zaburzenie opróżniania żołądka
Zaburzenie opróżniania żołądka, określane również jako gastropareza, to stan kliniczny charakteryzujący się opóźnionym opróżnianiem treści pokarmowej z żołądka do dwunastnicy przy braku mechanicznej przeszkody. Głównym mechanizmem patofizjologicznym jest dysfunkcja motoryki żołądka, często związana z uszkodzeniem nerwu błędnego lub zaburzeniami mioelektrycznymi mięśniówki gładkiej.
Najczęstszymi przyczynami gastroparezy są cukrzyca (neuropatia autonomiczna), powikłania pooperacyjne, choroby neurologiczne, zaburzenia metaboliczne oraz stosowanie niektórych leków. W około 30% przypadków etiologia pozostaje nieustalona (gastropareza idiopatyczna). U pacjentów występują objawy takie jak wczesne uczucie sytości, nudności, wymioty, wzdęcia, bóle brzucha oraz refleks żołądkowo-przełykowy.
Diagnostyka zaburzeń opróżniania żołądka opiera się na scyntygrafii żołądka (złoty standard), testach oddechowych, ultrasonografii, elektrogastrografii oraz badaniu kapsułką endoskopową. Leczenie obejmuje modyfikację diety (częste, małe posiłki o niskiej zawartości tłuszczu i błonnika), farmakoterapię (prokinetyki, leki przeciwwymiotne), a w ciężkich przypadkach interwencje endoskopowe lub chirurgiczne, takie jak stymulacja elektryczna żołądka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fortrans –
Fortrans, zawierający makrogol 4000 (64,000 g) oraz elektrolity: sodu siarczan bezwodny (5,700 g), sodu wodorowęglan (1,680 g), sodu chlorek (1,460 g) i potasu chlorek (0,750 g), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, ciężką niewydolnością serca (ze względu na 2,890 g sodu w jednej saszetce), odwodnieniem, zaawansowaną chorobą nowotworową jelita, ostrymi fazami chorób zapalnych jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), perforacją przewodu pokarmowego, zapaleniem okrężnicy, niedrożnością jelit, zwężeniami przewodu pokarmowego oraz zaburzeniami opróżniania żołądka (gastropareza). Preparat jest również przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
Wskazane jest ostrożne rozważenie stosowania Fortrans u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, niewydolnością nerek, zaburzeniami połykania, ryzykiem aspiracji, ciężkimi zaburzeniami świadomości oraz w sytuacjach pilnych, gdy nie ma możliwości prawidłowego przygotowania jelita. Decyzja o zastosowaniu preparatu powinna opierać się na szczegółowej ocenie stanu klinicznego pacjenta, bilansie korzyści i ryzyka oraz dostępności alternatywnych metod przygotowania jelita, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność procedury.
aspiracja treści pokarmowej, chlorek potasu, chlorek sodu, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, ciężka niewydolność serca, ciężki stan ogólny, dysfagia, gastropareza, makrogol 4000, nadwrażliwość na składniki leku, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, siarczan sodu bezwodny, toksyczne zapalenie okrężnicy, wodorowęglan sodu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaawansowana choroba nowotworowa, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenie świadomości, zapalenie okrężnicy - Leksykon substancji czynnych
Sodu siarczan – Przeciwwskazania stosowania
Siarczan sodu, obecny w preparacie Plenvu w dawce 9 g bezwodnego siarczanu sodu w pierwszej dawce, jest stosowany do oczyszczania jelit przed kolonoskopią. Jego podanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z niedrożnością przewodu pokarmowego, perforacją jelit, niedrożnością porażenną, zaburzeniami opróżniania żołądka (np. gastroparezą) oraz toksycznym rozdęciem okrężnicy. Wskazane jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego i ocena stanu klinicznego pacjenta przed zastosowaniem preparatu, aby uniknąć poważnych powikłań, takich jak wstrząs anafilaktyczny, peritonitis czy toksyczne rozdęcie okrężnicy. Ponadto, preparat zawiera aspartam (E951) i askorbinian, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z fenyloketonurią oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu ze względu na ryzyko hemolizy.
