kiła ośrodkowego układu nerwowego
Wskazanie

Kiła ośrodkowego układu nerwowego (neurosyphilis) to zakażenie układu nerwowego wywołane przez krętka bladego (Treponema pallidum). Może wystąpić na każdym etapie zakażenia kiłą, ale najczęściej rozwija się w trakcie kiły późnej utajonej lub trzecio-rzędowej, zazwyczaj 10-30 lat po zakażeniu pierwotnym. Zakażenie OUN może przybierać różne formy kliniczne, m.in. kiłę oponową, kiłę naczyniowo-mózgową, wiąd rdzenia i porażenie postępujące.

Diagnostyka opiera się na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, w którym stwierdza się pleocytozę, podwyższone stężenie białka oraz dodatnie odczyny serologiczne (VDRL, FTA-ABS). Objawy kliniczne mogą obejmować zaburzenia poznawcze, zmiany osobowości, zaburzenia pamięci, objawy psychotyczne, zaburzenia ruchowe, zaburzenia czucia, bóle neurogenne oraz zaburzenia funkcji zwieraczy.

W leczeniu kiły ośrodkowego układu nerwowego stosuje się przede wszystkim antybiotykoterapię. Lekiem pierwszego wyboru jest penicylina G (Penicillinum Crystallisatum, Benzylopenicylina) podawana dożylnie w dużych dawkach przez 10-14 dni. W przypadku uczulenia na penicylinę można zastosować ceftriakson (Biotraxon, Tartriakson, Ceftriaxon) lub doksycyklinę (Doxycyclinum, Unidox Solutab). W leczeniu wspomagającym stosuje się również leki przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Największą trudnością w leczeniu kiły ośrodkowego układu nerwowego jest często późne rozpoznanie, gdy zmiany w układzie nerwowym są już nieodwracalne. Wyzwaniem jest również konieczność długotrwałej terapii oraz monitorowanie skuteczności leczenia, które wymaga regularnego wykonywania nakłuć lędźwiowych i badania płynu mózgowo-rdzeniowego. Ponadto, u niektórych pacjentów po włączeniu leczenia może wystąpić reakcja Jarisha-Herxheimera – ostra reakcja zapalna związana z gwałtownym rozpadem krętków. Innym problemem jest współwystępowanie zakażenia HIV, które modyfikuje przebieg kliniczny kiły i może utrudniać skuteczne leczenie.