Właściwości farmakodynamiczne leku Xaloptic Combi

Produkt leczniczy Xaloptic Combi, zawierający 50 mikrogramów/ml latanoprostu oraz 5 mg/ml tymololu (w postaci maleinianu), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków oftalmologicznych blokujących receptory beta-adrenergiczne – preparatów złożonych (kod ATC: S01ED51). Jest to preparat stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu, roztworu, którego głównym działaniem jest redukcja ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP – Intraocular Pressure).¹

Mechanizm działania

Xaloptic Combi zawiera dwie substancje czynne działające synergistycznie w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez odmienne mechanizmy działania. Efekt terapeutyczny wywołany jednoczesnym podaniem obu substancji jest silniejszy niż w przypadku monoterapii każdą z nich.²

Latanoprost – mechanizm działania

Latanoprost, jako selektywny prostanoidowy agonista receptorów FP (analog prostaglandyny F2α), obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. Podstawowy mechanizm działania tej substancji opiera się na zwiększeniu przepływu naczyniówkowo-twardówkowego. Dodatkowo u ludzi zaobserwowano także poprawę odpływu cieczy wodnistej przez siateczkę beleczkowatą (zmniejszenie oporu odpływu). Co istotne, latanoprost nie wykazuje znaczącego wpływu na:³

• produkcję cieczy wodnistej
• barierę krew-ciecz wodnista
• wewnątrzgałkowe krążenie krwi

Badania długoterminowe przeprowadzone na małpach po zabiegu pozatorebkowego usunięcia soczewki wykazały, że latanoprost nie wpływa na funkcję naczyń krwionośnych siatkówki, co potwierdzono angiografią fluoresceinową. Również krótkotrwała terapia latanoprostem u pacjentów z pseudofakią nie wywołała przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka.⁴

Tymolol – mechanizm działania

Tymolol jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem oddziałującym zarówno na receptory adrenergiczne β₁, jak i β₂. Substancja ta nie wykazuje:⁵

• wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej
• bezpośredniego działania hamującego czynność mięśnia sercowego
• nieswoistego działania stabilizującego błonę

Tymolol obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zmniejszenie wytwarzania cieczy wodnistej w nabłonku rzęskowym. Dokładny mechanizm tego działania nie został w pełni wyjaśniony, jednak przypuszcza się, że związany jest z hamowaniem wytwarzania cyklicznego AMP. Badania nie wykazały istotnego wpływu tymololu na przepuszczalność bariery krew-ciecz wodnista dla białek osocza. Długotrwałe badania przeprowadzone na królikach nie wykazały również wpływu tymololu na wewnątrzgałkowy przepływ krwi.⁶

Działanie farmakodynamiczne

Badania kliniczne dotyczące ustalania dawkowania potwierdziły, że preparat zawierający połączenie latanoprostu i tymololu powoduje znacząco większe obniżenie średniego dziennego ciśnienia wewnątrzgałkowego w porównaniu do monoterapii którąkolwiek z tych substancji podawanych raz na dobę.⁷

W dwóch kontrolowanych, sześciomiesięcznych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą porównano efektywność preparatu złożonego z monoterapią latanoprostem lub tymololem u pacjentów z wartością IOP wynoszącą co najmniej 25 mm Hg. Po początkowym 2-4 tygodniowym okresie leczenia tymololem (średnia redukcja IOP o 5 mm Hg od momentu włączenia do badania), zaobserwowano dodatkowe obniżenie średniego IOP po 6-miesięcznym leczeniu:⁸

Efektywność obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego przez preparat złożony zawierający latanoprost z tymololem została potwierdzona również w otwartej, wydłużonej fazie badań trwającej 6 miesięcy.⁹

Dostępne dane wskazują, że produkt podany wieczorem skuteczniej obniża IOP niż zastosowany rano. Należy jednak uwzględnić styl życia pacjenta oraz prawdopodobieństwo jego adherencji do zaleconego schematu leczenia przy wyborze pory stosowania leku.¹⁰

W przypadku niedostatecznej skuteczności preparatu złożonego (latanoprost + tymolol) istnieje możliwość zastosowania schematu dawkowania obu substancji osobno w odstępach czasowych, stosując tymolol dwa razy na dobę i latanoprost raz na dobę, co potwierdzają wyniki badań.¹¹

Początek i czas działania

Działanie hipotensyjne preparatu złożonego zawierającego latanoprost i tymolol rozpoczyna się już po godzinie od podania, a maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest w czasie od sześciu do ośmiu godzin po aplikacji. Badania wykazały, że po wielokrotnym zastosowaniu leku według zaleconego schematu, utrzymuje się odpowiednie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego przez pełne 24 godziny od podania.¹²