barbitruran
Barbiturany to grupa związków chemicznych, pochodnych kwasu barbiturowego, które działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Historycznie były szeroko stosowane jako leki nasenne, przeciwdrgawkowe i przeciwlękowe, jednak ze względu na wąski indeks terapeutyczny i wysokie ryzyko uzależnienia ich zastosowanie kliniczne zostało znacznie ograniczone.
Mechanizm działania barbituranów polega na wzmacnianiu hamującego działania kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) poprzez wydłużenie czasu otwarcia kanałów chlorkowych w receptorze GABA-A. Prowadzi to do hiperpolaryzacji błony komórkowej neuronów i hamowania ich aktywności elektrycznej, co klinicznie manifestuje się działaniem sedatywnym, nasennym, przeciwdrgawkowym i znieczulającym.
W praktyce klinicznej barbiturany zostały w większości zastąpione przez bezpieczniejsze alternatywy, takie jak benzodiazepiny. Współcześnie niektóre barbiturany (np. fenobarbital) znajdują wciąż zastosowanie w leczeniu padaczki, zwłaszcza u dzieci, oraz w anestezjologii (tiopental). Zatrucie barbituranami stanowi poważny stan kliniczny, charakteryzujący się depresją oddechową, hipotensją i śpiączką, wymagający intensywnego leczenia.