receptor FP
Receptor FP (receptor prostaglandyny F) jest jednym z kluczowych receptorów prostaglandynowych, należący do rodziny receptorów sprzężonych z białkiem G (GPCR). Receptor ten wykazuje wysokie powinowactwo do prostaglandyny F2α (PGF2α) i odgrywa istotną rolę w wielu procesach fizjologicznych i patologicznych.
W okulistyce receptor FP jest głównym celem działania analogów prostaglandyn stosowanych w leczeniu jaskry, takich jak latanoprost, travoprost czy bimatoprost. Aktywacja receptora FP prowadzi do zwiększenia odpływu cieczy wodnistej drogą naczyniówkowo-twardówkową, co skutkuje obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Mechanizm ten obejmuje remodeling macierzy zewnątrzkomórkowej w ciałku rzęskowym i twardówce.
Receptory FP występują również w tkance mięśniowej macicy, gdzie ich aktywacja powoduje skurcz mięśniówki gładkiej. Z tego powodu agoniści receptora FP są wykorzystywani w położnictwie do indukcji porodu i w przypadkach krwotoków poporodowych. W układzie rozrodczym receptor FP uczestniczy także w procesie owulacji i implantacji zarodka.
W układzie sercowo-naczyniowym aktywacja receptora FP wywołuje zwykle działanie wazokonstrykcyjne oraz może stymulować proliferację komórek mięśni gładkich naczyń. Badania wskazują również na potencjalną rolę receptora FP w procesach zapalnych, nowotworowych oraz w regulacji metabolizmu kości.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Monoprost 50 mcg/ml
Latanoprost, będący analogiem prostaglandyny i selektywnym agonistą receptora FP, obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej, głównie naczyniówkowo-twardówkowego, bez wpływu na jej produkcję czy barierę krew-ciecz wodnista. Działanie hipotensyjne rozpoczyna się po 3-4 godzinach, osiąga maksimum po 8-12 godzinach i utrzymuje się co najmniej 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Badania na zwierzętach i ludziach wykazały minimalny wpływ na wewnątrzgałkowe krążenie krwi oraz brak istotnych efektów ogólnoustrojowych na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy. Latanoprost wykazuje synergizm z antagonistami receptorów beta-adrenergicznych (np. tymololem) oraz częściowo addytywne działanie z agonistami receptorów adrenergicznych, inhibitorami anhydrazy węglanowej i agonistami cholinergicznymi.
acetazolamid, agonista cholinergiczny, analog prostaglandyny, angiografia fluoresceinowa, antagonista receptora beta-adrenergicznego, bariera krew-ciecz wodnista, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dipiwefryna, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra, latanoprost, Monoprost, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, odpływ naczyniówkowo-twardówkowy, pilokarpina, pozatorebkowe usunięcie soczewki, przekrwienie spojówki, pseudosoczewkowość, receptor FP, tymolol - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xaloptic Combi (50 mcg + 5 mg)/ml
Xaloptic Combi to preparat oftalmologiczny zawierający 50 µg/ml latanoprostu oraz 5 mg/ml tymololu maleinianu, stosowany miejscowo w formie kropli do oczu w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP). Latanoprost, jako selektywny agonista receptorów FP, zwiększa odpływ cieczy wodnistej głównie przez naczyniówkowo-twardówkowy szlak, bez wpływu na produkcję cieczy, barierę krew-ciecz wodnista czy wewnątrzgałkowe krążenie krwi. Tymolol, nieselektywny beta-adrenolityk, redukuje IOP poprzez hamowanie produkcji cieczy wodnistej w nabłonku rzęskowym, prawdopodobnie przez obniżenie poziomu cAMP, nie wykazując przy tym działania sympatykomimetycznego ani wpływu na przepuszczalność bariery krew-ciecz wodnista. Obie substancje działają synergistycznie, co potwierdzają badania kliniczne wskazujące na większą redukcję IOP w terapii skojarzonej niż w monoterapii.
