profilaktyka okołooperacyjna
Wskazanie

Profilaktyka okołooperacyjna to zestaw działań mających na celu zminimalizowanie ryzyka zakażeń związanych z zabiegami chirurgicznymi. Stosuje się ją głównie w przypadku zabiegów z wysokim ryzykiem zakażenia rany operacyjnej, zabiegów z użyciem implantów, a także u pacjentów z obniżoną odpornością. Podstawowym założeniem jest podanie antybiotyku w czasie umożliwiającym osiągnięcie odpowiedniego stężenia leku w tkankach przed wykonaniem nacięcia.

W profilaktyce okołooperacyjnej w Polsce stosuje się najczęściej antybiotyki beta-laktamowe, w tym cefalosporyny I i II generacji (Biofazolin, Tarfazolin, Cefazolin, Zinacef) oraz penicyliny z inhibitorami beta-laktamaz (Amoksiklav, Augmentin, Taromentin, Tazocin). Przy uczuleniu na beta-laktamy stosuje się klindamycynę (Clindamycin, Dalacin C) lub metronidazol (Metronidazol, Metronidazole). W przypadku ryzyka zakażenia MRSA można zastosować wankomycynę (Vancomycin, Edicin).

Prawidłowo prowadzona profilaktyka okołooperacyjna zakłada jednorazowe podanie antybiotyku, optymalnie 30-60 minut przed nacięciem skóry. W przypadku przedłużających się zabiegów może być konieczne powtórzenie dawki. Przedłużona profilaktyka (powyżej 24h) nie przynosi dodatkowych korzyści, a zwiększa ryzyko rozwoju oporności bakteryjnej.

Największe trudności w prowadzeniu profilaktyki okołooperacyjnej to wybór właściwego antybiotyku w zależności od rodzaju zabiegu i flory bakteryjnej typowej dla danego oddziału, ustalenie optymalnego czasu podania leku oraz przestrzeganie zasady krótkotrwałości profilaktyki. Problemem jest także nadużywanie antybiotyków o szerokim spektrum działania zamiast ukierunkowanych preparatów, co prowadzi do selekcji szczepów wieloopornych. Istotną przeszkodą bywa również nieprawidłowa identyfikacja pacjentów wysokiego ryzyka, którzy rzeczywiście wymagają profilaktyki.