Wskazania do stosowania
Dziurawiec zwyczajny

Wskazania do stosowania substancji czynnej dziurawiec zwyczajny

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem aktywnym wielu preparatów leczniczych, które znajdują zastosowanie w różnych wskazaniach klinicznych. W zależności od postaci farmaceutycznej oraz składu preparatu, dziurawiec może być wykorzystywany w odmiennych sytuacjach terapeutycznych. Warto zaznaczyć, że skuteczność produktów leczniczych zawierających dziurawiec zwyczajny często opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu klinicznym.¹

Zaburzenia trawienne

Nalewka z ziela dziurawca (Hyperici tinctura) stanowi istotny składnik preparatów złożonych przeznaczonych do poprawy funkcji przewodu pokarmowego. W produktach takich jak Krople żołądkowe forte oraz Krople żołądkowe T, dziurawiec występuje w formie nalewki w stężeniu 25 g/100 g produktu, co stanowi 25% składu całego preparatu.²³

Produkty zawierające nalewkę z dziurawca w połączeniu z innymi składnikami roślinnymi (nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka gorzka) są tradycyjnie stosowane w następujących wskazaniach dotyczących zaburzeń trawiennych:

• Niestrawność objawiająca się wzdęciami
• Uczucie pełności w jamie brzusznej
• Tymczasowy brak apetytu (brak łaknienia)

⁴⁵

Warto podkreślić, że w przypadku wyżej wymienionych produktów działanie terapeutyczne wynika z synergistycznego działania wszystkich składników, a nie wyłącznie z obecności nalewki z dziurawca. Nalewka z dziurawca w połączeniu z pozostałymi składnikami przyczynia się do poprawy procesów trawiennych i przywrócenia prawidłowego apetytu.⁶⁷

Zastosowanie w homeopatii

Dziurawiec zwyczajny znajduje również zastosowanie w preparatach homeopatycznych, gdzie występuje w postaci rozcieńczonej zgodnie z zasadami homeopatii. W preparacie Traumeel S, dostępnym w postaci maści oraz żelu, ekstrakt z dziurawca (Hypericum perforatum) występuje w rozcieńczeniu D6, stanowiąc 0,09 g/100 g produktu.⁸

W przypadku preparatu Traumeel S, dziurawiec jest jednym z 14 składników aktywnych, które wspólnie wykazują działanie wspomagające w:

• Leczeniu urazów takich jak skręcenia stawów
• Łagodzeniu dolegliwości bólowych mięśni i stawów

⁹

Należy zaznaczyć, że Traumeel S jest homeopatycznym produktem leczniczym ze wskazaniami leczniczymi, a dziurawiec stanowi jeden z wielu składników, które wspólnie przyczyniają się do efektu terapeutycznego.¹⁰

Rola w terapii złożonej

We wszystkich analizowanych preparatach dziurawiec zwyczajny występuje jako jeden ze składników w terapii złożonej. Jest to istotna informacja dla lekarzy, ponieważ w przypadku tych produktów nie można mówić o monoterapii dziurawcem, a raczej o synergistycznym działaniu kilku składników roślinnych.

W przypadku Kropli żołądkowych forte i Kropli żołądkowych T, nalewka z dziurawca współdziała z nalewką kozłkową, nalewką miętową oraz nalewką gorzką, tworząc preparat o kompleksowym działaniu na układ trawienny.¹¹¹²

W preparacie Traumeel S ekstrakt z dziurawca w rozcieńczeniu homeopatycznym D6 stanowi element kompozycji homeopatycznej, w której skład wchodzą również inne składniki roślinne i mineralne w odpowiednich rozcieńczeniach homeopatycznych.¹³

Formy farmaceutyczne zawierające dziurawiec

Na podstawie analizowanych dokumentów można wskazać, że dziurawiec zwyczajny występuje w różnych formach farmaceutycznych, co wpływa na jego zastosowanie kliniczne:

Preparaty doustne

W postaci płynu doustnego dziurawiec występuje jako nalewka (Hyperici tinctura) w produktach Krople żołądkowe forte i Krople żołądkowe T. W tej formie jest stosowany głównie w zaburzeniach trawiennych.¹⁴¹⁵

Preparaty do stosowania miejscowego

W preparacie Traumeel S dziurawiec występuje w rozcieńczeniu homeopatycznym D6 jako składnik maści oraz żelu do stosowania miejscowego w urazach oraz dolegliwościach bólowych mięśni i stawów.¹⁶

Kryteria wyboru preparatów z dziurawcem

Przy zalecaniu pacjentom preparatów zawierających dziurawiec zwyczajny, lekarz powinien uwzględnić następujące kryteria:

Obraz kliniczny

Dobór preparatu powinien być uzależniony od dominujących objawów i dolegliwości pacjenta:

• W przypadku zaburzeń trawiennych, wzdęć, uczucia pełności oraz braku apetytu – zalecane są Krople żołądkowe forte lub Krople żołądkowe T¹⁷¹⁸
• W przypadku urazów stawów oraz dolegliwości bólowych mięśni i stawów – zalecany jest Traumeel S w postaci maści lub żelu do stosowania miejscowego¹⁹

Postać farmaceutyczna

Wybór postaci farmaceutycznej powinien zależeć od charakteru dolegliwości oraz preferencji pacjenta:

• Płyn doustny (Krople żołądkowe forte, Krople żołądkowe T) – zalecany w dolegliwościach układu pokarmowego²⁰²¹
• Maść lub żel (Traumeel S) – przeznaczone do aplikacji miejscowej w przypadku dolegliwości bólowych związanych z układem mięśniowo-szkieletowym²²

Należy pamiętać, że we wszystkich analizowanych produktach dziurawiec występuje jako jeden z wielu składników aktywnych, a efekt terapeutyczny jest wynikiem działania wszystkich składników łącznie.²³²⁴

Szczególne uwagi kliniczne

Przepisując pacjentom preparaty zawierające dziurawiec zwyczajny, lekarz powinien zwrócić uwagę na następujące kwestie:

Zawartość etanolu

Preparaty Krople żołądkowe forte oraz Krople żołądkowe T zawierają znaczne ilości etanolu, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Krople żołądkowe forte zawierają 65%-75% (V/V) etanolu, natomiast Krople żołądkowe T zawierają około 70% obj. etanolu.²⁵²⁶ Należy uwzględnić to przy przepisywaniu tych preparatów pacjentom z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką, chorobami ośrodkowego układu nerwowego oraz kobietom w ciąży i karmiącym piersią.

Interakcje lekowe

Dziurawiec zwyczajny, nawet w formie składnika złożonych preparatów, może wchodzić w interakcje z wieloma lekami poprzez indukcję enzymów cytochromu P450. Jest to szczególnie istotne przy przepisywaniu preparatów doustnych zawierających dziurawiec pacjentom przyjmującym leki przeciwdepresyjne, przeciwzakrzepowe, immunosupresyjne, przeciwwirusowe oraz doustne środki antykoncepcyjne.

Skuteczność preparatów

Warto podkreślić, że analizowane produkty są stosowane na podstawie długoletniego doświadczenia w medycynie tradycyjnej. W przypadku Kropli żołądkowych forte i Kropli żołądkowych T, skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu klinicznym.²⁷ Traumeel S jest natomiast homeopatycznym produktem leczniczym ze wskazaniami leczniczymi.²⁸