aktywność sympatykomimetyczna, angiografia fluoresceinowa, bariera krew-ciecz wodnista, beta-adrenolityk, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cykliczny AMP, działanie hipotensyjne, fluoresceina, latanoprost i tymolol, nabłonek rzęskowy, naczynia krwionośne siatkówki, pozatorebkowe usunięcie soczewki, prostaglandyna F2α, przepływ naczyniówkowo-twardówkowy, pseudofakia, receptor adrenergiczny β1, receptor adrenergiczny β2, receptor beta-adrenergiczny, receptor FP, siateczka beleczkowata, wewnątrzgałkowy przepływ krwi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Latalux 0,05 mg/ml
Latanoprost, będący analogiem prostaglandyny F2α i selektywnym agonistą receptorów FP, wykazuje skuteczne działanie hipotensyjne w jaskrze poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej, głównie naczyniówkowo-twardówkowego. Po aplikacji kropli do oczu (50 µg/ml) efekt obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego pojawia się po 3-4 godzinach, osiąga maksimum po 8-12 godzinach i utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Latanoprost nie wpływa istotnie na produkcję cieczy wodnistej ani na barierę krew-ciecz wodnista, a badania na małpach i ludziach potwierdzają brak negatywnego wpływu na naczynia siatkówki i układ krążenia, co świadczy o korzystnym profilu bezpieczeństwa. Działanie addytywne latanoprostu zaobserwowano w terapii skojarzonej z beta-blokerami (np. tymololem), agonistami receptorów adrenergicznych oraz inhibitorami anhydrazy węglanowej, co rozszerza możliwości terapeutyczne w leczeniu jaskry.
acetazolamid, agonista cholinergiczny, angiografia fluoresceinowa, bariera krew-ciecz wodnista, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dipiwefryna, efekt hipotensyjny, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra otwartego kąta, jaskra pierwotna wrodzona, jaskra w bezsoczewkowości, jaskra wieku dziecięcego, latanoprost, naczynia siatkówki, nadciśnienie śródgałkowe, odpływ naczyniówkowo-twardówkowy, pilokarpina, pozatorebkowe usunięcie soczewki, prostaglandyna F2α, przeciek fluoresceiny, przekrwienie nadtwardówki, przekrwienie spojówki, pseudofakia, receptor adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, receptor FP, tymolol - Leksykon substancji czynnych
Trawoprost – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa trawoprostu, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z tymololem, wykazały brak ogólnoustrojowej toksyczności przy miejscowym podaniu u małp w dawce do 0,012% dwa razy dziennie przez rok. Lokalnie obserwowano zwiększenie szpary powiekowej oraz pigmentacji tęczówki, co jest zgodne z profilem innych prostanoidów. W badaniach na hodowlach ludzkich komórek rogówki oraz królikach, preparaty z trawoprostem i tymololem konserwowane polyquaternium-1 wykazywały minimalną toksyczność powierzchniową w porównaniu do konserwowanych chlorkiem benzalkoniowym. Wpływ na narząd wzroku u małp potwierdzono przy dawce 0,45 μg dwa razy dziennie, gdzie zaobserwowano powiększenie szpary powiekowej i zwiększenie pigmentacji tęczówki.
badania niekliniczne, bariera łożyskowa, chlorek benzalkoniowy, działanie rakotwórcze, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, komórki rogówki, opóźnione kostnienie, organogeneza, pigmentacja tęczówki, płyn owodniowy, podanie ogólnoustrojowe, polyquaternium, prostanoidy, receptor FP, resorpcja płodów, rozwój pourodzeniowy, śmiertelność płodów, szpara powiekowa, toksyczność miejscowa, toksyczność płodowa, toksyczność reprodukcyjna, utrata poimplantacyjna, wady wrodzone - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Akistan Duo 50 mcg/ml + 5 mg/ml
Akistan DUO to preparat oftalmologiczny złożony z latanoprostu (50 µg/ml) i maleinianu tymololu (odpowiadający 5 mg tymololu), stosowany w terapii jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP). Latanoprost, będący selektywnym agonistą receptorów FP, zwiększa odpływ cieczy wodnistej głównie przez przepływ naczyniówkowo-twardówkowy, nie wpływając istotnie na produkcję cieczy ani na wewnątrzgałkowe krążenie krwi. Tymolol, nieselektywny β-adrenolityk, redukuje IOP poprzez zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej w nabłonku rzęskowym, prawdopodobnie hamując cykliczny AMP. Połączenie tych dwóch mechanizmów działania zapewnia synergistyczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, przewyższające skuteczność monoterapii każdą z substancji osobno.
angiografia fluorescencyjna, bariera krew-ciecz wodnista, beta-adrenolityk, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cykliczny AMP, krążenie wewnątrzgałkowe, latanoprost, lek blokujący receptory beta-adrenergiczne, lek oftalmologiczny, lek przeciwjaskrowy, nabłonek rzęskowy, naczynia krwionośne siatkówki, pozatorebkowe usunięcie soczewki, preparat przeciwjaskrowy, prostaglandyna F2α, przeciek fluoresceiny, przepływ naczyniówkowo-twardówkowy, pseudofakia, receptor FP, receptory adrenergiczne, siateczka beleczkowata, tylny odcinek oka, tymolol - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vizitrav 0,04 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa trawoprostu, substancji czynnej leku Vizitrav (40 µg/ml, krople do oczu), wykazały brak toksyczności układowej przy miejscowym stosowaniu w dawkach terapeutycznych. W badaniach na małpach podawanie trawoprostu w dawce 0,45 µg dwa razy na dobę powodowało powiększenie szpary powiekowej, co jest efektem farmakodynamicznym charakterystycznym dla analogów prostaglandyn. Długoterminowa aplikacja miejscowa (do 0,012% stężenia, dwa razy dziennie przez rok) nie wywołała toksyczności ogólnoustrojowej, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku w warunkach klinicznych.
