Przeciwwskazania stosowania
Dziurawiec zwyczajny

Przeciwwskazania stosowania dziurawca zwyczajnego – kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest substancją pochodzenia roślinnego, która występuje w kilku preparatach farmaceutycznych dostępnych na rynku. Znajomość przeciwwskazań do stosowania tej substancji jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjentów. W zależności od postaci farmaceutycznej i połączenia z innymi składnikami, przeciwwskazania mogą się różnić, co wymaga szczegółowej analizy poszczególnych preparatów.¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających ziele dziurawca jest nadwrażliwość na tę substancję czynną. Pacjentom, u których stwierdzono wcześniejsze reakcje alergiczne po zastosowaniu dziurawca, należy bezwzględnie odradzić stosowanie preparatów zawierających wyciągi z tej rośliny. Dotyczy to zarówno postaci doustnych, jak i preparatów stosowanych miejscowo.^{2 3}

W przypadku preparatu Traumeel S, który zawiera dziurawiec w potencji D6 (0,09 g w 100 g produktu), przeciwwskazany jest on u osób z nadwrażliwością na którąkolwiek z substancji czynnych wchodzących w skład preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia nadwrażliwości krzyżowej u pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), dawniej określanej jako złożone (Compositae).⁴

Schorzenia przewodu pokarmowego

W przypadku Kropli żołądkowych forte, które zawierają nalewkę z ziela dziurawca (1:4,47) w stężeniu 25,0 g na 100 g produktu, przeciwwskazania obejmują szereg schorzeń przewodu pokarmowego. Preparatu tego nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:⁵

• Zapalenie wyrostka robaczkowego
• Bóle w obrębie jamy brzusznej o nieznanej etiologii
• Nadkwaśność
• Choroba wrzodowa żołądka
• Choroba wrzodowa dwunastnicy

⁶

Podobne przeciwwskazania dotyczą Kropli żołądkowych T, które zawierają nalewkę z dziurawca (1:5) w ilości 25 g na 100 g produktu. Preparatu tego nie należy stosować u pacjentów z:⁷

• Nadkwaśnością
• Chorobą wrzodową żołądka
• Chorobą wrzodową dwunastnicy

⁸

Złożoność składów preparatów a przeciwwskazania

Należy zwrócić uwagę, że przeciwwskazania do stosowania dziurawca mogą wynikać nie tylko z samej obecności tej substancji, ale również z jej interakcji z innymi składnikami preparatów złożonych. W przypadku Kropli żołądkowych forte i Kropli żołądkowych T, które poza nalewką z dziurawca zawierają również inne składniki, przeciwwskazania są szersze niż te, które odnoszą się tylko do samego dziurawca.^{9 10}

W preparacie Traumeel S, który zawiera dziurawiec w potencji homeopatycznej D6, przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki roślinne z rodziny astrowatych, co jest istotne ze względu na obecność w składzie preparatu arniki (Arnica montana), rumianku (Chamomilla recutita) i krwawnika pospolitego (Achillea millefolium).^{11 12}

Zawartość etanolu a przeciwwskazania

Istotnym aspektem, który należy uwzględnić przy odrastaniu pacjentom stosowania preparatów zawierających dziurawiec, jest wysoka zawartość etanolu w nalewkach. Krople żołądkowe forte zawierają 65%-75% (V/V) etanolu, a Krople żołądkowe T około 70% obj. etanolu.^{13 14}

Z tego powodu preparaty te są przeciwwskazane u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z chorobami wątroby
• Pacjenci z chorobą alkoholową
• Pacjenci przyjmujący leki wpływające na metabolizm alkoholu
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią
• Dzieci

Specyficzne grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Poza wymienionymi wcześniej przeciwwskazaniami, należy zwrócić szczególną uwagę na specyficzne grupy pacjentów, u których stosowanie dziurawca może być niewskazane ze względu na potencjalne interakcje z innymi lekami lub stan zdrowia:

• Pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne (np. po przeszczepach)
• Pacjenci stosujący terapię przeciwzakrzepową
• Pacjenci stosujący doustne środki antykoncepcyjne
• Pacjenci z zaburzeniami psychicznymi, szczególnie przyjmujący leki przeciwdepresyjne z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Pacjenci z rozpoznaną fotodermatozą lub zwiększoną wrażliwością na światło

Dziurawiec zwyczajny, pomimo swojego naturalnego pochodzenia, posiada znaczącą aktywność biologiczną, która może prowadzić do niekorzystnych interakcji z wieloma grupami leków i zaostrzać lub modyfikować przebieg niektórych chorób. Dlatego pełna znajomość przeciwwskazań do jego stosowania jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii.^{15 16 17}