metabolizm monoamin

Metabolizm monoamin to zbiór procesów biochemicznych odpowiedzialnych za syntezę, magazynowanie, uwalnianie, wychwyt zwrotny oraz degradację neuroprzekaźników z grupy monoamin. Do najważniejszych monoamin zaliczamy serotoninę, dopaminę, noradrenalinę i adrenalinę, które pełnią kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego.

Biosynteza monoamin rozpoczyna się od aminokwasów prekursorowych – tyrozyny (dla katecholamin) oraz tryptofanu (dla serotoniny). Proces ten zachodzi przy udziale specyficznych enzymów, takich jak hydroksylazy i dekarboksylazy. Po syntezie monoaminy są transportowane do pęcherzyków synaptycznych za pomocą transporterów pęcherzykowych (VMAT1 i VMAT2).

Degradacja monoamin odbywa się głównie za pośrednictwem enzymów: monoaminooksydazy (MAO) oraz katecholo-O-metylotransferazy (COMT). MAO występuje w dwóch izoformach (MAO-A i MAO-B), które różnią się specyficznością substratową i lokalizacją komórkową. Zaburzenia metabolizmu monoamin wiążą się z licznymi chorobami neuropsychiatrycznymi, m.in. depresją, chorobą Parkinsona czy schizofrenią.

W praktyce klinicznej wykorzystuje się leki modyfikujące metabolizm monoamin, takie jak inhibitory MAO, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) czy inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny (SNRI). Diagnostyka zaburzeń metabolizmu monoamin opiera się na oznaczaniu metabolitów w płynach ustrojowych, przede wszystkim kwasu 5-hydroksyindolooctowego (5-HIAA) dla serotoniny oraz kwasu homowanilinowego (HVA) i kwasu wanilinomigdałowego (VMA) dla katecholamin.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl