zakażenie oportunistyczne wywołane przez Pneumocystis jirovecii
Wskazanie

Zakażenie oportunistyczne wywołane przez Pneumocystis jirovecii (dawniej znane jako Pneumocystis carinii) to poważna infekcja grzybicza, która atakuje przede wszystkim osoby z upośledzoną odpornością. Pneumocystozowe zapalenie płuc (PCP) występuje najczęściej u pacjentów z zaawansowanym zakażeniem HIV/AIDS (gdy liczba limfocytów CD4+ spada poniżej 200 komórek/μl), u pacjentów po przeszczepach narządów, poddawanych chemioterapii, długotrwale leczonych kortykosteroidami oraz u osób z pierwotnymi niedoborami odporności.

W leczeniu zakażeń wywołanych przez Pneumocystis jirovecii stosuje się przede wszystkim kotrimoksazol (trimetoprim/sulfametoksazol), dostępny w Polsce pod nazwami handlowymi Bactrim, Biseptol, czy Sumetrolim. Jest to lek pierwszego wyboru zarówno w terapii, jak i profilaktyce. W przypadku nietolerancji lub alergii na sulfonamidy alternatywnie stosuje się pentamidynę (Pentacarinat), dapson, atowakwon (Wellvone), klindamycynę z primakwiną lub trymetreksatę z leukoworyną.

Największe trudności w leczeniu zakażeń Pneumocystis jirovecii obejmują narastającą oporność na leki, częste działania niepożądane związane z terapią kotrimoksazolem (wysypki skórne, zaburzenia hematologiczne, hepatotoksyczność), a także opóźnione rozpoznanie infekcji ze względu na niespecyficzne objawy początkowe. U pacjentów z ciężkim niedoborem odporności PCP może przebiegać bardzo gwałtownie i prowadzić do niewydolności oddechowej. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia, a w grupach wysokiego ryzyka – stosowanie profilaktyki farmakologicznej.

W przypadkach ciężkiego przebiegu PCP z hipoksemią, równolegle do leczenia przeciwgrzybiczego, stosuje się glikokortykosteroidy (np. Metypred, Solu-Medrol), aby zmniejszyć nasilenie reakcji zapalnej w płucach i zapobiec pogorszeniu funkcji oddechowej. Leczenie trwa zwykle 2-3 tygodnie i wymaga regularnego monitorowania parametrów klinicznych, laboratoryjnych oraz obrazowych płuc.