odzębowe zapalenie kości szczęki i żuchwy
Wskazanie

Odzębowe zapalenie kości szczęki i żuchwy (łac. osteomyelitis odontogenes) to zakażenie kości szczęki lub żuchwy, które rozwija się na skutek infekcji pochodzenia zębowego. Najczęściej występuje jako powikłanie nieleczonego lub nieprawidłowo leczonego zapalenia miazgi zębowej, zapalenia tkanek okołowierzchołkowych lub następstwo powikłań po ekstrakcji zęba. Infekcja rozprzestrzenia się z zęba lub tkanek przyzębia do kości, powodując jej stan zapalny i destrukcję.

Objawy kliniczne obejmują silny ból, obrzęk tkanek miękkich, trudności w otwieraniu ust (szczękościsk), gorączkę, ogólne osłabienie, a w zaawansowanych przypadkach także przetoki skórne lub śluzówkowe z wyciekiem ropnym. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, badaniach obrazowych (zdjęcia rentgenowskie, tomografia komputerowa) oraz badaniach laboratoryjnych, które wykazują podwyższone parametry stanu zapalnego.

W leczeniu odzębowego zapalenia kości szczęki i żuchwy stosuje się podejście kompleksowe. Podstawą jest antybiotykoterapia empiryczna z późniejszą modyfikacją w oparciu o antybiogram. W Polsce często stosuje się leki takie jak: Amoksiklav (amoksycylina z kwasem klawulanowym), Klacid (klarytromycyna), Dalacin C (klindamycyna), Metronidazol, Augmentin (amoksycylina z kwasem klawulanowym) czy Taromentin (amoksycylina z kwasem klawulanowym). W cięższych przypadkach stosuje się antybiotyki dożylne, takie jak Tazocin (piperacylina z tazobaktamem) czy Meronem (meropenem).

Leczenie chirurgiczne polega na usunięciu przyczyny zakażenia (ekstrakcja przyczynowego zęba), nacięciu i drenażu ropni oraz w ciężkich przypadkach sekwestrektomii (usunięciu martwiczych fragmentów kości). Ważnym elementem terapii jest również miejscowe płukanie kieszeni zębowych i przetok środkami antyseptycznymi, takimi jak Chlorheksydyna (preparaty Corsodyl, Eludril).

Największe trudności w leczeniu odzębowego zapalenia kości szczęki i żuchwy to narastająca antybiotykooporność patogenów, trudności w osiągnięciu odpowiedniego stężenia antybiotyku w zakażonej kości, a także skłonność do nawrotów i przewlekania się procesu zapalnego. Szczególnie problematyczne są przypadki u pacjentów z obniżoną odpornością, cukrzycą, po radioterapii obszaru głowy i szyi oraz u osób stosujących bisfosfoniany. U tych pacjentów może dojść do rozwoju martwicy kości, która jest wyjątkowo trudna w leczeniu i wymaga długotrwałej, wielospecjalistycznej opieki. Istotnym wyzwaniem jest również różnicowanie z innymi schorzeniami, takimi jak nowotwory kości szczęk czy zapalenia nieodbębowe.