Leki w grupie
„cefalosporyna trzeciej generacji”

Cefalosporyny trzeciej generacji to ważna podgrupa antybiotyków beta-laktamowych, które charakteryzują się rozszerzonym spektrum działania przeciwbakteryjnego w porównaniu z cefalosporynami wcześniejszych generacji. Działają one poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do ich śmierci. Wyróżniają się zwiększoną aktywnością wobec bakterii Gram-ujemnych, w tym Enterobacteriaceae, przy zachowaniu umiarkowanej aktywności wobec bakterii Gram-dodatnich.

Do najważniejszych cefalosporyn trzeciej generacji należą: cefotaksym, ceftriakson, ceftazydym, cefoperazon, cefiksym, cefpodoksym i ceftibuten. Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak Biotaksym, Tarcefoksym (cefotaksym), Biotrakson, Ceftriaxon (ceftriakson), Fortum, Ceftazidim (ceftazydym), Cefobid (cefoperazon), Suprax (cefiksym), Proxime (cefpodoksym) oraz Cedax (ceftibuten).

Cefalosporyny trzeciej generacji można podzielić na dwie podgrupy: te o zwiększonej aktywności wobec Pseudomonas aeruginosa (ceftazydym, cefoperazon) oraz te bez znaczącej aktywności wobec Pseudomonas (cefotaksym, ceftriakson, cefiksym, cefpodoksym, ceftibuten). Ponadto, niektóre z nich są dostępne w formie doustnej (cefiksym, cefpodoksym, ceftibuten), podczas gdy inne są przeznaczone wyłącznie do podawania pozajelitowego.

Największymi zaletami cefalosporyn trzeciej generacji są szerokie spektrum działania, dobra penetracja do płynu mózgowo-rdzeniowego (szczególnie cefotaksym i ceftriakson), skuteczność w leczeniu ciężkich zakażeń, w tym zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia płuc, zakażeń układu moczowego, sepsy oraz stosunkowo niskie ryzyko działań niepożądanych w porównaniu z innymi grupami antybiotyków o podobnym spektrum.

Wśród najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem cefalosporyn trzeciej generacji wymienia się możliwość wystąpienia reakcji alergicznych (szczególnie u pacjentów z alergią na penicyliny), ryzyko rozwoju zakażeń Clostridium difficile, selekcję szczepów opornych, w tym bakterii wytwarzających beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL). Dodatkowo, niektóre z tych antybiotyków (np. ceftriakson) mogą powodować interakcje z solami wapnia, a cefoperazon może zwiększać ryzyko krwawień ze względu na wpływ na czynniki krzepnięcia.