aspiracja treści żołądkowej, fenyloketonuria, gastropareza, hemoliza, ileus paralyticus, kolonoskopia, megacolon toxicum, nadwrażliwość na substancje, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, oczyszczanie jelita, perforacja jelita, perforacja przewodu pokarmowego, siarczan sodu, toksyczne rozdęcie okrężnicy, wstrząs anafilaktyczny, wywiad alergologiczny, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie opróżniania żołądka, zaleganie treści żołądkowej, zapalenie otrzewnej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clensia –
Clensia to preparat do oczyszczania jelit w formie proszku do sporządzania roztworu doustnego, zawierający makrogol 4000 oraz elektrolity (sód 168,6 mmol/l, siarczany 52,8 mmol/l, chlorki 34,9 mmol/l, potas 11,2 mmol/l, cytrynian 21,1 mmol/l po rozpuszczeniu 2 saszetek A i 2 saszetek B w 1 litrze wody). Produkt występuje w dwóch rodzajach saszetek: A (duża) i B (mała, o smaku limonki). Przed zastosowaniem należy wykluczyć przeciwwskazania takie jak nadwrażliwość na składniki, niedrożność przewodu pokarmowego, ciężkie zaburzenia opróżniania żołądka (np. gastropareza), perforacja przewodu pokarmowego, toksyczne zapalenie jelita grubego oraz stan pacjenta nieprzytomny ze względu na ryzyko aspiracji i powikłań.
acesulfam potasowy, aspiracja płynu, chlorek potasu, chlorek sodu, cytrynian sodu dwuwodny, elektrolit, gastropareza, jon elektrolitowy, kwas cytrynowy bezwodny, makrogol 4000, megacolon toxicum, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność serca, oczyszczanie jelita, perforacja przewodu pokarmowego, siarczan sodu bezwodny, symetykon, toksyczne rozdęcie jelita grubego, toksyczne zapalenie jelita grubego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki potasowej, zaburzenie opróżniania żołądka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Moviprep –
Lek Moviprep, zawierający makrogol 3350, elektrolity (sód 181,6 mmol/l, siarczany 52,8 mmol/l, chlorki 59,8 mmol/l, potas 14,2 mmol/l) oraz witaminę C (askorbinian 56,5 mmol/l), jest przeciwwskazany u pacjentów z niedrożnością lub perforacją przewodu pokarmowego, zaburzeniami opróżniania żołądka (w tym gastroparezą), toksycznym rozszerzeniem okrężnicy (megacolon toxicum), fenyloketonurią (ze względu na obecność aspartamu 0,233 g/saszetka A) oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Ponadto, nie powinien być stosowany u pacjentów nieprzytomnych z powodu ryzyka aspiracji oraz u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu. Preparat wymaga przyjęcia około 1 litra roztworu, co może stanowić problem u pacjentów z zaburzeniami połykania lub refluksem żołądkowo-przełykowym.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nerek, choroba serca, dysfagia, fenyloketonuria, gastropareza, makrogol 3350, megacolon toxicum, Moviprep, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedrożność jelit, niedrożność jelita, niedrożność żołądka, perforacja jelit, perforacja żołądka, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie połykania - Leksykon substancji czynnych
Makrogol 4000 – Przeciwwskazania stosowania
Makrogol 4000 (PEG 4000) jest substancją czynną stosowaną w preparatach przeczyszczających, takich jak Fortrans, wykorzystywanych do oczyszczania jelita przed zabiegami diagnostycznymi i chirurgicznymi. Lek ten zawiera makrogol 4000 w połączeniu z elektrolitami (sodu siarczan bezwodny, sodu wodorowęglan, sodu chlorek, potasu chlorek), co pozwala na utrzymanie równowagi elektrolitowej podczas terapii. Każda saszetka Fortrans zawiera 2,890 g sodu, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie (np. nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, choroby nerek). Przeciwwskazania obejmują m.in. nadwrażliwość na składniki, ciężką niewydolność serca, odwodnienie, zaawansowane choroby nowotworowe jelita, ostre fazy chorób zapalnych jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), perforację przewodu pokarmowego, niedrożność jelit, gastroparezę oraz wiek poniżej 18 lat ze względu na brak danych klinicznych.
