niedoczynność pierwotna

Niedoczynność pierwotna tarczycy (hipotyreoza pierwotna) to stan chorobowy wynikający z uszkodzenia lub zaburzenia funkcji gruczołu tarczowego, prowadzący do niewystarczającej produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). W obrazie laboratoryjnym charakterystyczne jest obniżone stężenie hormonów tarczycy z jednoczesnym wzrostem poziomu hormonu tyreotropowego (TSH).

Najczęstszą przyczyną niedoczynności pierwotnej tarczycy w krajach rozwiniętych jest autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto), odpowiadające za około 90% przypadków. Inne przyczyny obejmują leczenie jodem radioaktywnym, operacyjne usunięcie tarczycy, przebyte napromienianie szyi, niedobór jodu, stosowanie niektórych leków (np. amiodaron, lit) oraz wrodzone zaburzenia syntezy hormonów tarczycy.

Obraz kliniczny hipotyrezy pierwotnej obejmuje: uczucie zmęczenia, senność, obniżenie tolerancji wysiłku, zaparcia, suchość skóry, wypadanie włosów, obrzęki, bradykardię, niedokrwistość, zaburzenia miesiączkowania, obniżone libido, pogorszenie funkcji poznawczych oraz zaburzenia nastroju. W zaawansowanych przypadkach może rozwinąć się obrzęk śluzakowaty (myxoedema), a w skrajnych sytuacjach – śpiączka hipometaboliczna.

Leczenie niedoczynności pierwotnej tarczycy polega na doustnej substytucji hormonów tarczycy, najczęściej w postaci lewotyroksyny (L-tyroksyny). Dawkowanie ustala się indywidualnie, a celem terapii jest normalizacja stężenia TSH. Leczenie jest zwykle prowadzone do końca życia, z okresową kontrolą parametrów hormonalnych, szczególnie w sytuacjach wymagających modyfikacji dawki (ciąża, choroby współistniejące, interakcje lekowe).

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl