zapobieganie zakażeniom pooperacyjnym
Wskazanie

Zapobieganie zakażeniom pooperacyjnym to kluczowy element opieki okołooperacyjnej, mający na celu minimalizację ryzyka wystąpienia powikłań infekcyjnych po zabiegach chirurgicznych. Zakażenia pooperacyjne występują u około 2-5% pacjentów po czystych zabiegach i nawet do 20% po procedurach związanych z zanieczyszczeniem pola operacyjnego. Skuteczna profilaktyka obejmuje działania przed-, śród- i pooperacyjne.

Antybiotykoterapia profilaktyczna stanowi podstawę zapobiegania zakażeniom pooperacyjnym. Najczęściej stosowane preparaty w Polsce to cefalosporyny I i II generacji (Biofazolin, Tarcefoksym, Zinacef), penicyliny z inhibitorami beta-laktamaz (Amoksiklav, Augmentin, Tazocin), a w przypadku alergii na beta-laktamy – klindamycyna (Dalacin C, Klimicin) lub metronidazol (Metronidazol, Metronidazol Polpharma) w połączeniu z aminoglikozydami (Gentamycin, Amikacin).

Kluczowym elementem zapobiegania jest odpowiednie przygotowanie pacjenta przed zabiegiem, obejmujące kąpiel antyseptyczną (np. z użyciem preparatów Octenisept, Skinsept), usunięcie owłosienia z pola operacyjnego (najlepiej przy użyciu maszynki lub depilatora, nie golarki), oraz staranne odkażenie skóry preparatami jodowymi (Braunol, Betadine) lub na bazie chlorheksydyny (Aniosept).

Największe trudności w zapobieganiu zakażeniom pooperacyjnym wiążą się z rosnącą antybiotykoopornością patogenów, szczególnie w środowisku szpitalnym. Szczepy MRSA, VRE czy bakterie wytwarzające ESBL stanowią poważne wyzwanie terapeutyczne. Dodatkowo, czynniki ryzyka ze strony pacjenta (cukrzyca, otyłość, niedożywienie, palenie tytoniu) oraz długi czas trwania operacji mogą znacząco zwiększać ryzyko zakażenia pomimo prawidłowo prowadzonej profilaktyki.

W przypadku procedur wysokiego ryzyka lub u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka zakażenia, stosuje się złożone protokoły profilaktyczne, obejmujące przedłużoną antybiotykoterapię, specjalne techniki zamknięcia rany (np. systemy NPWT jak VAC), oraz zwiększoną czujność w okresie pooperacyjnym. Coraz częściej stosuje się również szwy powlekane substancjami antybakteryjnymi (np. Vicryl Plus) oraz opatrunki zawierające srebro (Atrauman Ag, Aquacel Ag).