Przedawkowanie leku Excedrin MigraStop

Excedrin MigraStop to złożony produkt leczniczy zawierający 250 mg kwasu acetylosalicylowego, 250 mg paracetamolu oraz 65 mg kofeiny w jednej tabletce powlekanej. Przedawkowanie tego leku jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu ze względu na toksyczność poszczególnych składników, które mogą prowadzić do ciężkich uszkodzeń narządów wewnętrznych. Szczególne ryzyko wiąże się z hepatotoksycznością paracetamolu oraz toksycznością kwasu acetylosalicylowego.¹

Toksyczność składników leku

Toksyczność leku Excedrin MigraStop związana jest z działaniem wszystkich trzech substancji czynnych. Każda z nich może powodować charakterystyczne objawy zatrucia o różnym stopniu nasilenia i czasie wystąpienia. Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie paracetamolu, które może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby.^{10 g łącznie u osoby dorosłej lub >150 mg/kg w jednej dawce) może powodować rozpad komórek wątroby, co może prowadzić do całkowitej i nieodwracalnej martwicy (niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, niewydolności nerek) oraz ostatecznie śpiączki i śmierci lub może wymagać przeszczepu wątroby.”>2}

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego

Objawy zatrucia kwasem acetylosalicylowym zależą od stężenia leku w osoczu i mogą mieć różne nasilenie:³

• Lekkie zatrucie (stężenie w osoczu 150-300 μg/ml): zawroty głowy, szum uszny, głuchota, nadmierna potliwość, uczucie pulsowania i ciepła w kończynach, nudności, wymioty, odwodnienie, bóle głowy, rozkojarzenie
• Ciężkie zatrucie (stężenie w osoczu >300 μg/ml): hiperwentylacja, gorączka, nerwowość, ketoza, alkaloza oddechowa, kwasica metaboliczna, depresja OUN mogąca prowadzić do utraty przytomności, zapaść sercowo-naczyniowa, niewydolność oddechowa⁴
• Nietypowe objawy: krwawe wymioty, bardzo wysoka gorączka, hipoglikemia, hipokaliemia, trombocytopenia, zwiększone INR/PTR, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, niewydolność nerek, niekardiologiczny obrzęk płuc⁵

U osób dorosłych objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak splątanie, dezorientacja, śpiączka i drgawki, występują rzadziej niż u dzieci.⁶

Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu stanowi szczególne zagrożenie ze względu na potencjalnie śmiertelne uszkodzenie wątroby. Objawy kliniczne mogą rozwijać się stopniowo:^{10 g łącznie u osoby dorosłej lub >150 mg/kg w jednej dawce) może powodować rozpad komórek wątroby, co może prowadzić do całkowitej i nieodwracalnej martwicy (niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, niewydolności nerek) oraz ostatecznie śpiączki i śmierci lub może wymagać przeszczepu wątroby. Rzadziej dochodzi do rozwinięcia martwicy cewek nerkowych.”>7}

• Wczesne objawy (w ciągu 24 godzin): nudności, wymioty, anoreksja, bladość, ospałość, nadmierna potliwość⁸
• Późniejsze objawy: ból brzucha (pierwszy objaw uszkodzenia wątroby), który może wystąpić po 24-48 godzinach, czasem z opóźnieniem do 4-6 dni po spożyciu⁹
• Poważne uszkodzenie wątroby: zazwyczaj występuje po 72-96 godzinach od przyjęcia produktu¹⁰
• Powikłania: zaburzenia metabolizmu glukozy, kwasica metaboliczna, ostra niewydolność nerek z martwicą kanalików nerkowych (nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby), zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki¹¹

Za dawkę toksyczną paracetamolu uważa się >10 g łącznie u osoby dorosłej lub >150 mg/kg w jednej dawce.^{10 g łącznie u osoby dorosłej lub >150 mg/kg w jednej dawce) może powodować rozpad komórek wątroby, co może prowadzić do całkowitej i nieodwracalnej martwicy (niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, niewydolności nerek) oraz ostatecznie śpiączki i śmierci lub może wymagać przeszczepu wątroby.”>12}

Przedawkowanie kofeiny

Najczęstsze objawy przedawkowania kofeiny:¹³

• Ból w nadbrzuszu
• Wymioty
• Niepokój, nerwowość, rozdrażnienie
• Bezsenność
• Podniecenie psychoruchowe
• Drżenie mięśni
• Splątanie
• Drgawki
• Hiperglikemia (przy bardzo dużych dawkach)
• Objawy kardiologiczne: tachykardia, arytmia serca

Czynniki ryzyka zwiększonej toksyczności

Szczególnie narażeni na ciężkie skutki przedawkowania paracetamolu są pacjenci:¹⁴

• Przyjmujący leki indukujące enzymy wątrobowe (karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna)
• Stosujący preparaty ziela dziurawca
• Nadużywający alkoholu
• Niedożywieni

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania leku Excedrin MigraStop wymagane jest natychmiastowe postępowanie medyczne, nawet jeśli nie występują objawy przedawkowania.¹⁵

Postępowanie ogólne

1. Natychmiast skontaktować się z lekarzem lub ośrodkiem leczenia zatruć¹⁶
2. Przewieźć pacjenta do szpitala
3. Podanie węgla aktywowanego (w ciągu pierwszej godziny od zażycia leku)¹⁷

Postępowanie w zatruciu kwasem acetylosalicylowym

1. Wielokrotne podawanie doustne węgla aktywowanego, jeśli pacjent przyjął więcej niż 120 mg/kg salicylanu w ciągu ostatniej godziny¹⁸
2. Zbadanie stężenia salicylanu w osoczu u pacjentów, którzy przyjęli więcej niż 120 mg/kg¹⁹
3. Przy stężeniach >500 μg/ml (>350 μg/ml u dzieci poniżej 5 lat) – dożylne podanie dwuwęglanu sodu²⁰
4. Nie stosować wyłącznie wymuszonej diurezy (ryzyko obrzęku płuc)²¹
5. Przy stężeniach >700 μg/ml – hemodializa lub hemoperfuzja (również przy niższych stężeniach u dzieci i osób starszych lub w przypadku ciężkiej kwasicy metabolicznej)²²

Postępowanie w zatruciu paracetamolem

1. Wielokrotne podawanie doustne węgla aktywowanego, jeśli pacjent przyjął więcej niż 150 mg/kg paracetamolu w ciągu ostatniej godziny²³
2. Podanie antidotum – N-acetylocysteiny (dożylnie lub doustnie) najszybciej jak to możliwe, najskuteczniejsza w ciągu pierwszych 8 godzin²⁴
3. Alternatywnie – podanie metioniny, najskuteczniejszej w ciągu 10 godzin po przedawkowaniu²⁵
4. Uwaga na czynniki zmniejszające wchłanianie antidotum (wymioty lub węgiel aktywowany)²⁶

Warto podkreślić, że w przypadku przedawkowania leku Excedrin MigraStop, który zawiera trzy substancje czynne, istotne jest kompleksowe leczenie uwzględniające toksyczność wszystkich składników. W praktyce klinicznej największy nacisk kładzie się na leczenie zatrucia paracetamolem ze względu na jego potencjalnie śmiertelną hepatotoksyczność, przy jednoczesnym monitorowaniu i leczeniu objawów zatrucia kwasem acetylosalicylowym i kofeiną.²⁷