nieklasyczna postać CAH
Nieklasyczna postać wrodzonego przerostu nadnerczy (non-classical congenital adrenal hyperplasia, NCCAH) to łagodniejsza forma zaburzenia enzymatycznego w biosyntezie steroidów nadnerczowych, najczęściej związana z deficytem 21-hydroksylazy. W przeciwieństwie do klasycznej postaci CAH, która objawia się po urodzeniu, nieklasyczna postać manifestuje się później, często dopiero w okresie dojrzewania lub w wieku dorosłym.
Objawy NCCAH obejmują głównie cechy hiperandrogenizmu: hirsutyzm, trądzik, łojotok, przedwczesne dojrzewanie płciowe, nieregularne miesiączki, zespół policystycznych jajników, niepłodność oraz łysienie typu męskiego. U pacjentów nie występuje utrata soli ani niedoczynność kory nadnerczy, które są charakterystyczne dla klasycznej postaci. Diagnostyka opiera się na pomiarze poziomu 17-hydroksyprogesteronu (17-OHP) w teście z ACTH.
Leczenie nieklasycznej postaci CAH zależy od nasilenia objawów i celów terapeutycznych. U kobiet planujących ciążę stosuje się deksametazon lub hydrokortyzon, które obniżają poziom androgenów i zwiększają szanse na poczęcie. W przypadku objawów hiperandrogenizmu bez planów prokreacyjnych można zastosować doustne leki antykoncepcyjne lub leki przeciwandrogenowe. Pacjenci z NCCAH nie wymagają leczenia glikokortykosteroidami całe życie, jak w przypadku klasycznej postaci CAH.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Etiologia i przyczyny
Wrodzony przerost nadnerczy (CAH) to grupa autosomalnie recesywnie dziedziczonych zaburzeń genetycznych, wynikających głównie z mutacji w genie CYP21A2, kodującym enzym 21-hydroksylazę, odpowiedzialną za syntezę kortyzolu i aldosteronu. Niedobór tego enzymu, stanowiący 90-95% przypadków, prowadzi do zmniejszonej produkcji kortyzolu i często aldosteronu, z jednoczesnym wzrostem androgenów nadnerczowych. W efekcie dochodzi do hiperplazji nadnerczy, nadmiernej produkcji androgenów oraz zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, szczególnie w klasycznej postaci CAH z utratą soli. Mutacje w genie CYP21A2 różnią się pod względem wpływu na aktywność enzymatyczną, co determinuje fenotyp kliniczny – od ciężkiej formy z całkowitym brakiem aktywności enzymu, przez prostą formę wirylizującą (1-2% aktywności), po formę nieklasyczną z zachowaną aktywnością na poziomie 20-60%. Rzadziej występują mutacje w innych genach enzymów steroidogenezy, takich jak CYP11B1, HSD3B2, CYP17A1, białko StAR czy oksydoreduktaza cytochromu P450, które odpowiadają za około 5% przypadków CAH i manifestują się odmiennym obrazem klinicznym, w tym nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami rozwoju płciowego.
androgeny nadnerczowe, CAH z utratą soli, delecja genu, diagnostyka prenatalna, dziedziczenie autosomalne recesywne, gen CYP21A2, hiperkaliemia, hiperplazja, hiponatremia, hormon adrenokortykotropowy, klasyczna postać CAH, konwersja genowa, mutacja punktowa, niedobór 11β-hydroksylazy, niedobór 21-hydroksylazy, niedobór oksydoreduktazy cytochromu P450, nieklasyczna postać CAH, pseudogen CYP21A1P, steroidogeneza, synteza kortyzolu, terapia genowa, wrodzony przerost nadnerczy - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Diagnostyka i diagnoza
Wrodzony przerost nadnerczy (CAH) to grupa autosomalnie recesywnych zaburzeń enzymatycznych w biosyntezie steroidów nadnerczowych, z dominującym niedoborem 21-hydroksylazy (CYP21A2) stanowiącym ponad 90% przypadków. Klasyczna postać CAH występuje z częstością 1:13 000–1:15 000 żywych urodzeń i wymaga szybkiej diagnostyki, głównie poprzez badania przesiewowe noworodków oznaczające poziom 17-hydroksyprogesteronu (17-OHP). W klasycznej formie poziom 17-OHP przekracza zwykle 10 000 ng/dl, natomiast w postaci nieklasycznej mieści się w zakresie 1000–10 000 ng/dl. Diagnostyka obejmuje powtórne oznaczenia 17-OHP, elektrolitów, glukozy, hormonów nadnerczowych oraz aktywności reniny osoczowej, a w przypadku niejednoznacznych wyników stosuje się test stymulacji ACTH (kosyntropiną), który jest złotym standardem potwierdzającym CAH. Badania genetyczne, zwłaszcza analiza genu CYP21A2, są istotne w diagnostyce różnicowej i poradnictwie genetycznym, choć ich interpretacja jest utrudniona przez obecność pseudogenu CYP21A1P. Diagnostyka prenatalna możliwa jest dzięki amniocentezie, biopsji kosmówki lub nieinwazyjnym testom opartym na cffDNA.
17-hydroksyprogesteron, aktywność reniny osoczowej, amniocenteza, biopsja kosmówki, chromatografia cieczowa, gen CYP21A2, hirsutyzm, kariotyp, klasyczna postać CAH, niedobór 11-beta-hydroksylazy, niedobór 21-hydroksylazy, nieklasyczna postać CAH, postać z utratą soli, przełom nadnerczowy, test stymulacji ACTH, wirylizacja narządów płciowych, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia miesiączkowania - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Epidemiologia
Wrodzony przerost nadnerczy (CAH) to grupa rzadkich, autosomalnie recesywnie dziedziczonych zaburzeń endokrynologicznych wynikających z niedoboru enzymów steroidogennych, najczęściej 21-hydroksylazy. Klasyczna postać CAH występuje z częstością około 1:15 000 do 1:20 000 urodzeń, z dominującą formą utraty soli (75%) i prostą wirylizacją (25%). Nieklasyczna postać (NCCAH) jest znacznie częstsza, z częstością około 1:1 000, a w niektórych populacjach nawet do 1:50. Diagnostyka opiera się na przesiewowym oznaczaniu 17-hydroksyprogesteronu (17-OHP) u noworodków, z zastosowaniem dwupoziomowego testu (immunologicznego i chromatografii cieczowej ze spektrometrią mas) w celu redukcji wyników fałszywie dodatnich. Progi 17-OHP oparte na wieku ciążowym wykazują wyższą swoistość niż te oparte na masie urodzeniowej. Programy przesiewowe są powszechnie wdrażane w ponad 40 krajach, choć w niektórych, jak Wielka Brytania, nie są rekomendowane ze względu na wysoką liczbę wyników fałszywych. Wczesne wykrycie i leczenie zapobiega przełomom nadnerczowym i powikłaniom rozwojowym.
17-hydroksyprogesteron, choroba Addisona, drugorzędowe cechy płciowe, enzym steroidogenny, glikokortykoidy, hiperandrogenizm, klasyczna postać CAH, klinicyści szpitalni i ambulatoryjni, mineralokortykoidy, niedobór 11-hydroksylazy, niedobór 17-hydroksylazy, niedobór 21-hydroksylazy, nieklasyczna postać CAH, niewydolność nadnerczy, przełom nadnerczowy, przerost nadnerczy, spektrometria mas, terapia zastępcza hormonami, utrata soli, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Turnera