zatrucie kwasem acetylosalicylowym

Zatrucie kwasem acetylosalicylowym (salicylizmem) to stan kliniczny wynikający z przedawkowania leków zawierających kwas acetylosalicylowy (ASA), znany powszechnie jako aspiryna. Stan ten może wystąpić zarówno w wyniku jednorazowego przyjęcia dużej dawki leku (zatrucie ostre), jak i długotrwałego stosowania zbyt wysokich dawek (zatrucie przewlekłe).

Objawy zatrucia ASA obejmują szum w uszach (tinnitus), zaburzenia słuchu, nudności, wymioty, przyspieszony oddech, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, odwodnienie oraz zaburzenia świadomości. W ciężkich przypadkach może dojść do obrzęku płuc, zaburzeń krzepnięcia, hipoglikemii, a nawet niewydolności wielonarządowej. Szczególnie niebezpieczne jest zatrucie u dzieci, u których może rozwinąć się encefalopatia Reye’a.

Diagnostyka zatrucia opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym oznaczeniu stężenia salicylanów w surowicy krwi, gazometrii, stężenia elektrolitów i parametrów funkcji wątroby oraz nerek. Istotne jest monitorowanie stanu pacjenta ze względu na możliwość opóźnionego wchłaniania leku, szczególnie w przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu.

Leczenie zatrucia ASA obejmuje dekontaminację przewodu pokarmowego (płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego), przyspieszenie eliminacji leku (alkalizacja moczu, w ciężkich przypadkach hemodializa), wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz leczenie objawowe. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Rosuvastatin/Acetylsalicylic acid Teva 20 mg + 100 mg

Przedawkowanie leku Rosuvastatin/Acetylsalicylic acid Teva wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań wynikających z działania rozuwastatyny oraz kwasu acetylosalicylowego (ASA). W przypadku rozuwastatyny brak jest swoistego antidotum, a leczenie opiera się na postępowaniu objawowym i monitorowaniu funkcji wątroby oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK). Hemodializa nie jest skuteczna w eliminacji rozuwastatyny. Przedawkowanie ASA, choć mało prawdopodobne ze względu na niską dawkę 100 mg w preparacie, może prowadzić do zatrucia przy dawkach śmiertelnych 25-30 g oraz stężeniu salicylanów w osoczu >300 mg/l (1,67 mmol/l). Toksyczność ASA manifestuje się zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, początkowo zasadowicą oddechową, następnie kwasicą oddechową i metaboliczną, a także objawami neurologicznymi i metabolicznymi, szczególnie u dzieci i osób starszych.
alkalinizacja moczu, ból żołądka, czynność wątroby, depresja OUN, drgawki, hemodializa, hipertermia, hipoglikemia, kinaza kreatynowa, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, leczenie wspomagające, nadmierne pocenie, niepokój ruchowy, objawy toksyczne, omamy, płukanie żołądka, przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego, przedawkowanie rozuwastatyny, równowaga kwasowo-zasadowa, salicylany w osoczu, siarczan sodu, śpiączka, splątanie, szum uszny, węgiel aktywowany, zapaść krążeniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrzymanie oddychania
Leksykon leków
Przedawkowanie – Excedrin MigraStop 250 mg + 250 mg + 65 mg

Excedrin MigraStop to preparat zawierający 250 mg kwasu acetylosalicylowego, 250 mg paracetamolu oraz 65 mg kofeiny w jednej tabletce. Przedawkowanie tego leku stanowi poważne zagrożenie życia, głównie z powodu hepatotoksyczności paracetamolu oraz toksyczności kwasu acetylosalicylowego. Toksyczność kwasu acetylosalicylowego manifestuje się objawami zależnymi od stężenia w osoczu: lekkie zatrucie przy 150-300 μg/ml objawia się zawrotami głowy, szumem usznym, nudnościami i odwodnieniem, natomiast ciężkie zatrucie (>300 μg/ml) prowadzi do hiperwentylacji, kwasicy metabolicznej, depresji OUN i niewydolności oddechowej. Paracetamol w dawce toksycznej >10 g lub >150 mg/kg może wywołać wczesne objawy (nudności, wymioty, ospałość) oraz późniejsze uszkodzenie wątroby, które osiąga szczyt po 72-96 godzinach, z możliwymi powikłaniami takimi jak ostra niewydolność nerek i zaburzenia rytmu serca. Kofeina powoduje objawy neurologiczne i kardiologiczne, w tym tachykardię i drgawki, szczególnie przy bardzo dużych dawkach.
alkaloza oddechowa, arytmia serca, depresja OUN, diureza, drgawki, hemodializa, hemoperfuzja, hepatotoksyczność paracetamolu, hiperglikemia, hiperwentylacja, hipoglikemia, hipokaliemia, kofeina, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, martwica hepatocytów, martwica kanalików nerkowych, metionina, N-acetylocysteina, niekardiologiczny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, podniecenie psychoruchowe, śpiączka, splątanie, szum uszny, tachykardia, toksyczność kwasu acetylosalicylowego, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, wymioty, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym
Leksykon leków
Przedawkowanie – FluControl Symptom 300 mg + 100 mg + 50 mg