aspiracja, chlorek potasu, chlorek sodu, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nerek, choroba nowotworowa, choroba zapalna jelit, ciężki stan ogólny, dekompensacja krążenia, demencja, dysfagia, elektrolity, gastropareza, glikol polietylenowy 4000, hipernatremia, hipokaliemia, hiponatremia, kruchość błony śluzowej, makrogol 4000, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedrożność jelit, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, oczyszczanie jelita, perforacja przewodu pokarmowego, refluks żołądkowo-przełykowy, równowaga elektrolitowa, siarczan sodu bezwodny, środek przeczyszczający, toksyczne zapalenie okrężnicy, wodorowęglan sodu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie połykania, zaburzenie poznawcze, zaburzenie świadomości, zachłyśnięcie, zapalenie okrężnicy, zapalenie otrzewnej, zwężenie przewodu pokarmowego - Leksykon substancji czynnych
Makrogol – Przeciwwskazania stosowania
Makrogol, stosowany głównie jako środek przeczyszczający i do oczyszczania jelit przed badaniami diagnostycznymi, posiada liczne przeciwwskazania kliniczne. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na makrogol lub substancje pomocnicze, a także niedrożność przewodu pokarmowego (zarówno mechaniczna, jak i czynnościowa), perforacja przewodu pokarmowego oraz ciężkie zapalne choroby jelit, takie jak aktywna postać choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy toksyczne rozdęcie okrężnicy (megacolon toxicum). Dodatkowo, preparaty z makrogolem nie powinny być stosowane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami opróżniania żołądka (np. gastropareza), bólami brzucha o nieustalonej etiologii, a także u osób z ciężką niewydolnością serca (3-4 stopień wg NYHA), niewydolnością nerek, chorobami wątroby, ciężkim odwodnieniem oraz u pacjentów nieprzytomnych lub z zaburzeniami świadomości ze względu na ryzyko aspiracji. Warto zwrócić uwagę na ograniczenia wiekowe i przeciwwskazania związane z substancjami pomocniczymi, np. sorbitol u pacjentów z nietolerancją fruktozy czy aspartam u fenyloketonurii.
ból brzucha o nieustalonej przyczynie, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wątroby, ciężkie odwodnienie, fenyloketonuria, gastropareza, makrogol, megacolon toxicum, methemoglobinemia, nadwrażliwość na substancje, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedrożność mechaniczna, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nietolerancja fruktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, oczyszczanie jelita, odruch gardłowy, ostra choroba wrzodowa, perforacja przewodu pokarmowego, preparat przeczyszczający, preparat złożony, procedura diagnostyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rodzina Asteraceae, ryzyko aspiracji, skala NYHA, środek miejscowo znieczulający, toksyczne rozszerzenie okrężnicy, toksyczne zapalenie jelita grubego, uszkodzenie nerek, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zabieg chirurgiczny, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie świadomości, zapalenie otrzewnej, zapalna choroba jelit, zastoinowa niewydolność serca, zwężenie przewodu pokarmowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Olopeg 52,5 g/100 ml (13,125 g/25 ml)
Lek Olopeg (makrogol 4000) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na makrogol lub substancje pomocnicze, bólem brzucha o nieustalonej etiologii, niedrożnością jelit, zwężeniem, perforacją lub ryzykiem perforacji przewodu pokarmowego oraz zaburzeniami opróżniania żołądka. Nie należy go stosować w ostrych chorobach wrzodowych przewodu pokarmowego, ciężkich zapalnych schorzeniach jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, toksyczna okrężnica olbrzymia) oraz u pacjentów z niewydolnością serca, nerek i wątroby ze względu na ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów nieprzytomnych lub z zaburzeniami przytomności, ze skłonnością do zachłyśnięć, zaburzeniami odruchów połykania i gardłowego, a także u osób z ciężkim odwodnieniem, które należy wyrównać przed terapią.
W sytuacjach klinicznych wymagających szczególnej ostrożności lub odradzania stosowania Olopegu znajdują się pacjenci z trudnościami w przyjmowaniu dużych objętości płynów (np. osoby starsze z dysfagią, zaawansowaną kacheksją), zaburzeniami świadomości, ryzykiem aspiracji (demencja, choroba Parkinsona, po udarze mózgu). Przed zastosowaniem leku u pacjentów z objawami sugerującymi nierozpoznaną chorobę organiczną przewodu pokarmowego (np. niewyjaśniona zmiana rytmu wypróżnień, krwawienie, niezamierzona utrata masy ciała) konieczna jest diagnostyka. Monitorowanie elektrolitów jest wskazane u osób z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u osób w podeszłym wieku oraz z licznymi chorobami współistniejącymi ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, w tym zaburzeń elektrolitowych.
ból brzucha, choroba Crohna, choroba Parkinsona, choroba wątroby, choroba wrzodowa przewodu pokarmowego, colitis ulcerosa, dysfagia, kacheksja, makrogol, nadwrażliwość, niedrożność jelit, nieprzytomność, niewydolność nerek, niewydolność serca, odwodnienie, perforacja przewodu pokarmowego, refluks żołądkowo-przełykowy, toksyczne zapalenie jelita grubego, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie połykania, zaburzenie przytomności, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zachłyśnięcie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Plenvu –
Lek Plenvu, zawierający makrogol 3350, sodu siarczan bezwodny, sodu chlorek, potasu chlorek, sodu askorbinian oraz kwas askorbowy, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które lekarz musi uwzględnić przed jego zastosowaniem. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z mechaniczną lub czynnościową niedrożnością przewodu pokarmowego, perforacją przewodu pokarmowego, niedrożnością porażenną jelit, gastroparezą oraz innymi zaburzeniami opróżniania żołądka, ze względu na ryzyko akumulacji płynu, regurgitacji i aspiracji. Ponadto, Plenvu nie powinien być stosowany u osób z fenyloketonurią (z powodu obecności aspartamu w dawce 2 w saszetce A) oraz u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu, ze względu na ryzyko hemolizy wywołanej wysokimi dawkami witaminy C (sodu askorbinian 48,11 g i kwas askorbowy 7,54 g w saszetce B, co odpowiada 285,7 mmol jonów askorbinianowych na 500 ml roztworu). Lek jest także przeciwwskazany w toksycznym rozdęciu okrężnicy, gdzie podanie środka przeczyszczającego może prowadzić do perforacji i powikłań septycznych.
