Leki w grupie
„leki przeciwpierwotniakowe”

Leki przeciwpierwotniakowe to grupa farmaceutyków stosowanych w terapii zakażeń wywoływanych przez pierwotniaki – jednokomórkowe organizmy eukariotyczne. Działają one poprzez zaburzanie procesów metabolicznych, blokowanie syntezy kwasów nukleinowych lub uszkadzanie błon komórkowych pasożytów, prowadząc do ich śmierci lub zahamowania namnażania.

Do najważniejszych leków przeciwpierwotniakowych należą: metronidazol (Metronidazol, Metronid), tinidazol (Tinidazol), ornidazol, chlorochina (Arechin), hydroksychlorochina (Plaquenil), meflochina (Lariam), atowakwon z proguanilem (Malarone), artemizyna i jej pochodne (Riamet), kliochinol, paromomycyna oraz miltefozyna.

Leki przeciwpierwotniakowe można podzielić na kilka podgrup w zależności od rodzaju pierwotniaka, przeciwko któremu są skierowane: leki przeciwziarniniakowe (stosowane w zakażeniach Entamoeba histolytica), leki przeciwrzęsistkowe (zwalczające Trichomonas vaginalis), leki przeciwmalaryczne (do leczenia malarii wywoływanej przez Plasmodium spp.), leki przeciwlambliowe (przeciwko Giardia lamblia) oraz leki stosowane w leczeniu leiszmaniozy i trypanosomatozy.

Główną zaletą leków przeciwpierwotniakowych jest ich wysoka skuteczność w eliminowaniu zakażeń, które nieleczone mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, a nawet śmierci. Wiele z nich charakteryzuje się szerokim spektrum działania, co pozwala na stosowanie ich w różnych typach zakażeń. Niektóre preparaty, jak chlorochina czy hydroksychlorochina, wykazują dodatkowo działanie przeciwzapalne i są stosowane w chorobach autoimmunologicznych.

Stosowanie leków przeciwpierwotniakowych wiąże się jednak z ryzykiem działań niepożądanych. Metronidazol może powodować metaliczny smak w ustach, nudności, a przy jednoczesnym spożyciu alkoholu – reakcję disulfiramopodobną. Leki przeciwmalaryczne mogą wywoływać zaburzenia widzenia, świądomości, a w rzadkich przypadkach uszkodzenie siatkówki (chlorochina). Niektóre leki przeciwpierwotniakowe wykazują działanie neurotoksyczne, hepatotoksyczne lub nefrotoksyczne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub przedawkowaniu. Istotnym problemem jest również rosnąca oporność pierwotniaków na stosowane leki, szczególnie widoczna w przypadku zarodźca malarii.

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl