Właściwości farmakodynamiczne leku Lincocin (300 mg/ml)

Linkomycyna, substancja czynna produktu leczniczego Lincocin, należy do grupy farmakoterapeutycznej linkozamidów, stosowanych jako leki przeciwbakteryjne do użytku ogólnego (kod ATC: J01FF02). Jest antybiotykiem wytwarzanym przez Streptomyces lincolnensis w procesie fermentacji, który w zależności od wrażliwości bakterii i stężenia leku może wykazywać działanie bakteriobójcze lub bakteriostatyczne.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania linkomycyny polega na hamowaniu biosyntezy białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomów bakteryjnych. W warunkach in vitro linkomycyna wywiera przeważnie działanie bakteriostatyczne. Aktywność przeciwbakteryjna tej substancji czynnej najlepiej koreluje z czasem, w którym jej stężenie utrzymuje się powyżej poziomu MIC (minimalnego stężenia hamującego) dla drobnoustroju wywołującego dane zakażenie.²

Mechanizm oporności

Linkomycyna wykazuje oporność krzyżową z klindamycyną w pełnym zakresie. Oporność gronkowców i paciorkowców najczęściej wynika z metylacji określonych nukleotydów w 23S RNA, który wchodzi w skład podjednostek 50S rybosomów. Ta metylacja może determinować oporność krzyżową na makrolidy i streptograminy B (fenotyp MLSB). Makrolidooporne izolaty tych drobnoustrojów należy badać pod kątem indukowalnej oporności na linkomycynę/klindamycynę metodą dwóch krążków (D-zone test).³

Metodologia badania wrażliwości in vitro

Badanie wrażliwości na linkomycynę powinno być przeprowadzane przy użyciu standardowych metod laboratoryjnych, zgodnie z zaleceniami CLSI (Clinical and Laboratory Standards Institute) lub EUCAST (European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing). Ponieważ ani CLSI, ani EUCAST nie ustaliły wartości granicznych wrażliwości na linkomycynę, zaleca się badanie wrażliwości na klindamycynę zamiast linkomycyny. Warto zauważyć, że oporność na linkozamidy może być indukowalna przez makrolidy w makrolidoopornych szczepach gronkowców, Streptococcus pneumoniae i paciorkowcach beta-hemolizujących. Dlatego makrolidooporne izolaty tych drobnoustrojów należy badać pod kątem indukowalnej oporności na klindamycynę metodą dwóch krążków lub inną standardową metodą.⁴

Kryteria interpretacyjne wyników badań wrażliwości na klindamycynę według CLSI

Zawartość w krążku do metody dyfuzyjno-krążkowej wynosi 2 µg. Kryteria interpretacyjne MIC dla bakterii beztlenowych oparte są na metodzie rozcieńczeń w agarze.⁵

Zakresy kontroli jakości dla badań wrażliwości na klindamycynę według CLSI

Kryteria interpretacyjne MIC dla bakterii beztlenowych oparte są na metodzie rozcieńczeń w agarze. ATCC® jest zastrzeżonym znakiem towarowym American Type Culture Collection.⁶

Kryteria interpretacyjne wyników badań wrażliwości na klindamycynę według EUCAST

Zawartość w krążku wynosi 2 µg. Kryteria interpretacyjne MIC dla bakterii beztlenowych oparte są na metodzie rozcieńczeń w agarze.⁷

Zakresy kontroli jakości dla badań wrażliwości na klindamycynę według EUCAST

ATCC® jest zastrzeżonym znakiem towarowym American Type Culture Collection.⁸

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Częstość występowania nabytej oporności u poszczególnych gatunków bakterii może różnić się w zależności od położenia geograficznego oraz czasu, dlatego zaleca się uzyskanie lokalnych informacji na temat oporności, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. Należy zasięgnąć specjalistycznej porady w przypadku, gdy w danym regionie częstość występowania oporności jest taka, że przydatność tego produktu w co najmniej niektórych rodzajach zakażeń jest wątpliwa.⁹

Między linkomycyną a klindamycyną występuje pełna oporność krzyżowa. W przypadku metycylinoopornego gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus) oraz niektórych gatunków Clostridium obserwowano spadek wrażliwości na klindamycynę/linkomycynę wraz z upływem czasu.¹⁰

Drobnoustroje wrażliwe na linkomycynę

Do drobnoustrojów, które zazwyczaj wykazują wrażliwość na linkomycynę, należą:¹¹

Bakterie względnie tlenowe Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wyłącznie szczepy wrażliwe na metycylinę) – bakteria odpowiedzialna za różnorodne zakażenia, od łagodnych infekcji skóry do poważnych zakażeń systemowych¹²
• Streptococcus pneumoniae – patogen wywołujący zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i inne poważne infekcje¹³
• Streptococcus pyogenes – bakteria będąca przyczyną anginy paciorkowcowej, płonicy i zakażeń tkanek miękkich¹⁴
• paciorkowce zieleniące – grupa paciorkowców występujących w jamie ustnej i górnych drogach oddechowych¹⁵
• Corynebacterium diphtheriae – bakteria odpowiedzialna za błonicę¹⁶

Bakterie beztlenowe i mikroaerofilne:

• Clostridium perfringens – bakteria beztlenowa powodująca zgorzel gazową i zatrucia pokarmowe¹⁷
• Clostridium tetani – bakteria beztlenowa odpowiedzialna za tężec¹⁸
• Propionibacterium acnes – bakteria związana z trądzikiem pospolitym¹⁹