Przedawkowanie leku FluControl Symptom, zawierającego 300 mg kwasu acetylosalicylowego, 100 mg o-etoksybenzamidu oraz 50 mg kofeiny, wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań toksycznych, głównie ze strony kwasu acetylosalicylowego. Objawy kliniczne korelują ze stężeniem ASA we krwi: przy 20 mg/dl obserwuje się podrażnienie błony śluzowej żołądka, szum w uszach, nudności i wymioty; przy 30 mg/dl dochodzi do nadmiernej pobudliwości i zaburzeń elektrolitowych; stężenia 35-40 mg/dl są krytyczne i wymagają ścisłego monitorowania. Powyżej 50 mg/dl pojawiają się zaburzenia kwasowo-zasadowe (zasadowica oddechowa, tężyczka, hiperwentylacja), a przy 60 mg/dl rozwija się kwasica metaboliczna z ciężkimi zaburzeniami metabolicznymi. Stężenia powyżej 60 mg/dl niosą bezpośrednie zagrożenie życia, manifestujące się gorączką, drgawkami, śpiączką, zapaścią, niewydolnością nerek oraz zaburzeniami krzepnięcia.
choroba wrzodowa, diureza, diureza alkaliczna, drgawki, furosemid, hemodializa pozaustrojowa, hiperwentylacja, kofeina, krwawienie z przewodu pokarmowego, krzepnięcie krwi, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, mannitol, mleczan sodowy, niewydolność nerek, o-etoksybenzamid, odwodnienie, pH moczu, płukanie żołądka, podrażnienie błony śluzowej żołądka, roztwór sorbitolu, śpiączka, szum w uszach, tężyczka, witamina K, wstrząs, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapaść, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etopiryna Extra 250 mg + 200 mg + 50 mg

Etopiryna Extra, zawierająca 250 mg kwasu acetylosalicylowego, 200 mg paracetamolu oraz 50 mg kofeiny, została poddana ocenie bezpieczeństwa przedklinicznego ze szczególnym uwzględnieniem potencjału mutagennego, kancerogennego oraz wpływu na reprodukcję. Kwas acetylosalicylowy nie wykazywał działania rakotwórczego u szczurów przy dawce 0,5% karmy przez 68 tygodni, ani mutagennego w teście Amesa, choć w hodowli ludzkich fibroblastów stwierdzono aberracje chromosomalne. Paracetamol nie posiada dostępnych danych klinicznych dotyczących mutagenności, teratogenności czy kancerogenności u ludzi. Kwas acetylosalicylowy wykazuje działanie teratogenne i embriotoksyczne u zwierząt, powodując zaburzenia zagnieżdżenia zarodka, fetotoksyczność oraz trudności w uczeniu się potomstwa, a także hamuje owulację, co wskazuje na potencjalny wpływ na płodność.
aberracje chromosomalne, dawka śmiertelna, dawka toksyczna, działanie drażniące, działanie embriotoksyczne, działanie fetotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, Etopiryna Extra, fibroblasty, kofeina, krwotok, kwas acetylosalicylowy, kwas salicylowy, owulacja, paracetamol, potencjał mutagenny, śpiączka, test Amesa, uszkodzenie nerek, właściwości mutagenne, wrzody przewodu pokarmowego, zagnieżdżenie zarodka, zatrucie kwasem acetylosalicylowym
Leksykon leków
Przedawkowanie – Anopyrin 75 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA), substancji czynnej Anopyrinu 75 mg, może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, w tym śmierci. Dawki toksyczne wynoszą około 200 mg/kg masy ciała u dorosłych oraz 100 mg/kg u dzieci, a dawka śmiertelna szacowana jest na 25-30 g. Stężenie salicylanów w osoczu powyżej 300 mg/L wskazuje na zatrucie, a powyżej 500 mg/L u dorosłych oraz 300 mg/L u dzieci zwykle powoduje ciężkie zatrucie. Obraz kliniczny obejmuje objawy od umiarkowanych, takich jak szumy uszne, zaburzenia słuchu, bóle głowy, nudności i wymioty, do ciężkich, w tym zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (zasadowica oddechowa, kwasica metaboliczna), drgawki, omamy, obrzęk płuc, hipoglikemię, śpiączkę i zapaść sercowo-naczyniową. Szczególnie narażone są osoby starsze oraz małe dzieci, u których zatrucie może przebiegać szybciej i bardziej krytycznie.
alkalizacja moczu, ból brzucha, drgawki, farmakokinetyka leku, hemodializa, hipertermia, hiperwentylacja, hipoglikemia, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, leczenie objawowe, nudności, objawy żołądkowo-jelitowe, obrzęk płuc, odwodnienie, omamy, płukanie jelita, śpiączka, splątanie, stężenie salicylanów w osoczu, szumy uszne, tabletka dojelitowa, toksyczność salicylanów, węgiel aktywowany, wodorowęglan sodu, wymioty, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie słuchu, zapaść sercowo-naczyniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrucie salicylanami, zatrzymanie oddechu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ultrapiryna Fast C 500 mg + 250 mg

