adefowir
Adefowir to lek przeciwwirusowy stosowany głównie w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV). Działa jako nukleotydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy wirusa, blokując replikację DNA HBV. Dostępny jest w postaci proleku – dipiwoksylu adefowiru, który po wchłonięciu przekształca się w aktywną formę leku.
W praktyce klinicznej adefowir stosuje się u pacjentów z przewlekłym WZW B, szczególnie w przypadkach oporności na lamiwudynę. Standardowa dawka wynosi 10 mg raz dziennie. Lek wymaga dostosowania dawki u pacjentów z niewydolnością nerek, gdyż jest wydalany głównie przez nerki.
Do najważniejszych działań niepożądanych adefowiru należą nefrotoksyczność (może powodować wzrost stężenia kreatyniny i rozwój tubulopatii proksymalnej) oraz kwasica mleczanowa. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie funkcji nerek oraz wykładników uszkodzenia wątroby. W porównaniu do nowszych analogów nukleozydowych/nukleotydowych (entekawir, tenofowir), adefowir charakteryzuje się niższą barierą genetyczną dla rozwoju oporności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Entecavir Polpharma 0,5 mg
Entekawir jest nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy, wykazującym wysoką specyficzność wobec polimerazy HBV (Ki = 0,0012 μM) i hamującym replikację DNA wirusa na trzech etapach. W badaniach in vitro wykazuje silne działanie przeciwwirusowe z wartością EC50 wynoszącą 0,004 µM dla dzikiego typu HBV oraz 0,026 µM dla szczepów opornych na lamiwudynę. Entekawir nie wykazuje antagonistycznego działania wobec innych NRTI i jest selektywny względem polimeraz komórkowych, co potwierdza jego bezpieczeństwo. Oporność na entekawir rozwija się głównie u pacjentów z mutacjami LVDr (rtM204V, rtL180M) i dodatkowymi mutacjami w pozycjach rtT184, rtS202 lub rtM250, co może prowadzić do zmniejszenia wrażliwości na lek nawet do 741-krotnego spadku. W monoterapii u pacjentów zakażonych HIV i HBV bez HAART istnieje ryzyko selekcji mutacji M184V HIV, co ogranicza stosowanie entekawiru w tej grupie.
abakawir, adefowir, analog guanozyny, antygen HBeAg, antygen HBsAg, badanie histologiczne, dydanozyna, emtrycytabina, fosforylacja, immunoglobulina, lamiwudyna, mitochondrialne DNA, mutacja LVDr, niewyrównana czynność wątroby, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odwrotna transkryptaza, oporność na leki, polimeraza DNA, polimeraza γ, przełom wirusologiczny, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, rak wątrobowokomórkowy, replikacja DNA wirusa, serokonwersja, skala Knodella, stawudyna, tenofowir, terapia przeciwretrowirusowa, trifosforan deoksyguanozyny, wirus zapalenia wątroby typu B, wyrównana czynność wątroby, zydowudyna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Entecavir Fomed 1 mg
Entekawir, stosowany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa opartym na danych z badań klinicznych oraz obserwacji po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to bóle głowy (9%), zmęczenie (6%), zawroty głowy (4%) oraz nudności (3%). Istotne jest monitorowanie funkcji wątroby, gdyż u 2% pacjentów obserwowano zaostrzenia zapalenia wątroby manifestujące się wzrostem aktywności AlAT ponad 10-krotnie powyżej górnej granicy normy i ponad 2-krotnie wartości początkowej, zarówno w trakcie terapii, jak i po jej zakończeniu (mediana czasu wystąpienia 4-5 tygodni i 23-24 tygodnie odpowiednio). Ponadto, rzadkim, ale poważnym działaniem niepożądanym jest kwasica mleczanowa, szczególnie u pacjentów z dekompensacją czynności wątroby lub innymi poważnymi schorzeniami.
