zapobieganie błonicy
Wskazanie

Błonica, znana również jako dyfteryt, to ostra choroba zakaźna wywołana przez maczugowca błonicy (Corynebacterium diphtheriae), bakterię wytwarzającą egzotoksynę, która powoduje charakterystyczne zmiany martwicze i błoniaste w górnych drogach oddechowych. Zapobieganie błonicy opiera się przede wszystkim na szczepieniach ochronnych, które są niezwykle skuteczną metodą profilaktyki.

Szczepienia przeciwko błonicy są w Polsce obowiązkowe i stanowią część kalendarza szczepień. Aktualnie stosuje się szczepionki skojarzone: DTP (błonica-tężec-krztusiec), DTaP (błonica-tężec-bezkomórkowa szczepionka przeciwko krztuścowi), Td (tężec-błonica dla dorosłych) lub szczepionki wieloskładnikowe zawierające komponent przeciwbłoniczy. Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak: Pentaxim, Infanrix, Boostrix, Tripacel, Adacel czy Clodivac.

Podstawowy schemat szczepienia dzieci obejmuje podanie trzech dawek w pierwszym roku życia, następnie dawki uzupełniającej w 2. roku życia oraz dawki przypominającej w 6. roku życia. Kolejne dawki przypominające podaje się co 10 lat przez całe życie, co jest niezwykle istotne dla utrzymania odporności populacyjnej.

Największym wyzwaniem w zapobieganiu błonicy jest spadający poziom wyszczepienia populacji, spowodowany ruchami antyszczepionkowymi i spadkiem świadomości dotyczącej powagi choroby. W krajach o wysokim poziomie wyszczepienia błonica występuje sporadycznie, jednak w przypadku obniżenia tego poziomu poniżej progu odporności zbiorowej (około 80-85%), istnieje ryzyko nawrotu epidemii, co obserwowano w latach 90. w krajach byłego ZSRR.

W przypadku kontaktu z osobą chorą na błonicę, osobom niezaszczepionym lub z niepełnym szczepieniem należy podać immunoglobulinę przeciwbłoniczą oraz antybiotyki (erytromycyna, penicylina) w ramach profilaktyki poekspozycyjnej. Istotne jest również szybkie rozpoznanie i izolacja chorych, co wymaga czujności epidemiologicznej i dostępu do diagnostyki laboratoryjnej, zwłaszcza w przypadku ognisk epidemicznych.