Leki w grupie
„parasympatykomimetyki”

Parasympatykomimetyki (cholinomimetyki) są grupą leków naśladujących działanie acetylocholiny w układzie przywspółczulnym. Aktywują one receptory muskarynowe i/lub nikotynowe, naśladując działanie nerwu błędnego. Efekty ich działania obejmują zwężenie źrenic, zwiększenie wydzielania gruczołów, skurcz oskrzeli, zwolnienie akcji serca, zwiększenie perystaltyki jelit oraz skurcz pęcherza moczowego.

W zależności od mechanizmu działania, parasympatykomimetyki dzielą się na dwie główne podgrupy: bezpośrednio działające (acetylocholina, karbachol, pilokarpina, betanechol) oraz pośrednio działające – inhibitory acetylocholinoesterazy (neostygmina, pirydostygmina, donepezil, rywastygmina, galantamina, fizostygmina).

Do najważniejszych leków z tej grupy należą: pilokarpina (Pilocarpinum WZF), neostygmina (Polstigminum), donepezil (Aricept, Cogiton, Donepex), rywastygmina (Exelon, Nimvastid, Rivastigmine Mylan), galantamina (Reminyl), fizostygmina oraz betanechol (Uroptic).

Największymi zaletami stosowania parasympatykomimetyków są ich skuteczność w leczeniu jaskry (obniżają ciśnienie śródgałkowe), zastosowanie w leczeniu choroby Alzheimera (inhibitory acetylocholinoesterazy poprawiają funkcje poznawcze), wykorzystanie w leczeniu miastenii (poprawiają przewodnictwo nerwowo-mięśniowe) oraz w leczeniu atopii pęcherza moczowego i jelit.

Stosowanie tych leków wiąże się również z pewnymi niebezpieczeństwami. Mogą powodować nadmierną aktywację układu przywspółczulnego, prowadząc do tzw. kryzy cholinergicznej objawiającej się bradykardią, nadmiernym ślinieniem, zwiększoną potliwością, skurczem oskrzeli, biegunką, wymiotami oraz skurczem pęcherza moczowego. W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń oddychania i zatrzymania akcji serca. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą, chorobą wieńcową oraz blokadami przewodzenia w sercu.