toksyczność retinolu
Toksyczność retinolu (witaminy A) to stan kliniczny wynikający z nadmiernego spożycia lub stosowania preparatów zawierających witaminę A. Może występować w postaci ostrej (jednorazowe przyjęcie dużej dawki) lub przewlekłej (długotrwała suplementacja przekraczająca zapotrzebowanie organizmu).
Objawy ostrej toksyczności retinolu obejmują nudności, wymioty, bóle głowy, zawroty głowy, nieostre widzenie oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. W ciężkich przypadkach może dojść do zwiększonego ciśnienia śródczaszkowego. Przewlekła toksyczność manifestuje się objawami skórnymi (łuszczenie, suchość, świąd), wypadaniem włosów, bólami stawowymi, hepatomegalią oraz zmianami kostno-stawowymi.
Szczególnie niebezpieczne jest działanie teratogenne retinolu, dlatego kobiety w ciąży powinny unikać nadmiernej suplementacji. Dawka toksyczna dla dorosłych to zazwyczaj ponad 25 000 IU dziennie przyjmowana przez dłuższy czas, choć indywidualna wrażliwość może się różnić. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, objawach klinicznych oraz oznaczeniu stężenia retinolu w surowicy.
Leczenie toksyczności retinolu polega przede wszystkim na odstawieniu źródła witaminy A, leczeniu objawowym oraz monitorowaniu funkcji wątroby. W większości przypadków objawy ustępują po eliminacji nadmiaru witaminy z organizmu, choć niektóre zmiany, zwłaszcza kostne, mogą być nieodwracalne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Retinol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Retinol (witamina A) wykazuje niską toksyczność ogólną oraz brak działania mutagennego, genotoksycznego i rakotwórczego w badaniach przedklinicznych. Toksyczność obserwowano jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawki stosowane klinicznie. Szczególną uwagę zwraca potencjalne działanie teratogenne witaminy A, potwierdzone w modelach zwierzęcych, jednak efekt ten jest zależny od dawki i drogi podania. W przypadku miejscowego stosowania, np. Maści ochronnej z witaminą A o stężeniu 800 j.m./g, brakuje szczegółowych danych dotyczących bezpieczeństwa po krótkotrwałym użyciu. W preparatach złożonych, takich jak Viantan, nie przeprowadzono kompleksowych badań embriotoksyczności całego produktu, jednak składniki podłoża (mieszane micele kwasu glikocholowego i lecytyny) nie wykazały teratogenności przy dawkach terapeutycznych.
dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja kliniczna, embriotoksyczność, genotoksyczność, kwas glikocholowy, lecytyna, maść z witaminą A, mieszane micele, podanie miejscowe, podanie ogólnoustrojowe, poronienie spontaniczne, retinol, śmiertelność potomstwa, toksyczność retinolu, witamina E, zaburzenia rozwoju płodu - Leksykon substancji czynnych
Retinol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Retinol (witamina A) jest stosowany zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo, jednak ze względu na ryzyko toksyczności i działań niepożądanych wymaga szczególnej ostrożności. Przy stosowaniu maści z retinolem należy unikać kontaktu z błonami śluzowymi i oczami, zwracając uwagę na składniki pomocnicze, np. alkohol cetylowy mogący wywołać kontaktowe zapalenie skóry. Szczególnie narażone na hiperwitaminozę A są grupy pacjentów z niedoborem białka, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, dzieci, młodzież oraz osoby przewlekle leczone retinoidami. W przypadku chorób wątroby, takich jak marskość czy wirusowe zapalenie, konieczne jest stosowanie obniżonych dawek retinolu oraz monitorowanie stężenia witaminy A, D i E w osoczu. Spożywanie alkoholu nasila toksyczność witaminy A, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z nadużywaniem alkoholu.
błona śluzowa, cholestaza, czas protrombinowy, doustne środki antykoncepcyjne, hemodializa, hiperwitaminoza A, kamica żółciowa, kontaktowe zapalenie skóry, leki przeciwzakrzepowe, marskość wątroby, niewydolność wątroby, reakcja nadwrażliwości, retinol, stłuszczenie wątroby, toksyczność retinolu, wirusowe zapalenie wątroby, wskaźnik Quicka, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia wchłaniania tłuszczów, zapalenie woreczka żółciowego, zespół ponownego odżywienia, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe