inhibitory CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) mogą potęgować ogólnoustrojowe efekty blokady receptorów beta-adrenergicznych. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej beta-adrenolityków miejscowo oraz ostrożność u pacjentów przyjmujących doustne beta-adrenolityki.
adrenalina, amiodaron, analog prostaglandyny, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, blokada receptorów beta-adrenergicznych, bradykardia, chinidyna, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie śródgałkowe, działanie hipoglikemizujące, działanie hipotensyjne, efekt hipotensyjny, fluoksetyna, glikozyd naparstnicy, guanetydyna, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, klonidyna, latanoprost, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, maskowanie hipoglikemii, niedociśnienie tętnicze, parasympatykomimetyk, paroksetyna, poszerzenie źrenic, tymololu maleinian, zaburzenia pracy serca