Leki w grupie
„antybiotyk beta-laktamowy”

Antybiotyki beta-laktamowe to największa i najważniejsza grupa antybiotyków stosowanych w terapii zakażeń bakteryjnych. Swoje działanie bakteriobójcze zawdzięczają obecności pierścienia beta-laktamowego w strukturze chemicznej, który zaburza syntezę ściany komórkowej bakterii, prowadząc do ich śmierci. Antybiotyki te działają na bakterie w fazie namnażania, kiedy aktywnie budują ścianę komórkową.

Do głównych podgrup antybiotyków beta-laktamowych należą: penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy oraz inhibitory beta-laktamaz. Każda z tych grup ma swoje specyficzne spektrum działania przeciwbakteryjnego i zastosowanie kliniczne.

Penicyliny obejmują takie substancje czynne jak: penicylina benzylowa (Penicillinum crystallisatum), amoksycylina (Amoxicillin, Duomox), ampicylina (Ampicillin), kloksacylina (Syntarpen) czy piperacylina. Są stosowane w leczeniu zakażeń paciorkowcowych, pneumokokowych i meningokokowych.

Cefalosporyny dzielą się na pięć generacji różniących się spektrum działania. Przykładowe substancje to: cefaleksyna (Keflex), cefuroksym (Zinacef, Zinoxx), ceftriakson (Biotrakson), cefepim (Maxipime) czy ceftarolina (Zinforo). Z każdą kolejną generacją wzrasta aktywność wobec bakterii Gram-ujemnych.

Karbapenemy, takie jak imipenem (Tienam), meropenem (Meronem) czy ertapenem (Invanz), mają najszersze spektrum działania spośród wszystkich beta-laktamów i są zarezerwowane do leczenia ciężkich zakażeń.

Monobaktamy, reprezentowane głównie przez aztreonam (Azactam), działają wybiórczo na bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa.

Inhibitory beta-laktamaz (kwas klawulanowy, sulbaktam, tazobaktam) są łączone z antybiotykami beta-laktamowymi w celu zapobiegania inaktywacji antybiotyku przez enzymy bakteryjne. Przykładowe preparaty to: amoksycylina z kwasem klawulanowym (Augmentin, Amoksiklav) czy piperacylina z tazobaktamem (Tazocin).

Największą zaletą antybiotyków beta-laktamowych jest ich wysoka skuteczność, relatywnie mała toksyczność dla organizmu człowieka oraz synergistyczne działanie z innymi grupami antybiotyków. Mają one również dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych.

Do najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem beta-laktamów należą reakcje alergiczne (od łagodnej wysypki po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny), coraz większa oporność bakterii poprzez wytwarzanie beta-laktamaz oraz możliwość wystąpienia rzekomobłoniastego zapalenia jelit związanego z zakażeniem Clostridioides difficile. Należy także pamiętać o potencjalnej nefrotoksyczności niektórych przedstawicieli tej grupy, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek.

Lista leków w tej grupie

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl