policykliczny aromatyczny węglowodór

Policykliczne aromatyczne węglowodory (PAH) to grupa związków organicznych składających się z dwóch lub więcej skondensowanych pierścieni aromatycznych. Mają istotne znaczenie w medycynie ze względu na ich kancerogenne i mutagenne właściwości. PAH powstają podczas niecałkowitego spalania materii organicznej, występują w dymie tytoniowym, grillowanych potrawach oraz zanieczyszczonym powietrzu miejskim.

Mechanizm toksyczności PAH polega na ich metabolicznej aktywacji przez enzymy cytochromu P450, prowadzącej do powstania reaktywnych epoksydów i dihydrodioli, które mogą tworzyć addukty z DNA. Te zmiany DNA mogą inicjować procesy karcinogenezy, szczególnie w płucach, skórze i pęcherzu moczowym. Długotrwała ekspozycja na PAH zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory, choroby układu oddechowego oraz zaburzenia immunologiczne.

W praktyce klinicznej istotne jest uwzględnianie narażenia na PAH w wywiadzie środowiskowym i zawodowym pacjentów, zwłaszcza przy diagnostyce chorób nowotworowych i przewlekłych schorzeń płuc. Monitoring biologiczny ekspozycji na PAH może obejmować oznaczanie metabolitów tych związków w moczu, co znajduje zastosowanie w medycynie pracy i badaniach epidemiologicznych.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl