18F-DOPA

18F-DOPA (6-fluoro-L-3,4-dihydroksyfenyloalanina znakowana izotopem fluoru 18F) to radiofarmaceutyk stosowany w pozytonowej tomografii emisyjnej (PET). Związek ten jest analogiem L-DOPA, prekursora dopaminy, który po przekroczeniu bariery krew-mózg ulega dekarboksylacji do fluorodopaminy i jest wychwytywany przez zakończenia neuronów dopaminergicznych.

W diagnostyce neurologicznej 18F-DOPA wykorzystywana jest głównie do oceny funkcji układu dopaminergicznego w chorobach neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona, gdzie umożliwia zobrazowanie utraty neuronów dopaminergicznych w prążkowiu. Radioznacznik ten pozwala na różnicowanie parkinsonizmu idiopatycznego od innych zespołów parkinsonowskich.

W onkologii 18F-DOPA znajduje zastosowanie w diagnostyce guzów neuroendokrynnych, zwłaszcza guzów chromochłonnych, przyzwojaków, raków rdzeniastych tarczycy oraz niektórych innych nowotworów z układu rozsianych komórek neuroendokrynnych. Gromadzenie znacznika w tkankach nowotworowych wynika z wychwytu prekursorów amin przez komórki neuroendokrynne w mechanizmie transportu aminokwasów i dekarboksylacji.

Zaletą 18F-DOPA jest relatywnie długi okres półtrwania izotopu 18F (około 110 minut), co umożliwia transport radiofarmaceutyku z miejsca produkcji do ośrodków klinicznych. Badanie PET z wykorzystaniem 18F-DOPA cechuje się wysoką czułością i specyficznością, szczególnie w przypadku guzów neuroendokrynnych trudnych do zobrazowania innymi metodami.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Paraganglioma – Diagnostyka i diagnoza

Paraganglioma to rzadki neuroendokrynny nowotwór wywodzący się z komórek paragangliów, zlokalizowanych poza nadnerczami, głównie w okolicach szyi, głowy, klatki piersiowej i jamy brzusznej. Około 20% przypadków ma charakter złośliwy. Diagnostyka opiera się na badaniach biochemicznych, w tym oznaczeniu metoksykatecholamin w osoczu (frakcjonowane metanefryny i normetanefryny) o czułości >96% i specyficzności ~89%, oraz 24-godzinnym badaniu moczu (czułość 86%, specyficzność >69%). Dodatkowo stosuje się oznaczenie chromograniny A i 3-metoksytyraminy w osoczu. Pobranie krwi do oznaczeń powinno odbywać się po 30 minutach leżenia, aby uniknąć fałszywych wyników. W przypadku podejrzenia paraganglioma z nadciśnieniem, badania biochemiczne należy wykonać przed biopsją lub badaniami obrazowymi, aby zapobiec przełomowi katecholaminowemu. Lokalizację i ocenę guza wykonuje się za pomocą TK (czułość 93-100%, specyficzność ~70%) i MRI, z charakterystycznym hiperintensywnym sygnałem w sekwencji T2 u 75% pacjentów. Obrazowanie funkcjonalne (scyntygrafia 123I-MIBG, PET/CT z 68Ga-DOTA, 18F-DOPA, 18F-FDG) jest wskazane u pacjentów z wysokim ryzykiem przerzutów lub chorobą wieloogniskową.
18F-DOPA, 18F-FDG, 3-metoksytyramina, alfa-blokada, badanie biochemiczne, badanie genetyczne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie moczu, chromatografia cieczowa, chromogranina A, dehydrogenaza bursztynianowa, gadolin, grzebień nerwowy, hydrataza fumaranu, katecholamina, marker neuroendokrynny, metanefryna, mutacja germinalna, nowotwór neuroendokrynny, obrazowanie radiomiczne, oponiak, paraganglioma, paraganglion, PET-CT, przełom katecholaminowy, przerzut, rak neuroendokrynny, rak rdzeniasty tarczycy, rakowiak, receptor somatostatynowy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia MIBG, sekwencjonowanie NGS, stan przedrzucawkowy, tomografia komputerowa
Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Diagnostyka i diagnoza

Feochromocytoma to rzadki neuroendokrynny guz rdzenia nadnerczy, wydzielający katecholaminy (adrenalinę i noradrenalinę), o rocznej zapadalności około 0,8/100 000 osobolat. Diagnostyka opiera się na potwierdzeniu nadmiernego wydzielania katecholamin, głównie poprzez pomiar wolnych metanefryn w osoczu, cechujących się czułością 96-99% i swoistością 85-89%. Wyniki przekraczające 3-4-krotnie górną granicę normy silnie sugerują feochromocytoma. Alternatywnie stosuje się oznaczenie frakcjonowanych metanefryn w dobowej zbiórce moczu (czułość 87,5-97%, swoistość 69-99,7%), gdzie wartości powyżej 2-krotnej normy są diagnostyczne. Dodatkowo, w diagnostyce pomocne są markery takie jak 3-metoksytyramina, chromogranina A oraz test supresji klonidyną. Lokalizacja guza następuje po potwierdzeniu biochemicznym, z wykorzystaniem TK jamy brzusznej (czułość 85-95%) lub MRI (czułość do 100%), a w przypadkach niejednoznacznych lub podejrzenia przerzutów – badań medycyny nuklearnej (scyntygrafia 123I-MIBG, PET z 18F-DOPA). Około 30-40% przypadków ma podłoże genetyczne, co uzasadnia badania genetyczne u pacjentów z młodym wiekiem, guzami mnogimi lub rodzinnym wywiadem, obejmujące m.in. geny RET, VHL, NF1, SDHx, MAX, TMEM127 i FH.
18F-DOPA, 3-metoksytyramina, 68Ga-DOTATATE, badanie histopatologiczne, barwienie immunohistochemiczne, chromogranina A, dobowa zbiórka moczu, feochromocytoma, guz neuroendokrynny, guz obustronny, incydentaloma nadnerczy, katecholamina, komórka chromochłonna, metajodobenzylguanidyna, metanefryna w moczu, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze, paraganglioma, pierwotny hiperaldosteronizm, pozytonowa tomografia emisyjna, przełom nadciśnieniowy, przerzut, rdzeń nadnerczy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia MIBG, sekwencjonowanie nowej generacji, skala GAPP, skala PASS, test supresji klonidyną, tomografia komputerowa, zespół Cushinga, zespół dziedziczny, zespół von Hippel-Lindau

18F-DOPA

Powiązane wpisy

Paraganglioma – Diagnostyka i diagnoza

Feochromocytoma – Diagnostyka i diagnoza