Leki w grupie
„antybiotyki linkozamidowe”
Antybiotyki linkozamidowe to grupa leków przeciwbakteryjnych, które hamują syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego. Blokują one reakcję transpeptydacji i/lub translokacji, co prowadzi do zahamowania wydłużania łańcucha peptydowego. Wykazują działanie głównie bakteriostatyczne, ale w wyższych stężeniach mogą działać bakteriobójczo, szczególnie wobec paciorkowców.
Do najważniejszych antybiotyków z grupy linkozamidów należą: klindamycyna (dostępna jako Clindamycin, Dalacin C, Klimicin) oraz linkomycyna (Lincocin). Klindamycyna jest obecnie znacznie częściej stosowana w praktyce klinicznej ze względu na lepszą biodostępność i szersze spektrum działania niż linkomycyna.
Linkozamidy wykazują szczególną aktywność wobec bakterii Gram-dodatnich, w tym gronkowców (również MSSA), paciorkowców, pneumokoków oraz beztlenowców, takich jak Bacteroides fragilis. Mają ograniczoną aktywność wobec większości bakterii Gram-ujemnych. Są często stosowane w leczeniu zakażeń skóry i tkanek miękkich, zakażeń kości i stawów, zakażeń w obrębie jamy brzusznej, miednicy mniejszej oraz w stomatologii.
Główną zaletą antybiotyków linkozamidowych jest ich dobra penetracja do tkanek, w tym do kości i stawów, a także zdolność do przenikania do wnętrza komórek fagocytujących, co jest istotne w leczeniu zakażeń wewnątrzkomórkowych. Klindamycyna może być stosowana zarówno doustnie, jak i pozajelitowo, dostępne są również preparaty do stosowania miejscowego w leczeniu trądziku.
Największym zagrożeniem związanym ze stosowaniem linkozamidów jest ryzyko rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelit wywoływanego przez Clostridioides difficile. Jest to potencjalnie poważne powikłanie, które może wystąpić nawet kilka tygodni po zakończeniu antybiotykoterapii. Inne działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), reakcje alergiczne oraz rzadziej zaburzenia hematologiczne i hepatotoksyczność.
Oporność na linkozamidy może wynikać z modyfikacji miejsca docelowego w rybosomie (metylacja rRNA), aktywnego wypompowywania antybiotyku z komórki bakteryjnej lub enzymatycznej inaktywacji leku. Istnieje oporność krzyżowa między linkozamidami a makrolidami i streptograminami B (fenotyp MLSB), co należy uwzględnić przy wyborze terapii.
Ze względu na mechanizm działania, linkozamidy dzielą się na naturalne (linkomycyna) oraz półsyntetyczne (klindamycyna, która jest 7-chloro-7-deoksy pochodną linkomycyny). Klindamycyna charakteryzuje się lepszą biodostępnością po podaniu doustnym oraz silniejszym działaniem przeciwbakteryjnym niż związek macierzysty.
Lista leków w tej grupie
-
Klimicin – Kapsułki twarde – 300 mg
Produkt leczniczy zawiera 300 mg klindamycyny w postaci chlorowodorku klindamycyny oraz 130 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych wywołanych przez bakterie wrażliwe na klindamycynę, w tym zakażeń układu oddechowego, skóry i tkanek miękkich, kości i stawów, posocznicy oraz zakażeń jamy brzusznej i żeńskich narządów płciowych. Lek może być podawany doustnie w kapsułkach lub dożylnie w przypadku ciężkiego przebiegu choroby. Zawsze należy stosować go zgodnie z zaleceniami lekarza oraz uwzględniać ryzyko powikłań, takich jak zapalenie okrężnicy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Lincocin – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 300 mg/ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający 300 mg linkomycyny w 1 ml oraz alkohol benzylowy jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu poważnych zakażeń wywołanych przez wrażliwe bakterie beztlenowe, paciorkowce oraz gronkowce. Lek jest wskazany m.in. w infekcjach dróg oddechowych, skóry, tkanek miękkich, kości, stawów oraz w przypadku posocznicy. Zawsze należy rozważyć ryzyko działań niepożądanych i ewentualną możliwość zastosowania alternatywnego antybiotyku.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Clindamycin Noridem – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 150 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera klindamycynę w postaci fosforanu, dostępną w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Stosuje się go w leczeniu ciężkich zakażeń bakteriami wrażliwymi na klindamycynę, takich jak zakażenia kości, stawów, dolnych dróg oddechowych oraz tkanek miękkich. Lek jest również wskazany w przypadku zakażeń jamy brzusznej, miednicy mniejszej, zakażeń zębopochodnych oraz oportunistycznych infekcji u osób z obniżoną odpornością. Jest szczególnie użyteczny, gdy inne antybiotyki są nieskuteczne lub przeciwwskazane, a także w zakażeniach spowodowanych przez bakterie beztlenowe.
Wskazania do stosowania- bakteriemia
- przewlekłe zapalenie zatoka przynosowa
- zakażenie dolnych dróg oddechowych
- zakażenie kości i stawu
- zakażenie oportunistyczne wywołane przez Pneumocystis jirovecii
- zakażenie oportunistyczne wywołane przez Toxoplasma gondii
- zakażenie skóry i tkanki miękkiej
- zakażenie w obrębie jamy brzusznej
- zakażenie w obrębie miednicy mniejszej
- zakażenie zębopochodne
- zakażenie żeńskich narządów rozrodczych
Substancja czynnaKategoria leku -
Lincocin – Kapsułki – 500 mg
Lek zawiera 500 mg linkomycyny w postaci chlorowodorku linkomycyny oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez wrażliwe bakterie beztlenowe, paciorkowce oraz gronkowce. Wskazany jest między innymi przy zakażeniach górnych i dolnych dróg oddechowych, skóry, tkanek miękkich, kości oraz stawów. Ze względu na ryzyko działań niepożądanych, wybór tego leku powinien uwzględniać oficjalne zalecenia dotyczące antybiotykoterapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Clindamycin-MIP 150 mg/ml – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 150 mg/ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań i infuzji zawierający klindamycynę w postaci fosforanu, wspomagany alkoholem benzylowym i sodem. Preparat stosuje się w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych wywołanych przez szczepy wrażliwe na klindamycynę. Wskazania obejmują między innymi infekcje kości i stawów, dolnych dróg oddechowych oraz skóry i tkanek miękkich. Lek jest używany także przy zakażeniach w obrębie jamy brzusznej, ucha, nosa, gardła, a także w leczeniu posocznicy i zapalenia wsierdzia.
Wskazania do stosowania- odzębowe zapalenie kości szczęki i żuchwy
- płonica
- posocznica
- zakażenie dolnych dróg oddechowych
- zakażenie kości i stawu
- zakażenie skóry i tkanki miękkiej
- zakażenie ucho, nos oraz gardło
- zakażenie w obrębie jamy brzusznej
- zakażenie w obrębie miednicy
- zakażenie w obrębie zęba
- zakażenie żeńskich narządów płciowych
- zapalenie wsierdzia
Substancja czynnaKategoria leku