adefowir, AlAT, albuminy, aminotransferazy, amylaza, analog nukleozydowy, bezsenność, bilirubina całkowita, dekompensacja czynności wątroby, dyspepsja, entekawir, koinfekcja HIV, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, leczenie przeciwretrowirusowe, lipaza, niewyrównana czynność wątroby, płytki krwi, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktoidalna, wskaźnik Child-Turcotte-Pugh, zaostrzenie zapalenia wątroby - Leksykon substancji czynnych
Gancyklowir – Interakcje
Gancyklowir wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jego toksyczność i skuteczność terapeutyczną. Szczególnie istotne jest zmniejszenie klirensu nerkowego gancyklowiru przy jednoczesnym stosowaniu probenecydu, co prowadzi do wzrostu ekspozycji na lek i wymaga ścisłego monitorowania. Podawanie gancyklowiru z dydanozyną zwiększa AUC dydanozyny o 38-67%, co może nasilać jej toksyczność, natomiast metabolizm gancyklowiru nie angażuje cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z inhibitorami proteazy i nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy. Równoczesne stosowanie imipenem-cylastatyny i gancyklowiru wiąże się z wysokim ryzykiem napadów drgawkowych, dlatego jest przeciwwskazane lub wymaga ścisłego nadzoru neurologicznego. Ponadto, farmakodynamiczne interakcje z zydowudyną i innymi lekami mielosupresyjnymi mogą prowadzić do nasilenia neutropenii i niedokrwistości, co wymaga dostosowania dawkowania i regularnej kontroli hematologicznej.
adefowir, amfoterycyna B, analog nukleotydu, cyklosporyna, dapson, doksorubicyna, dydanozyna, flucytozyna, gancyklowir, hydroksymocznik, imipenem z cylastatyną, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens nerkowy, mielosupresja, mykofenolan mofetylu, napad drgawkowy, neutropenia, niedokrwistość, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozyd, pentamidyna, probenecyd, stawudyna, takrolimus, tenofowir, trimetoprim z sulfametoksazolem, winblastyna, winkrystyna, żel do oczu, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Entecavir Aurovitas 1 mg
Entekawir, stosowany w terapii przewlekłego zapalenia wątroby typu B, charakteryzuje się ograniczonym potencjałem interakcji farmakokinetycznych, głównie ze względu na brak wpływu na enzymy układu cytochromu P450 oraz jego wydalanie głównie przez nerki. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji z innymi analogami nukleozydowymi/nukleotydowymi (lamiwudyna, adefowir, tenofowir), co eliminuje konieczność modyfikacji dawek tych leków. Jednakże, przy jednoczesnym stosowaniu entekawiru z lekami wydalanymi przez nerki (np. aminoglikozydy, cyklosporyna, takrolimus) lub wpływającymi na czynność nerek (np. NLPZ, diuretyki pętlowe), istnieje umiarkowane ryzyko zwiększenia stężenia entekawiru i tych leków w osoczu, co wymaga ścisłego monitorowania działań niepożądanych oraz funkcji nerek (stężenie kreatyniny, eGFR).
adefowir, aminoglikozyd, cyklosporyna, cytochrom P450, dipiwoksyl adefowiru, diuretyk pętlowy, działanie niepożądane, EGFR, entekawir, enzymy CYP450, farmakokinetyka leku, fumaran dizoproksylu tenofowiru, hepatotoksyczność, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z alkoholem, lamiwudyna, NLPZ, przewlekłe zapalenie wątroby typu B, stężenie kreatyniny, substrat, takrolimus, tenofowir, wydalanie nerkowe, wydzielanie kanalikowe, WZW B - Leksykon leków
Interakcje leku – Entecavir Ranbaxy 0,5 mg
Entekawir, stosowany w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, jest wydalany głównie przez nerki, co stanowi kluczowy mechanizm potencjalnych interakcji lekowych. Nie jest metabolizowany przez enzymy CYP450, co ogranicza ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez ten układ. Badania kliniczne wykazały brak istotnych interakcji entekawiru z lamiwudyną, adefowirem i tenofowirem, co pozwala na ich jednoczesne stosowanie bez konieczności modyfikacji dawkowania. Jednakże, jednoczesne podawanie entekawiru z lekami nefrotoksycznymi (np. aminoglikozydy, NLPZ, cyklosporyna, takrolimus) lub lekami wydalanymi przez aktywny transport kanalikowy (np. probenecyd) może prowadzić do zwiększenia stężenia entekawiru i/lub tych leków w osoczu, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów czynności nerek oraz działań niepożądanych.
