ostre paciorkowcowe zapalenie migdałków i gardła
Wskazanie

Ostre paciorkowcowe zapalenie migdałków i gardła to ostra choroba zakaźna wywołana przez bakterie z grupy paciorkowców beta-hemolizujących grupy A (Streptococcus pyogenes). Stanowi około 15-30% wszystkich przypadków ostrego zapalenia gardła u dzieci i 5-10% u dorosłych. Choroba objawia się nagłym początkiem z bólem gardła, wysoką gorączką (powyżej 38°C), bólem przy przełykaniu, powiększeniem i bolesnością węzłów chłonnych szyjnych oraz charakterystycznym nalotami na migdałkach.

Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, testach antygenowych wykonywanych w gabinecie lekarskim lub posiewie wymazu z gardła. Kluczowe znaczenie ma różnicowanie między zakażeniem wirusowym a bakteryjnym, aby uniknąć niepotrzebnego stosowania antybiotyków. W tym celu pomocne są skale kliniczne, jak skala Centora-McIsaaca.

W leczeniu paciorkowcowego zapalenia gardła stosuje się przede wszystkim antybiotyki beta-laktamowe. Lekiem pierwszego wyboru jest fenoksymetylopenicylina (Ospen), podawana przez 10 dni. W przypadku alergii na penicyliny stosuje się makrolidy, np. klarytromycynę (Klacid, Fromilid) lub azytromycynę (Sumamed, Azibiot, Azithromycin). Wśród innych opcji terapeutycznych znajdują się amoksycylina (Amoksiklav, Augmentin, Taromentin), cefalosporyny I generacji (Zinnat, Biotraxon) oraz klindamycyna (Dalacin C, Clindamycin).

Największe trudności w leczeniu paciorkowcowego zapalenia gardła obejmują: niestosowanie się pacjentów do zaleconego 10-dniowego schematu antybiotykoterapii (co zwiększa ryzyko powikłań), wzrastającą oporność na makrolidy, trudności w różnicowaniu etiologii bakteryjnej od wirusowej oraz ryzyko powikłań zarówno wczesnych (ropnie okołomigdałkowe), jak i późnych (gorączka reumatyczna, kłębuszkowe zapalenie nerek). Istotnym problemem jest również nadużywanie antybiotyków w przypadkach zapalenia gardła o etiologii wirusowej, co przyczynia się do narastania antybiotykooporności.

Regularne kontrole po leczeniu nie są rutynowo zalecane, ale mogą być konieczne u pacjentów z nawracającymi infekcjami lub w przypadku utrzymywania się objawów. W przypadku częstych nawrotów choroby może być rozważana tonsillektomia, szczególnie u pacjentów z co najmniej 7 epizodami w ciągu roku lub 5 rocznie przez 2 kolejne lata.