okołooperacyjna antybiotykoterapia profilaktyczna w przypadku biopsji przezodbytniczej gruczołu krokowego
Wskazanie

Okołooperacyjna antybiotykoterapia profilaktyczna w przypadku biopsji przezodbytniczej gruczołu krokowego stanowi istotny element postępowania medycznego, mający na celu zapobieganie powikłaniom infekcyjnym po zabiegu. Biopsja przezodbytnicza prostaty jest jedną z najczęściej wykonywanych procedur diagnostycznych w urologii, stosowaną przede wszystkim w przypadku podejrzenia raka gruczołu krokowego.

Wskazania do profilaktyki antybiotykowej wynikają z faktu, że podczas biopsji przezodbytniczej igła biopsyjna przechodzi przez ścianę odbytnicy, która jest bogata w florę bakteryjną. To stwarza ryzyko przeniesienia bakterii do gruczołu krokowego i krwiobiegu, co może prowadzić do zapalenia gruczołu krokowego, zapalenia najądrzy, bakteriemii, a nawet posocznicy. Szczególnie narażeni są pacjenci z czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, immunosupresja, sztuczne zastawki serca czy wcześniejsze infekcje układu moczowego.

W Polsce standardowo stosuje się fluorochinolony (np. Cipronex, Ciprinol, Proxacin – zawierające cyprofloksacynę) lub kotrimoksazol (Biseptol) jako leki pierwszego wyboru w profilaktyce antybiotykowej przed biopsją prostaty. W przypadku wysokiego ryzyka nosicielstwa bakterii opornych na fluorochinolony, można zastosować fosfomycynę (Monural), aminoglikozydy (Gentamycin) lub cefalosporyny III generacji (Ceftriaxon, Biotrakson). Istotne jest, aby antybiotyk podać przed zabiegiem, zwykle na 1-2 godziny, a następnie kontynuować przez 1-3 dni po zabiegu, zależnie od indywidualnego ryzyka pacjenta.

Największe trudności w prowadzeniu profilaktyki antybiotykowej związane są z rosnącą opornością bakterii na antybiotyki, szczególnie na fluorochinolony. Coraz częściej spotyka się zakażenia szczepami wieloopornymi, co komplikuje wybór odpowiedniego antybiotyku. Dlatego w niektórych ośrodkach przed biopsją wykonuje się posiew z odbytnicy, aby dostosować antybiotykoterapię do konkretnego profilu oporności bakterii. Innym wyzwaniem jest odpowiednie zbilansowanie korzyści z profilaktyki z ryzykiem działań niepożądanych antybiotyków oraz selekcji szczepów opornych.

Warto podkreślić, że oprócz antybiotykoterapii ważnymi elementami profilaktyki są dokładne oczyszczenie odbytnicy przed zabiegiem (czasem zaleca się enemy), odpowiednia dezynfekcja miejsca zabiegu oraz stosowanie sterylnej techniki podczas procedury. Coraz częściej rozważa się również alternatywne drogi wykonania biopsji prostaty, takie jak dostęp przez krocze, które wiążą się z mniejszym ryzykiem infekcji ponieważ igła nie przechodzi przez odbytnicę.