adefowir, aktywny transport kanalikowy, alkohol etylowy, aminoglikozyd, cyklosporyna, cytochrom P450, czynność nerek, czynność wątroby, dipiwoksyl adefowiru, entekawir, fumaran dizoproksylu tenofowiru, hepatotoksyczność, lamiwudyna, lek nefrotoksyczny, NLPZ, probenecyd, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, takrolimus, tenofowir, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Entecavir Fomed 1 mg
Entekawir, będący nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy z kodem ATC J05AF10, jest analogiem guanozyny o wysokim powinowactwie do polimerazy HBV (Ki = 0,0012 µM). Jego aktywna forma, trifosforan entekawiru (TP), hamuje inicjację polimerazy, odwrotną transkrypcję ujemnej nici DNA oraz syntezę dodatniej nici DNA wirusa HBV. Entekawir wykazuje silne działanie przeciwwirusowe z wartością EC₅₀ 0,004 µM w komórkach HepG2 zakażonych dzikim typem HBV, a także skuteczność wobec szczepów opornych na lamiwudynę (EC₅₀ 0,026 µM) i adefowir. W badaniach nad HIV-1 wykazuje zmienną aktywność (EC₅₀ 0,026 do >10 µM), z możliwością selekcji mutacji M184I przy wysokich stężeniach. Entekawir nie wykazuje antagonistycznego działania w połączeniu z innymi NRTI stosowanymi w terapii HBV i HIV.
adefowir, analog guanozyny, antygen HBeAg, działanie przeciwwirusowe, emtrycytabina, koinfekcja HBV i HIV, komórki HepG2, marskość wątroby, NRTI, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, odwrotna transkryptaza, oporność na entekawir, oporność na lamiwudynę, polimeraza HBV, skala Knodella, substytucja rtL180M, synteza DNA HBV, trifosforan deoksyguanozyny, wirusowe zapalenie wątroby typu B - Leksykon substancji czynnych
Entekawir – Interakcje
Entekawir, stosowany w terapii przewlekłego WZW B, jest eliminowany głównie przez nerki, co determinuje jego profil interakcji farmakokinetycznych. Nie wykazuje on wpływu na enzymy cytochromu P450 (CYP450), nie będąc ich substratem, inhibitorem ani induktorem, co minimalizuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten układ. Badania nie wykazały istotnych interakcji farmakokinetycznych entekawiru z lamiwudyną, adefowirem dipiwoksylem ani tenofowirem. Jednakże, ze względu na nerkową eliminację, jednoczesne stosowanie entekawiru z lekami nefrotoksycznymi (np. aminoglikozydy, cyklosporyna, takrolimus), niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) w dużych dawkach lub lekami konkurującymi o aktywny transport kanalikowy może prowadzić do zwiększenia stężenia entekawiru i/lub tych leków w osoczu, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek (kreatynina, eGFR) oraz działań niepożądanych.
adefowir, adefowir dipiwoksyl, adherencja terapeutyczna, aminoglikozydy, cyklosporyna, CYP2E1, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, EGFR, entekawir, farmakokinetyka entekawiru, fumaran dizoproksylu tenofowiru, interakcja farmakokinetyczna, lamiwudyna, leki nefrotoksyczne, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, probenecyd, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, takrolimus, tenofowir, transport kanalikowy, wankomycyna, wydalanie nerkowe, wydzielanie kanalikowe, WZW B - Leksykon leków
Działania niepożądane – Entecavir Fomed 0,5 mg
Entekawir, stosowany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na 1720 pacjentach, z dawkami 0,5 mg/dobę u wcześniej nieleczonych (mediana leczenia 53 tygodnie) oraz 1 mg/dobę u pacjentów opornych na lamiwudynę (mediana 69 tygodni). Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy (9%), zmęczenie (6%), zawroty głowy (4%) i nudności (3%). Zaobserwowano również rzadkie reakcje anafilaktoidalne, bezsenność, wymioty, biegunkę, dyspepsję, podwyższenie aminotransferaz (AlAT, AspAT), wysypkę, łysienie oraz zmniejszenie liczby płytek krwi (<1%). W trakcie terapii monitorowano nieprawidłowości laboratoryjne, takie jak podwyższenie aktywności AlAT ponad 3-krotnie u 4-5% pacjentów, lipazy ponad 3-krotnie u 11-18%, oraz spadek albumin poniżej 2,5 g/dl u <1%. Zaostrzenia zapalenia wątroby (AlAT >10-krotne GGN) występowały u 2% pacjentów leczonych entekawirem, z medianą czasu do wzrostu AlAT 4-5 tygodni, często ustępując podczas kontynuacji terapii.
