wolna frakcja hormonu tarczycy
Wolna frakcja hormonu tarczycy odnosi się do niezwiązanej z białkami osocza części hormonów tarczycowych – głównie tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Stanowi ona zaledwie 0,02-0,04% całkowitej ilości T4 oraz 0,2-0,4% całkowitej ilości T3 we krwi, jednak to właśnie ta frakcja jest biologicznie aktywna i może przenikać do komórek docelowych.
Oznaczanie wolnych frakcji hormonów tarczycy (FT3, FT4) ma istotną przewagę diagnostyczną nad pomiarem stężenia całkowitego, ponieważ nie zależy od zmian w stężeniu białek wiążących hormony tarczycy (TBG, transtyretyna, albumina). Dzięki temu wyniki badań wolnych frakcji odzwierciedlają rzeczywisty stan funkcjonalny tarczycy nawet u pacjentów z zaburzeniami stężenia białek transportowych (ciąża, choroby wątroby, zespół nerczycowy).
Nowoczesne metody oznaczania wolnych frakcji hormonów tarczycy oparte są głównie na technikach immunochemicznych z wykorzystaniem przeciwciał monoklonalnych. Prawidłowe wartości referencyjne dla FT4 mieszczą się zazwyczaj w zakresie 0,8-1,8 ng/dl (10-23 pmol/l), a dla FT3 w zakresie 2,3-4,2 pg/ml (3,5-6,5 pmol/l), choć mogą się różnić w zależności od laboratorium i stosowanej metodyki.