Przedawkowanie leku Ultrapiryna Fast C, zawierającego 500 mg kwasu acetylosalicylowego oraz 250 mg kwasu askorbowego, niesie ryzyko zatrucia salicylanami, które może mieć charakter przewlekły (przy dawkach >100 mg/kg mc./dobę przez >2 dni) lub ostry (jednorazowe przedawkowanie). Objawy zatrucia różnią się w zależności od nasilenia i wieku pacjenta, początkowo mogą być niespecyficzne. Salicylizm, czyli lekkie zatrucie, manifestuje się zawrotami głowy, szumami usznymi (przy stężeniu ASA 150-300 µg/ml), głuchotą, nadmiernym poceniem, nudnościami, wymiotami, bólem głowy i splątaniem. Ciężkie zatrucie wiąże się z poważnymi zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, u dzieci często z kwasicą metaboliczną. Stężenie ASA we krwi nie zawsze koreluje z ciężkością zatrucia ze względu na czynniki wpływające na wchłanianie, takie jak opóźnione opróżnianie żołądka czy postać leku.
alkaloza oddechowa, diureza alkaliczna, głuchota, hemodializa, hiperwentylacja, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, kwasica metaboliczna, patofizjologia zatrucia salicylanami, płukanie żołądka, równowaga kwasowo-zasadowa, salicylizm, splątanie, stężenie kwasu acetylosalicylowego, szumy uszne, węgiel aktywowany, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrucie ostre, zatrucie przewlekłe, zatrucie salicylanami
Leksykon leków
Przedawkowanie – Acard 300 mg 300 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA) prowadzi do wielonarządowych zaburzeń, głównie ośrodkowego układu nerwowego, układu pokarmowego oraz metabolicznych, z objawami zależnymi od dawki. Dawki 150-300 mg/kg masy ciała wywołują łagodne do umiarkowanych objawy, takie jak nudności, wymioty, szumy uszne i bóle głowy, natomiast dawki powyżej 300 mg/kg wiążą się z ciężkimi objawami, w tym kwasicą metaboliczną, odwodnieniem, drgawkami, śpiączką i hipertermią. Dawki przekraczające 500 mg/kg są potencjalnie śmiertelne, a zgony odnotowano po jednorazowym spożyciu 10-30 g ASA u dorosłych. Charakterystyczne objawy to m.in. przyspieszenie oddechu jako próba kompensacji kwasicy oraz zaburzenia słuchu i widzenia, które nasilają się wraz z ciężkością zatrucia.
czas protrombinowy, dializa otrzewnowa, diureza alkaliczna, drgawki, gospodarka kwasowo-zasadowa, hemodializa, hipertermia, intubacja dotchawicza, kwasica metaboliczna, leki wazoaktywne, nudności i wymioty, oddech zastępczy, odwodnienie, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie ruchowe, przyspieszony oddech, śpiączka, stężenie elektrolitów, szumy uszne, układ pokarmowy, utrata słuchu, węgiel aktywny, witamina K, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia ostrości wzroku, zaburzenia świadomości, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zatrucie kwasem acetylosalicylowym
Leksykon leków
Przedawkowanie – Zahron ASA 5 mg + 100 mg

