profilaktyka zakażenia bakteryjnego przed zabiegiem chirurgicznym
Wskazanie

Profilaktyka zakażenia bakteryjnego przed zabiegiem chirurgicznym to procedura medyczna mająca na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia zakażeń miejsca operowanego (ZMO). Polega na podaniu antybiotyku przed zabiegiem chirurgicznym, najczęściej na 30-60 minut przed nacięciem skóry, aby osiągnąć odpowiednie stężenie leku w tkankach podczas zabiegu. Wskazania do stosowania profilaktyki antybiotykowej obejmują zabiegi czyste-skażone, skażone oraz wybrane zabiegi czyste, szczególnie te z zastosowaniem implantów lub u pacjentów z czynnikami ryzyka.

W profilaktyce przedoperacyjnej najczęściej stosowanymi antybiotykami w Polsce są: cefalosporyny I i II generacji (Biofazolin, Tarcefoksym, Cefuroksym), aminoglikozydy (Gentamycyna), penicyliny z inhibitorami beta-laktamaz (Amoksiklav, Augmentin, Tazocin), metronidazol (Metronidazol 0,5%, Metronidazol Polpharma) oraz klindamycyna (Dalacin C, Clindamycin MIP). Wybór antybiotyku zależy od rodzaju zabiegu, miejsca operowanego oraz prawdopodobnej flory bakteryjnej.

Największymi trudnościami w profilaktyce zakażeń chirurgicznych są: rosnąca antybiotykooporność patogenów, błędy w doborze właściwego antybiotyku lub schematu dawkowania, a także nieprawidłowy czas podania leku. Często problemem jest również niepotrzebne przedłużanie profilaktyki antybiotykowej po zabiegu, co nie zwiększa jej skuteczności, a przyczynia się do narastania lekooporności. Wyzwaniem pozostaje także indywidualizacja profilaktyki u pacjentów z alergiami na antybiotyki, niewydolnością nerek lub wątroby oraz u osób z kolonizacją patogenami wieloopornymi.

Skuteczna profilaktyka wymaga nie tylko właściwego antybiotyku, ale również kompleksowego podejścia obejmującego odpowiednie przygotowanie pacjenta (kąpiel antyseptyczna, usunięcie owłosienia), dezynfekcję pola operacyjnego, przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki oraz właściwą technikę operacyjną. W przypadku zabiegów długotrwałych (powyżej 3-4 godzin) lub z dużą utratą krwi może być konieczne śródoperacyjne powtórzenie dawki antybiotyku.