W preparacie Plenvu istotna jest także zawartość elektrolitów: dawka 1 zawiera 160,9 mmol sodu, 63,4 mmol siarczanu, 47,6 mmol chlorku i 13,3 mmol potasu na 500 ml roztworu, natomiast dawka 2 zawiera 297,6 mmol sodu, 70,9 mmol chlorku, 16,1 mmol potasu oraz 285,7 mmol askorbinianu na 500 ml. Łączna zawartość sodu w pełnym cyklu leczenia wynosi 458,5 mmol, co wymaga ostrożności u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek i serca, choć nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania. Przed zastosowaniem Plenvu lekarz powinien przeprowadzić szczegółowy wywiad, wykluczyć przeciwwskazania takie jak fenyloketonuria, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu, niedrożność przewodu pokarmowego oraz toksyczne rozdęcie okrężnicy, a także ocenić ryzyko reakcji nadwrażliwości na składniki preparatu. W przypadku obecności przeciwwskazań należy rozważyć alternatywne metody przygotowania jelita do badań diagnostycznych lub zabiegów.
askorbinian sodu, aspartam, chlorek potasu, chlorek sodu, fenyloketonuria, gastropareza, hemoliza, kwas askorbowy, makrogol, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, oczyszczanie jelita, perforacja jelita, perforacja przewodu pokarmowego, Plenvu, powikłanie septyczne, reakcja nadwrażliwości, regurgitacja treści żołądkowej, siarczan sodu, środek przeczyszczający, toksemia, toksyczne rozdęcie okrężnicy, zaburzenie nerkowe, zaburzenie opróżniania żołądka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Palexia 20 mg/ml
Palexia w postaci roztworu doustnego 20 mg/ml (tapentadol chlorowodorek) wykazuje działania niepożądane o różnym nasileniu, najczęściej obejmujące układ pokarmowy i ośrodkowy układ nerwowy, takie jak nudności, wymioty, senność, zawroty głowy i bóle głowy. Najpoważniejsze działania to uspokojenie, depresja oddechowa oraz reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Inne zgłaszane objawy to m.in. lęk, majaczenie, drgawki, zaburzenia widzenia, zmiany rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia mikcji, a także zespół odstawienny, który jest zazwyczaj łagodny. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak podeszły wiek czy nowotwór.
anafilaksja, astenia, biegunka, ból głowy, częstomocz, depresja oddechowa, drgawka, duszność, działanie niepożądane, halucynacja, kurcz mięśni, majaczenie, nadmierna potliwość, nastrój depresyjny, nudność, obniżenie ciśnienia tętniczego, obniżona saturacja tlenu, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, palpitacja, parestezja, reakcja alergiczna, senność, stan splątania, suchość w jamie ustnej, świąd, tapentadol, układ monoaminergiczny, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zaburzenie mikcji, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie przytomności, zaparcie, zawrót głowy, zespół odstawienny, zmniejszenie apetytu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rywastygmina Aurovitas 9,5 mg/24 h
Stosowanie systemu transdermalnego Rywastygmina Aurovitas jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na rywastygminę (dawki 4,6 mg/24 h lub 9,5 mg/24 h), inne pochodne karbaminianów oraz substancje pomocnicze preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z udokumentowanym alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry po wcześniejszym zastosowaniu plastrów, objawiającym się zaczerwienieniem, świądem, obrzękiem czy pęcherzami w miejscu aplikacji, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do ponownego stosowania systemu transdermalnego. W takich przypadkach ponowna ekspozycja może prowadzić do cięższych reakcji dermatologicznych typu IV.
absorpcja substancji czynnej, absorpcja systemowa, akrylowa matryca, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, choroba wrzodowa, dermatoza zapalna, nadwrażliwość, reakcja alergiczna typu IV, reakcja dermatologiczna, rywastygmina, substancja czynna, suchość skóry, system transdermalny, system transdermalny matrycowy, uszkodzenie skóry, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie opróżniania żołądka