Właściwości farmakodynamiczne leku Akistan DUO

Akistan DUO należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej leki oftalmologiczne, preparaty przeciwjaskrowe i miotyki, w szczególności leki blokujące receptory β-adrenergiczne, tymolol i produkty złożone (kod ATC: SO1ED51). Jest to preparat złożony zawierający dwie substancje czynne: latanoprost (50 mikrogramów/ml) oraz maleinian tymololu (odpowiadający 5 mg tymololu).¹

Mechanizm działania

Akistan DUO zawiera dwie substancje aktywne, które działają synergistycznie w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) za pomocą odmiennych mechanizmów działania. Połączenie tych substancji zapewnia większą skuteczność w redukcji IOP niż każda z nich stosowana w monoterapii.²

Mechanizm działania latanoprostu

Latanoprost jest selektywnym prostanoidowym agonistą receptorów FP, będącym analogiem prostaglandyny F2α. Jego działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe polega głównie na zwiększaniu odpływu cieczy wodnistej. Główny mechanizm działania obejmuje zwiększenie przepływu naczyniówkowo-twardówkowego. Dodatkowo u ludzi obserwuje się pewne ułatwienie przepływu przez siateczkę beleczkowatą poprzez zmniejszenie oporu odpływu. Istotne jest, że latanoprost nie wywiera znaczącego wpływu na produkcję cieczy wodnistej, barierę krew-ciecz wodnista ani na wewnątrzgałkowe krążenie krwi.³

Badania długoterminowe przeprowadzone na małpach, u których wykonano pozatorebkowe usunięcie soczewki, wykazały, że latanoprost nie wpływa na czynność naczyń krwionośnych siatkówki, co zostało potwierdzone za pomocą angiografii fluorescencyjnej. Ponadto, krótkoterminowe leczenie latanoprostem u pacjentów z pseudofakią nie powodowało przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka.⁴

Mechanizm działania tymololu

Tymolol jest nieselektywnym β-adrenolitykiem oddziałującym zarówno na receptory adrenergiczne β1, jak i β2. Lek ten charakteryzuje się brakiem wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej, nie działa bezpośrednio hamująco na mięsień sercowy i nie wykazuje nieswoistego działania błonowego. Tymolol obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zmniejszenie wytwarzania cieczy wodnistej w nabłonku rzęskowym.⁵

Dokładny mechanizm działania tymololu nie został w pełni wyjaśniony, jednak prawdopodobnie polega na hamowaniu wytwarzania cyklicznego AMP spowodowanym przez endogenną stymulację beta-adrenergiczną. Badania nie wykazały istotnego wpływu tymololu na przepuszczalność bariery krew-ciecz wodnista dla białek osocza. Długotrwałe stosowanie tymololu w badaniach przeprowadzonych na królikach nie wpływało na wewnątrzgałkowy przepływ krwi.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne ustalające optymalne dawkowanie wykazały, że połączenie latanoprostu i tymololu powoduje znacząco większe obniżenie średniego dziennego ciśnienia wewnątrzgałkowego w porównaniu do monoterapii każdą z tych substancji podawanych raz na dobę.⁷

Przeprowadzono dwa sześciomiesięczne, kontrolowane badania kliniczne z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, w których porównano działanie obniżające IOP produktu zawierającego latanoprost i tymolol z monoterapią każdą z tych substancji u pacjentów z wartością IOP wynoszącą co najmniej 25 mmHg. Po wstępnym okresie leczenia trwającym od 2 do 4 tygodni, w którym stosowano tymolol (średnie obniżenie IOP o 5 mmHg od wartości początkowej), zaobserwowano dodatkową redukcję średniego IOP o 3,1 mmHg, 2,0 mmHg oraz 0,6 mmHg po 6 miesiącach leczenia terapią skojarzoną latanoprostu i tymololu podawaną dwa razy na dobę.⁸

Efekt terapeutyczny związany z obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego utrzymywał się przez cały okres 6-miesięcznego przedłużenia badania prowadzonego w formule „open label”.⁹

Optymalny schemat dawkowania

Dostępne dane wskazują, że stosowanie produktu Akistan DUO w godzinach wieczornych może być bardziej efektywne w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego niż aplikacja poranna. Przy ustalaniu schematu dawkowania (porannego lub wieczornego) należy jednak zawsze brać pod uwagę indywidualny tryb życia pacjenta.¹⁰

Warto zaznaczyć, że badania wykazały, iż w przypadku niewystarczającej skuteczności terapii produktem złożonym, zastosowanie osobno tymololu dwa razy na dobę i latanoprostu raz na dobę może przynieść zadowalające efekty terapeutyczne.¹¹

Profil czasowy działania terapeutycznego

Działanie terapeutyczne produktu Akistan DUO rozpoczyna się stosunkowo szybko – w ciągu godziny od aplikacji, osiągając maksymalną skuteczność w okresie od sześciu do ośmiu godzin po podaniu. Przy wielokrotnym, regularnym stosowaniu preparatu obserwuje się utrzymywanie adekwatnego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego przez okres do 24 godzin od ostatniej aplikacji.¹²