analog prostaglandyny, bariera łożyskowa, działanie agonistyczne, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja ogólnoustrojowa, krople do oczu, organogeneza, płyn owodniowy, receptor FP, śmiertelność płodów, szpara powiekowa, toksyczność narządowa, trawoprost, uszkodzenie płodu, utrata poimplantacyjna, wada wrodzona - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Travoprost+Timolol Genoptim (40 mcg + 5 mg)/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kropli do oczu Travoprost + Timolol Genoptim (40 µg/ml + 5 mg/ml) wykazały, że miejscowe stosowanie produktu dwa razy dziennie u małp powodowało zwiększenie szpary powiekowej oraz pigmentacji tęczówki, co jest zgodne z działaniem prostanoidów. Badania toksyczności miejscowej na ludzkich komórkach rogówki i modelach króliczych potwierdziły minimalne działanie toksyczne produktu konserwowanego polyquaternium-1, w porównaniu do preparatów z chlorkiem benzalkoniowym. Długoterminowe podawanie trawoprostu w dawce do 0,012% dwa razy na dobę przez rok nie wywołało ogólnoustrojowych efektów toksycznych u małp, potwierdzając korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym.
bariera łożyskowa, chlorek benzalkoniowy, genotoksyczność, komórki rogówki, opóźnienie kostnienia, organogeneza, pigmentacja tęczówki, płyn owodniowy, polyquaternium, potencjał rakotwórczy, receptor FP, resorpcja płodów, środek konserwujący, szpara powiekowa, toksyczność płodowa, Travoprost + Timolol, utrata płodów, worek spojówkowy, znakowanie radioaktywne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rozaprost 0,05 mg/ml
Latanoprost, będący selektywnym agonistą receptorów FP z grupy analogów prostaglandyny, obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) poprzez zwiększenie odpływu naczyniówkowo-twardówkowego cieczy wodnistej, bez wpływu na jej produkcję. Efekt terapeutyczny pojawia się po 3-4 godzinach, osiągając maksimum po 8-12 godzinach i utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny. Badania wykazały brak istotnego wpływu na barierę krew-ciecz wodnista oraz na wewnątrzgałkowe krążenie krwi, choć możliwe jest łagodne lub umiarkowane przekrwienie spojówki. Latanoprost nie wykazuje działania niepożądanego na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy przy stosowaniu dawek leczniczych. W terapii skojarzonej wykazuje addytywne działanie z tymololem, dipiwefryną, acetazolamidem oraz pilokarpiną.
acetazolamid, analog prostaglandyny, angiografia fluoresceinowa, bariera krew-ciecz wodnista, ciecz wodnista, ciśnienie śródgałkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dipiwefryna, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra, jaskra otwartego kąta, jaskra pierwotna wrodzona, jaskra w bezsoczewkowości, jaskra wieku dziecięcego, latanoprost, nadciśnienie śródgałkowe, odpływ naczyniówkowo-twardówkowy, pilokarpina, pozatorebkowe usunięcie soczewki, przekrwienie spojówki, pseudofakia, receptor adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor FP, siatkówka, tymolol - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rozatrav 40 mcg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa trawoprostu, substancji czynnej produktu leczniczego Rozatrav (40 µg/ml), wykazały charakterystyczne zmiany morfologiczne w narządzie wzroku u małp, takie jak powiększenie szpary powiekowej przy dawce 0,45 µg dwa razy na dobę, co jest zgodne z mechanizmem działania analogów prostaglandyn. Długoterminowe badania miejscowego podawania trawoprostu w stężeniu do 0,012% przez rok nie wykazały toksyczności układowej, potwierdzając dobry profil bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym. Natomiast badania toksyczności reprodukcyjnej na szczurach, myszach i królikach wykazały, że ogólnoustrojowa ekspozycja na trawoprost powoduje wczesną śmiertelność płodów, poimplantacyjną utratę płodów oraz działania uszkadzające płód, co jest związane z agonistycznym działaniem na receptor FP macicy i wpływem na jej kurczliwość.