borelioza
Wskazanie

Borelioza, znana także jako choroba z Lyme, jest wieloukładową chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie z rodzaju Borrelia, przenoszone przez kleszcze. W Polsce najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest Borrelia burgdorferi sensu lato. Choroba charakteryzuje się fazowym przebiegiem, począwszy od wczesnej infekcji lokalnej (stadium I), poprzez wczesną infekcję rozsianą (stadium II), aż po późną infekcję przewlekłą (stadium III).

Objawem patognomonicznym wczesnej boreliozy jest rumień wędrujący (erythema migrans), który pojawia się w miejscu ukąszenia kleszcza u 70-80% pacjentów. W stadium II i III choroba może zajmować układ nerwowy (neuroborelioza), stawy (boreliozowe zapalenie stawów), serce (kardioborelioza) oraz skórę (przewlekłe zanikowe zapalenie skóry).

Leczenie boreliozy opiera się na antybiotykoterapii, której schemat zależy od stadium choroby i manifestacji klinicznej. W Polsce stosuje się najczęściej: doksycyklinę (Doxycyclinum, Dotur, Doxyratio), amoksycylinę (Amoksiklav, Augmentin, Taromentin), ceftriakson (Biotrakson, Ceftriaxon, Tartriakson) oraz azytromycynę (Azibiot, Sumamed, Azithromycin). W stadium I i II bez zajęcia układu nerwowego preferowana jest terapia doustna, natomiast w neuroboreliozie i kardiologicznych postaciach choroby stosuje się leczenie dożylne.

Największe trudności w leczeniu boreliozy wiążą się z późnym rozpoznaniem choroby, co wynika z niespecyficzności objawów oraz możliwości przebiegu bezobjawowego we wczesnym stadium. Problematyczna jest także diagnostyka laboratoryjna ze względu na konieczność dwustopniowego postępowania (test ELISA, a następnie Western-blot) oraz możliwość fałszywie ujemnych wyników, szczególnie we wczesnym okresie choroby. Kontrowersje budzi tzw. zespół poboreliozowy, charakteryzujący się utrzymywaniem objawów mimo prawidłowo przeprowadzonej antybiotykoterapii, co może sugerować mechanizmy autoimmunologiczne lub przetrwałą infekcję.

Wyzwaniem pozostaje także leczenie pacjentów z boreliozą współistniejącą z innymi chorobami odkleszczowymi (koinfekcje), takimi jak babeszjoza, anaplazmoza czy tularemia, co wymaga złożonych schematów terapeutycznych. Istotnym problemem jest również zapobieganie powikłaniom późnym, które mogą wystąpić mimo prawidłowego leczenia, zwłaszcza w przypadku neuroboreliozy.