leukoplakia jamy ustnej
Leukoplakia jamy ustnej to biaława, nieścieralna zmiana na błonie śluzowej jamy ustnej, która nie może być zdiagnozowana jako żadna inna choroba. Jest zaliczana do stanów przedrakowych, co oznacza, że u części pacjentów może przekształcić się w nowotwór złośliwy.
Zmiany leukoplakiczne mają najczęściej postać białawych, szarobiałych lub szarożółtych płytek lub plam o różnej wielkości i kształcie. Powierzchnia może być gładka, pomarszczona lub brodawkowata. Najczęstszymi lokalizacjami są policzki, brzegi języka, dno jamy ustnej oraz podniebienie miękkie.
Głównym czynnikiem etiologicznym leukoplakii jest palenie tytoniu, ale również przewlekłe drażnienie mechaniczne (np. przez ostre krawędzie zębów czy protezy), nadużywanie alkoholu oraz przewlekłe infekcje (w tym zakażenie HPV). Istnieje również odmiana idiopatyczna o nieznanej przyczynie.
Diagnostyka leukoplakii obejmuje badanie kliniczne, badania obrazowe oraz obligatoryjną biopsję w celu wykluczenia transformacji nowotworowej. Na podstawie obrazu histopatologicznego określa się stopień dysplazji nabłonka, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego postępowania i rokowania.
Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynników drażniących, usunięciu chirurgicznym zmiany oraz regularnych kontrolach. W przypadku zmian z dysplazją wysokiego stopnia zaleca się bardziej radykalne postępowanie. Ryzyko transformacji nowotworowej wynosi od 1% do nawet 20% w zależności od typu leukoplakii i obecności dysplazji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Leukoplakia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Leukoplakia, manifestująca się jako białe zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej, niesie ryzyko transformacji złośliwej, które w populacjach klinicznych wynosi od 1% do 12,9%. Kluczowymi czynnikami ryzyka są płeć żeńska, długi czas trwania zmiany, lokalizacja na języku lub dnie jamy ustnej, wielkość przekraczająca 200 mm, typ niehomogenny, obecność Candida albicans oraz dysplazja nabłonkowa. Szczególnie istotna jest obecność dysplazji, która w długoterminowych analizach pozostaje jedynym statystycznie istotnym predyktorem rozwoju raka. Wskaźnik przeżycia wolnego od raka jamy ustnej (OCFS) wynosi około 96,3% po 5 latach i spada do 73,9% po 11 latach, zróżnicowany w zależności od stopnia dysplazji i lokalizacji zmian. W porównaniu do leukoplakii jamy ustnej, leukoplakia krtani charakteryzuje się trzykrotnie wyższym ryzykiem transformacji złośliwej (42,0% vs 15,1% w ciągu 10 lat, p < 0,0001).
Candida albicans, cytologia złuszczeniowa, dysplazja nabłonkowa, leukoplakia jamy ustnej, leukoplakia niehomogenna, nowotwór jamy ustnej, przedział ufności, rak jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, transformacja złośliwa, wskaźnik przeżycia, współczynnik ryzyka, wycięcie chirurgiczne, zmiana dysplastyczna