adefowir, AlAT, albumina, aminotransferazy, amylaza, antygen HBe, bilirubina całkowita, ból głowy, dekompensacja wątroby, dyspepsja, entekawir, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, lipaza, niewyrównana czynność wątroby, nudności, płytki krwi, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktoidalna, skala Child-Turcotte-Pugh, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodorowęglany, wyrównana czynność wątroby, zaostrzenie zapalenia wątroby, zawroty głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Cymevene 500 mg
Gancyklowir, substancja czynna Cymevene, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów przy jednoczesnym stosowaniu probenecydu, który zmniejsza klirens nerkowy gancyklowiru, zwiększając jego ekspozycję, oraz dydanozyny, gdzie obserwuje się wzrost AUC dydanozyny o 38-67% bez wpływu na stężenie gancyklowiru. Nie zaleca się łączenia gancyklowiru z imipenemem-cylastatyną ze względu na ryzyko napadów drgawkowych. Ponadto, współstosowanie zydowudyny może nasilać neutropenię i niedokrwistość, co wymaga ścisłego monitorowania hematologicznego i ewentualnej modyfikacji dawek. Interakcje z innymi lekami mielosupresyjnymi i nefrotoksycznymi, takimi jak dapson, cyklosporyna czy doksorubicyna, również zwiększają ryzyko toksyczności, co wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka oraz regularnej kontroli parametrów klinicznych.
adefowir, amfoterycyna B, analog nukleozydu, cyklosporyna, cytochrom P450, dapson, doksorubicyna, dydanozyna, flucytozyna, gancyklowir, hepatotoksyczność, hydroksymocznik, imipenem-cylastatyna, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens nerkowy, lek mielosupresyjny, mielosupresja, mykofenolan mofetylu, napad drgawkowy, neutropenia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pentamidyna, probenecyd, stawudyna, takrolimus, tenofowir, trimetoprim-sulfametoksazol, trombocytopenia, winblastyna, winkrystyna, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Ganciclovir Accord 500 mg
Gancyklowir wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii. Farmakokinetycznie, probenecyd znacząco zmniejsza klirens nerkowy gancyklowiru, zwiększając jego ekspozycję, co wymaga monitorowania toksyczności. Równoczesne podawanie gancyklowiru i dydanozyny powoduje wzrost AUC dydanozyny o 38-67%, bez wpływu na stężenia gancyklowiru, co również wymaga ścisłego nadzoru. Metabolizm gancyklowiru nie angażuje cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z inhibitorami proteazy i nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy HIV, nie wymagając dostosowania dawki.
adefowir, amfoterycyna B, cyklosporyna, cytochrom P450, dapson, doksorubicyna, dydanozyna, flucytozyna, gancyklowir, hepatotoksyczność, hydroksymocznik, imipenem-cylastatyna, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens nerkowy, mielosupresja, morfologia krwi, mykofenolan mofetylu, napad drgawkowy, neutropenia, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, pentamidyna, probenecyd, stawudyna, supresja szpiku kostnego, takrolimus, tenofowir, toksyczność leku, trimetoprim-sulfametoksazol, winblastyna, winkrystyna, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Entecavir Synoptis 0,5 mg
Entekawir, stosowany w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, wykazuje niski potencjał interakcji lekowych, głównie ze względu na brak metabolizmu przez układ CYP450. Lek jest wydalany przede wszystkim przez nerki, co determinuje ryzyko interakcji z lekami nefrotoksycznymi (np. aminoglikozydy, NLPZ, cyklosporyna, takrolimus) oraz tymi konkurującymi o aktywny transport kanalikowy (np. probenecyd). W takich przypadkach obserwuje się zwiększenie stężenia entekawiru w osoczu, co wymaga ścisłego monitorowania czynności nerek i ewentualnej korekty dawki. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji farmakokinetycznych entekawiru z lamiwudyną, adefowirem (dipiwoksyl adefowiru) oraz tenofowirem (fumaran dizoproksylu tenofowiru), co potwierdza bezpieczeństwo łączonej terapii przeciwwirusowej u dorosłych pacjentów.
adefowir, aktywne wydzielanie kanalikowe, aminoglikozyd, cyklosporyna, cytochrom P450, dipiwoksyl adefowiru, działanie niepożądane, entekawir, enzym wątrobowy, fumaran dizoproksylu tenofowiru, hepatotoksyczność, interakcja lekowa, lamiwudyna, lek hepatotoksyczny, lek nefrotoksyczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, probenecyd, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, takrolimus, tenofowir