Przedawkowanie leku Anopyrin 75 mg

Kwas acetylosalicylowy, substancja czynna tabletek dojelitowych Anopyrin 75 mg, w przypadku przedawkowania może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, a w skrajnych przypadkach nawet do zgonu. Toksyczność salicylanów charakteryzuje się znacznymi różnicami międzyosobniczymi, jednak można określić przybliżone wartości dawek toksycznych i śmiertelnych.¹

Dawki toksyczne salicylanów

Dawki toksyczne kwasu acetylosalicylowego różnią się w zależności od wieku pacjenta i wynoszą:

• Dla dorosłych – około 200 mg/kg masy ciała
• Dla dzieci – około 100 mg/kg masy ciała

Dawka śmiertelna kwasu acetylosalicylowego szacowana jest na 25-30 gramów.²

Stężenie salicylanów w osoczu jako wskaźnik zatrucia

Stężenie salicylanów w osoczu stanowi istotny parametr diagnostyczny w ocenie stopnia zatrucia:

• Stężenie powyżej 300 mg/L – wskazuje na zatrucie
• Stężenie powyżej 500 mg/L u osób dorosłych – zazwyczaj powoduje ciężkie zatrucie
• Stężenie powyżej 300 mg/L u dzieci – zazwyczaj powoduje ciężkie zatrucie

³

Grupy szczególnego ryzyka

Szczególnie narażone na negatywne skutki przedawkowania kwasu acetylosalicylowego są:

• Osoby w podeszłym wieku – z powodu zmienionej farmakokinetyki leku i często współistniejących chorób
• Małe dzieci – u których przedawkowanie produktu leczniczego stosowanego w dawkach leczniczych lub częste przypadkowe zatrucia mogą być śmiertelne

⁴

Objawy zatrucia salicylanami

Obraz kliniczny zatrucia kwasem acetylosalicylowym różni się w zależności od stopnia nasilenia intoksykacji. Poniżej przedstawiono główne objawy w zależności od ciężkości zatrucia:⁵

Objawy umiarkowanego zatrucia

Umiarkowane zatrucie kwasem acetylosalicylowym charakteryzuje się następującymi objawami:

• Szumy uszne – często jako pierwszy objaw przedawkowania
• Zaburzenia słuchu – od nieznacznego pogorszenia do znacznego ubytku
• Ból głowy – o różnym nasileniu
• Zawroty głowy – mogące zaburzać równowagę
• Splątanie – dezorientacja, zaburzenia świadomości
• Objawy żołądkowo-jelitowe:
  • Nudności
  • Wymioty
  • Ból brzucha

⁶

Objawy ciężkiego zatrucia

Ciężkie zatrucie salicylanami wiąże się głównie z poważnymi zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej i manifestuje się następującymi objawami:

• Hiperwentylacja – początkowo prowadząca do zasadowicy oddechowej
• Kwasica oddechowa – w kolejnej fazie, spowodowana zahamowaniem ośrodka oddechowego
• Kwasica metaboliczna – spowodowana obecnością samych salicylanów
• Objawy neurologiczne:
  • Uczucie niepokoju
  • Drgawki
  • Omamy
• Obrzęk płuc – utrudniający wymianę gazową
• Hipertermia – znaczne podwyższenie temperatury ciała
• Nadmierne pocenie się – prowadzące do odwodnienia
• Hipoglikemia – obniżenie poziomu glukozy we krwi
• Zahamowanie czynności układu nerwowego – mogące prowadzić do:
  • Śpiączki
  • Zapaści sercowo-naczyniowej
  • Zatrzymania oddechu

⁷

Specyfika zatrucia u dzieci

U dzieci, szczególnie młodszych, zatrucie salicylanami ma pewne cechy charakterystyczne:

• Objawy często nie są widoczne aż do późnej fazy zatrucia
• Najczęściej dominującym objawem jest kwasica
• Mniejsza rezerwa fizjologiczna powoduje szybsze rozwinięcie się stanu krytycznego

⁸

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania kwasu acetylosalicylowego konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia, które obejmuje następujące działania:⁹

Hospitalizacja

Jeśli przyjęta została dawka toksyczna, bezwzględnie konieczna jest hospitalizacja. Pozwala to na stały monitoring stanu pacjenta i wdrożenie odpowiedniego leczenia.¹⁰

Eliminacja trucizny

Pacjentom, którzy zgłoszą się w ciągu 2 godzin od spożycia leku, należy podać węgiel aktywowany:

• Dla osoby dorosłej – 50 g węgla aktywowanego
• Dla dziecka do 12. roku życia – 1 g/kg masy ciała węgla aktywowanego

¹¹

Płukanie całego jelita nie jest rutynowo stosowane w przypadku zatrucia salicylanami, jednak można je rozważyć w przypadku przyjęcia znacznej ilości leku.¹²

Alkalizacja moczu

W celu przyspieszenia wydalania salicylanów stosuje się alkalizację moczu:

• Podawanie wodorowęglanu sodu zwiększa proces usuwania salicylanów
• Konieczne monitorowanie pH moczu podczas terapii

¹³

Korekcja zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej

Kwasicę metaboliczną należy skorygować za pomocą dożylnego podania wodorowęglanu sodu, po uprzednim zbadaniu stężenia potasu w surowicy.¹⁴

Hemodializa

W przypadku ciężkiego zatrucia należy zastosować hemodializę, która pozwala na skuteczne usunięcie salicylanów z krwi.¹⁵

Leczenie objawowe

Pozostałe objawy zatrucia należy leczyć objawowo, w zależności od ich charakteru i nasilenia.¹⁶