Przedawkowanie leku Zahron ASA, zawierającego rozuwastatynę oraz kwas acetylosalicylowy (ASA, 100 mg), wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i kompleksowego monitorowania klinicznego. W przypadku rozuwastatyny brak jest swoistego antidotum, dlatego konieczne jest monitorowanie czynności wątroby (enzymy wątrobowe) oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK), a leczenie ma charakter objawowy i wspomagający. Hemodializa nie przynosi istotnych korzyści terapeutycznych w zatruciu rozuwastatyną. Przedawkowanie ASA, choć mało prawdopodobne przy standardowej dawce 100 mg, może u małych dzieci lub osób starszych prowadzić do objawów o różnym nasileniu, od umiarkowanych (zawroty głowy, nudności, wymioty, ból głowy, szum uszny, splątanie) przy stężeniu salicylanów <300 mg/l, do ciężkich zaburzeń metabolicznych i neurologicznych przy stężeniu >300 mg/l (1,67 mmol/l). Dawka śmiertelna ASA wynosi 25-30 g.
depresja OUN, drgawki, duszność, enzymy wątrobowe, hemodializa, hipertermia, hiperwentylacja, hipoglikemia, kinaza kreatynowa, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, omamy, płukanie żołądka, rozuwastatyna, salicylany, siarczan sodu, śpiączka, splątanie, szumy uszne, węgiel aktywowany, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zapaść krążeniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrucie salicylanami, zatrzymanie oddychania
Leksykon leków
Przedawkowanie – Neuroas 150 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (Neuroas 150 mg) stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, z dawką toksyczną około 200 mg/kg masy ciała u dorosłych i 100 mg/kg u dzieci, a dawką śmiertelną 25-30 g. Stężenia salicylanów w osoczu powyżej 300 mg/l wskazują na zatrucie, przy czym >500 mg/l u dorosłych i >300 mg/l u dzieci wiąże się z ciężkim zatruciem. Objawy zatrucia dzielą się na średnio nasilone (szumy uszne, zaburzenia słuchu, ból głowy, nudności, wymioty) oraz ciężkie (zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, kwasica metaboliczna i mleczanowa, drgawki, śpiączka, zapaść sercowo-naczyniowa). U dzieci objawy mogą być początkowo skąpe, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
dawka śmiertelna, dawka toksyczna, depresja oddechowa, hemodializa, hipertermia, hipoglikemia, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, kwasica oddechowa, monitorowanie parametrów życiowych, przedawkowanie terapeutyczne, siarczan sodu, stężenie salicylanów, szumy uszne, węgiel aktywny, zaburzenia kwasowo-zasadowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie słuchu, zakwaszenie moczu, zapaść sercowo-naczyniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrzymanie oddechu
Leksykon leków
Przedawkowanie – Aspirin Pro 500 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA) stanowi poważne zagrożenie, szczególnie u dzieci i osób starszych, gdzie dawka śmiertelna u dzieci może wynosić już 100 mg/kg masy ciała (np. 2000 mg dla dziecka 20 kg). Objawy umiarkowanego zatrucia obejmują szumy uszne, wrażenie utraty słuchu, ból głowy i zawroty głowy, natomiast ciężkie zatrucie manifestuje się gorączką, hiperwentylacją, ketozą, zasadowicą oddechową przechodzącą w kwasicę metaboliczną, śpiączką, zapaścią sercowo-naczyniową, niewydolnością oddechową oraz ciężką hipoglikemią. W ciężkich przypadkach konieczne jest monitorowanie parametrów gazometrycznych i elektrolitowych oraz szybka interwencja medyczna.
alkalizacja moczu, ból głowy, dawka śmiertelna, gorączka, hemodializa, hiperwentylacja, hipoglikemia, interwencja medyczna, ketoza, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, niewydolność oddechowa, płukanie żołądka, równowaga kwasowo-zasadowa, śpiączka, symptomatologia przedawkowania, szum w uszach, utrata słuchu, węgiel aktywny, zapaść sercowo-naczyniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zawroty głowy
Leksykon leków
Przedawkowanie – Abrea 160 mg

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego, substancji czynnej leku Abrea (dostępnego w dawkach 75 mg, 100 mg i 160 mg), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, szczególnie u osób starszych i dzieci. Dawka toksyczna wynosi około 200 mg/kg masy ciała u dorosłych oraz 100 mg/kg u dzieci, natomiast dawka śmiertelna to 25-30 g. Diagnostycznie istotne są stężenia salicylanów w osoczu: >300 mg/l wskazuje na zatrucie, >500 mg/l u dorosłych oraz >300 mg/l u dzieci na ciężkie zatrucie. Objawy przedawkowania dzielą się na umiarkowane (szumy uszne, ból głowy, nudności) i ciężkie (zasadowica oddechowa, kwasica metaboliczna, drgawki, śpiączka, zapaść sercowo-naczyniowa), z ciężkim przebiegiem szczególnie u dzieci, gdzie często występuje zaawansowana kwasica metaboliczna.
alkalizacja moczu, dawka toksyczna, drgawki, hemodializa, hipertermia, hipoglikemia, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna, kwasica oddechowa, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego, równowaga kwasowo-zasadowa, salicylany, śpiączka, stan splątania, stężenie salicylanów, szumy uszne, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, zapaść sercowo-naczyniowa, zasadowica oddechowa, zatrucie kwasem acetylosalicylowym, zatrzymanie oddechu